Gerrie Reijersen van Buuren
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

09 februari 2022 door Jeffrey Schipper

Dankzij deze therapie kan Gerrie tot zegen zijn voor haar cliënten

Als therapeut merkte Gerrie Reijersen van Buuren dat haar relatie met cliënten niet altijd soepel verliepen. Hoe ga je als professional om met moeilijke familieconflicten? Dankzij contextuele therapie kreeg zij handvatten aangereikt die tot op de dag van vandaag voor haar werk tot zegen zijn. Voor vakgenoten schreef ze het boek ‘Verbinden met je cliënt’ om hun werkwijze te optimaliseren. “Durf naast die ander te staan in wat die nodig heeft.”

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Tegen welke problemen liep je aan als beginnend contextueel therapeut en trainer?
“Als medisch maatschappelijk werker op de afdeling oncologie en longgeneeskunde voelde ik mijn onvermogen om met familiesituaties om te gaan waarin de een de ander niet kon vinden, zelfs niet wilde zien, of er totaal andere opvattingen op na hield. Denk aan een vader die zijn dochter nog wilde zien voordat hij stief en de dochter hem niet. Of de kinderen die niet voor hun moeder wilde zorgen bij ontslag uit het ziekenhuis, of de twee dochters waarvan de ene wilde dat de oude en kwetsbare moeder nog een chemo nam en de ander beslist niet meer en de vader erbij zat te huilen en de moeder tegen mij zei te willen sterven. Ik kreeg mijn vingers niet achter de familiedynamieken die het gedrag bepaalden. Juist toen ik me daarin verdiepte, aan de hand van de studie contextuele therapie, ging er een wereld voor me open. Ik kreeg handvatten om met dat soort moeilijke familieconflicten om te gaan.”

Kun je aan de hand van een praktisch voorbeeld uitleggen op welke manier het contextuele gedachtegoed een zegen voor je is?
“De zegen van dit gedachtegoed zit hem er voor mij in dat ik onderliggende dynamieken die in families spelen kan horen, zien en bespreekbaar maken door mensen te bevragen op waar het werkelijk over gaat. Ik heb nu het vermogen om een laagje dieper te gaan.

"Ik kreeg mijn vingers niet achter de familiedynamieken die het gedrag bepaalden."

Ik denk aan de broer en zus die al jaren ruzie hebben. Beiden willen zich verzoenen omdat ze nu beide ouders zijn overleden alleen elkaar nog hebben en ze hun kinderen ook familie gunnen om mee om te gaan. Door mijn vragen over hun loyaliteit aan hun ouders, waar ze in hun meningen aan vast hielden, bespreekbaar te maken, ontdekten ze aan welke familiewetten zij vasthielden om bij wijze van spreken hun ouders te eren. De ouders hadden een onuitgesproken conflict waarin ze beiden loyaal bleven aan hun eigen gezin van herkomst (familie van vaders kant was open, hartelijk, gastvrij; van moeders kant gesloten, ieder voor zich) in plaats van daarbij samen tot overeenstemming te komen. De zoon streefde de familiewaarden van zijn vader na de dochter bleef loyaal aan haar moeder.

Toen deze broer en zus doorkregen dat zij dus het conflict van hun ouders in stand hielden, bleek hun verlangen naar verbinding zo groot dat zij samen gingen doen (de familiewetten passend maken) wat hun ouders niet hebben gekund. Ik ervaar dat de kennis van deze familiedynamieken voor mij een zegen is omdat ik tot zegen kan zijn.”

In deze video vertelt Gerrie Reijersen van Buuren over contextuele therapie:

Je beschrijft uitgebreid vier dimensies die in de hulpverlening van belang zijn. Zou je de vierde dimensie, die je omschrijft als ‘de bodem onder alle andere stromingen, theorieën en methodieken’ willen toelichten? Waarom is deze vierde dimensie zo waardevol?
“Deze vierde dimensie omvat of bevat de intergenerationele familiedynamiek. Facetten ervan zoals loyaliteit, dat kinderen gevend zijn, dat ouders behoedend en gunnend zijn, dat er familiewaarden (wetten, de-legaten) zijn die van geslacht op geslacht worden doorgegeven, er een balans van geven en ontvangen nodig is in zorg voor elkaar, dat mensen voor elkaar in een familie een relationele hulpbron kunnen zijn, hoe loyaliteit werkt tussen mensen met een bloedband, zijn allemaal factoren van de vierde dimensie die uiteindelijk altijd een hoofdrol spelen in gedrag en relaties (dus op de andere drie dimensies). Op de eerste drie dimensies kun je met methodieken gaan werken maar wanneer die niet aanslaan moet je naar die vierde dimensie. En daarbij kun je soms wel terdege ook werken met een methodiek op de andere dimensies.”

"Ik vulde heel veel in. Dat wil zeggen dat ik als hulpverlener wist wat het beste was voor mijn cliënt."

Wat is het belangrijkste verschil tussen de Gerrie uit 2009 en de Gerrie uit 2022? Op welke manier hebben je lessen je leven/werkzaamheden verrijkt?
“Een van de factoren in intergenerationele familiedynamiek is dat kinderen gevend zijn aan hun ouders. Dat wordt parentificatie genoemd. Dat geven gaat vaak ten koste van de (groei van de) eigenheid van de persoon of ten koste van een relatie(s), of ten koste van volwassen worden. Dat geven kan al heel jong ontstaan als een kind spanning tussen zijn ouders ervaart en gaat lief doen, zich makkelijk gedragen, onzichtbaar maken of juist iets geks doen om de aandacht van het probleem af te leiden (een soort zondebok). Beiden zijn helpend bedoelt.

Ikzelf was als kind het makkelijke kind. Het kind zelf (eigenheid) kan erdoor in de problemen komen. Ik kon veel dingen die voor mijzelf belangrijk waren bijvoorbeeld niet ter sprake brengen omdat mijn ouders daar niet mee konden omgaan. Ter illustratie: ik wilde op gitaarles maar mocht alleen op orgelles. Daartegen ingaan zou problemen geven en dus ging ik op orgelles. De ouders kunnen ook dat gedrag ‘misbruiken’ in de hectiek van hun situatie. Bijvoorbeeld: 'We vragen het Gerrie, die doet het wel.' Als dit pathologisch wordt vloeit daaruit voort dat het kind gaat invullen wat de ouders nodig hebben en zich daarop gaat aanpassen. Dat invullen is dan een monologische denkwijze/grondhouding/benadering van de ander die ook heel makkelijk doorgevoerd wordt in ander relaties zoals met partners of op het werk.

Ik vulde heel veel in. Dat wil zeggen dat ik als hulpverlener wist wat het beste was voor mijn cliënt. In gesprek met jongeren was mijn oplossing bijvoorbeeld: hun kamer opruimden. En in gesprek met een ontwikkelingswerker dat de mensen onze voorstellen zouden opvolgen en op z’n minst zouden gaan geloven. Toen ik met oncologiepatiënten werkte bedacht ik dat ze voor kwaliteit moesten kiezen in plaats van voor kwantiteit van leven. Ik vulde ook veel in voor mijn kinderen, zoals mijn ouders dat ook voor mij deden. Want ik wist immers wat het beste was. Het verschil tussen de Gerrie van toen en die van nu is dat ik niet invul (of dat op tijd door heb) maar check bij de ander wat voor die persoon passend, belangrijk en van waarde is. De grootste verrijking is dat het oordeel daardoor ook is weggevallen en ik niet meer voor de ander hoef te denken. Hierdoor heb ik een geheel ander benadering (grondhouding) dan voorheen in relatie met de ander en ook als professional.”

Wat zou je willen meegeven aan de duizenden christenen die binnen kerkelijk Nederland verantwoordelijk zijn voor pastoraat/hulpverlening. Wat kun je hen naar aanleiding van je ervaringen meegeven?
“Durf naar jezelf te kijken en op je benadering (grondhouding) van de ander te reflecteren. Doe en vraag je vanuit wie jij bent en wat jij vindt of nodig hebt/hebt geleerd wat goed is in je eigen familie? Of je opleiding of waarden? Of doe en vraag je om de ander te helpen uit te vinden wat hij nodig heeft en daarin zelf keuzes te maken? Met andere woorden, durf je je eigen parentificatie (invullen voor de ander) onder ogen te zien en bewust te gaan kiezen vanuit een volwassen (grond)houding, bij de ander te laten wat van hem is, zonder oordeel (oordelen zijn ook vaak waarden en meningen uit je eigen intergenerationele familiedynamiek) en naast die ander te staan in wat die nodig heeft of hem dat helpen ontdekken?”

Benieuwd naar het boek van Gerrie Reijersen van Buuren? Klik hier om het boek te bestellen.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen