Almatine Leene en Wim van Vlastuin
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

05 november 2020 door Redactie

Vrouwelijke dominee reageert op brief: ‘Focus op zwijgteksten doet Bijbel te kort’

‘Het lukt mij niet om jouw perspectief mee te maken. Hoe bepaal jij wat cultureel bepaald is in de Schrift?’ Deze vraag is gesteld aan dr. Almatine Leene, de eerste vrouwelijke predikant ooit binnen de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv). Vragensteller prof. dr. Wim van Vlastuin vindt dat leidinggevende posities in kerken alleen zijn weggelegd voor mannen en schreef aan Leene deze brief. In de zes brieven kijken de broeder en zuster in elkaars hart. Vandaag reageert Leene op de openingsbrief van Van Vlastuin.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Beste Wim,

Ik kan me de ontmoeting vijf jaar geleden in Amerika ook nog herinneren. Grappig dat we dan nu bij elkaar om de hoek wonen. Het zou inderdaad mooi zijn om een keer een kop koffie te drinken en verder door te spreken. Maar voorlopig doen we het maar even op schrift. Wel zo corona-proof!

Het lijkt mij ook niet dat een meerderheid moet bepalen wat waar is, maar eerder het Woord van God. En in het verleden is dat wel vaker de minderheid geweest.

Dank voor de brief en de mogelijkheid om zo van gedachten te wisselen. Ik kan me er iets bij voorstellen dat je ruim drie jaar geleden schrok van het besluit van de synode van de GKv want ik had het zelf ook niet helemaal aan zien komen. Maar in tegenstelling tot jou was ik er erg blij mee en zie ik het zeker niet als een aanval op de orthodoxie. Integendeel. Ik zie het juist als leiding van de Heilige Geest dat we in het spoor van Jezus dichterbij de bedoeling komen van de schepping van man en vrouw en dus van Gods Woord. In deze brief zal ik dat verder uitleggen maar eerst wil ik kort reageren op wat je schrijft over katholiek zijn.

Het is mooi om te lezen hoe je katholiek wilt zijn. We zijn inderdaad onderdeel van een grotere gemeenschap van alle tijden en plaatsen en in dat kader is het goed om de Schrift te lezen. Wat ik mis in wat je schrijft is dat die katholieke kerk zeer divers is als het gaat om hun denken met betrekking tot de positie van mannen en vrouwen. ‘De’ katholieke visie op veel thema’s bestaat volgens mij daarom ook niet. En dat is ook niet erg, al maakt dat het wel lastig want het zou zo mooi zijn als we hetzelfde zouden denken over bijvoorbeeld de positie van mannen en vrouwen in de kerk. Het lijkt mij ook niet dat een meerderheid moet bepalen wat waar is, maar eerder het Woord van God. En in het verleden is dat wel vaker de minderheid geweest. Ik geloof daarnaast ook dat God ons ook elke keer nieuwe inzichten geeft die voortbouwen op constructieve zaken uit het verleden en heden.

Ik ben benieuwd waarop je baseert dat mijn voornaamste argumentatie is dat de noties van de Schrift op dit punt cultuurbepaald zijn. Dat is juist niet mijn insteek. Het is namelijk erg lastig om te bepalen wat cultuurbepaald is en niet, zoals jouw vragen laten zien. Uiteraard, zoals je schrijft, leven we in een andere tijd en zijn er in de Schrift zaken die cultuurbepaald zijn en moeten we ook vaststellen dat de verhouding tussen mannen en vrouwen in de Bijbel zelf al heel verschillend was maar ook in de eeuwen daarna. Maar de kern blijft voor mij gelden: we moeten als christenvrouwen dienstbaar zijn aan mannen. Dit geldt ook voor mannen. Ook zij moeten de ander (vrouwen) hoger achten dan zichzelf en bereid zijn de minste te zijn. Dat is de weg die Jezus wijst. En ook mannen, net zo goed als vrouwen moeten zwijgen als ze een dwaalleer verkondingen. Ik lees de Bijbel niet op zo’n manier dat ik probeer uit te filteren wat cultuurbepalend is of niet. Maar juist in die Bijbel kom ik tegen dat vrouwen (al zijn ze in de minderheid) leidinggeven, dat zij profeteren en dat ze gelijkwaardig zijn aan mannen. En dit zie ik ook terug in de kerkgeschiedenis. Voordat ik nog meer over de Bijbel zeg, wil ik eerst nog even mijn benadering verder kort uitleggen.

We beginnen vaak bij Genesis 2 en richten we ons op twee zogenoemde zwijgteksten uit het Nieuwe Testament. Als we ons slechts daarop richten doen we de Bijbel te kort.

In mijn promotieonderzoek (Triniteit, antropologie en ecclesiologie: een kritisch onderzoek naar implicaties van de godsleer voor de positie van mannen en vrouwen in de kerk, 2013) en ook in de toegankelijke weergave (Samen dansen in de kerk) ben ik bij Genesis 1 begonnen. De Schrift zegt op de eerste bladzijde van de Bijbel dat mannen en vrouwen samen Gods beeld zijn. In gesprekken over de positie van mannen en vrouwen in de kerk beginnen we vaak bij Genesis 2 en richten we ons op twee zogenoemde zwijgteksten uit het Nieuwe Testament. Als we ons slechts daarop richten doen we de Bijbel te kort want er staan veel meer teksten in waaruit blijkt dat mannen en vrouwen beide geroepen worden om te werken in Gods koninkrijk. Die teksten spreken elkaar niet tegen maar laten volgens mij een beide zien: vrouwen en mannen zijn gelijk (daarmee bedoel ik uiteraard niet hetzelfde, zoals niemand hetzelfde is) aan elkaar en moeten elkaar dienen. Dat spreekt elkaar niet tegen.

Voor mij is de Bijbel dus zeker geen pasgeboren poesje die je op schoot neemt. Als ik zie dat vrouwen (en zekere mannen ook!) eeuwenlang zijn en worden onderdrukt zoals de zondeval al voorspelt, dan lijkt het mij dat de Bijbel juist een tegenover biedt in de zin van gelijkheid. Dáár heeft de wereld (zowel christenen als niet-christenen) moeite mee. We zijn geneigd om de ander te onderdrukken en macht te misbruiken en dat zien we op grote schaal gebeuren. Het evangelie vertelt ons dat dit niet mag en dat elk mens, ongeacht kleur en gezag voor God gelijk is (o.a. Gal. 3:28) en dat we ons allemaal in moeten zetten voor Gods koninkrijk. Dat is goed nieuws maar niet makkelijk in een wereld die graag onderscheid maakt en iemands waarde daaraan koppelt. Bij de katholieke kerk van alle eeuwen zie ik dit goede nieuws ook doorschemeren zoals we dat vandaag ook zien. Maar het blijft nog beperkt. In het besluit van de GKv zie ik ook dit licht terug en ik hoop van harte dat jij dat enigszins kunt begrijpen of is dat onmogelijk?

Hartelijke zegengroeten,

Almatine

Lees hier de openingsbrief van prof. dr. Wim van Vlastuin.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Briefwisseling vrouw in ambt
- HHK-hoogleraar schrijft brief aan vrouwelijke dominee: ‘Ik was geschokt’
- Hoogleraar reageert op brief vrouwelijke dominee: ‘Jezus riep geen vrouwen tot apostel’
- Slotbrief hoogleraar aan vrouwelijke dominee: ‘Het is mij niet gelukt om jouw uitleg te volgen’
- Vervolgbrief van vrouwelijke dominee: ‘Ik laat mij leiden door de Bijbel, niet door de cultuur’
- Slotbrief vrouwelijke dominee: ‘Winst dat je hebt ontdekt dat ik de Bijbel serieus neem’
Meer over Briefwisseling vrouw in ambt »

Reacties

"Ik zie het juist als leiding van de Heilige Geest dat we in het spoor van Jezus dichterbij de bedoeling komen van de schepping van man en vrouw en dus van Gods Woord." Zou voor mij een sterk argument kunnen zijn en dan zeker voor deze tijd waarin we de komst van Jezus spoedig mogen verwachten. En dan zullen we allen heersen en regeren samen met Jezus, zonder onderscheid van man en vrouw.
K
Hoewel ik het een boeiende briefwisseling vind, zie ik eigenlijk bij beide partijen al iets mis gaan. Vlastuin gaat er (dus onterecht) vanuit dat teksten cultuur bepaald zijn en Leene van mening is dat het niet toestaan van vrouwen in een ambt, een vorm van onderdrukking is.

De echte vraag ontbreekt echter aan beide kanten: wat zijn je motieven voor de keuzes die je maakt. Waarom is het voor jou zo belangrijk? Waarom is Vlastuin geschokt? Waarom wil Leene dominee zijn? Beide vragen kruisen elkaar op het punt: hoe lees je de bijbel.
H
Beste Almatine, Paulus schrijft in de 1e Timotheus brief dat het verbod van spreken van de vrouw in de gemeente teruggaat op de scheppingsorde en de zondeval. Beiden gelden voor ieder mens, van alle eeuwen, geslachten, talen en culturen.



Dezelfde Paulus schrijft in de Efeze brief hoofdstuk 4 dat leraren de luisteraars moeten leiden naar de éénheid van het geloof. Dat is dan het gehoorzaam zijn aan Het Woord, aan Jezus Christus. Hij is De Weg, DE Waarheid en Het Leven. DE Waarheid laat geen ruimte voor eigen interpretatie.
Toon meer reacties (28)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen