Ds. Rozemarijn van 't Einde Foto: Jerney Hakkenberg
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

25 oktober 2021 door Patrick Simons

Tijdens klimaatactie gearresteerde predikant: "Ik heb als christen een veel hogere wet dan die van mijn land"

Twee weken geleden werd er in Den Haag een grote klimaatactie georganiseerd door Extinction Rebellion. Ook Christian Climate Action (CCA) was daarbij aanwezig. Er werd een ‘christelijke’ blokkade georganiseerd met een liturgische viering. Uiteindelijk besloot de politie deze blokkade op te heffen waarbij een van de arrestanten een predikant bleek. CIP.nl sprak met deze predikant, ds. Rozemarijn van ’t Einde en stelde haar enkele vragen: "Wij leven in een zeer zondig land."

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

U deed mee aan de klimaatactie van Christian Climate Action Nederland. Waarom?
"Het is op dit moment erop of eronder voor het klimaat. God heeft de mens vrije wil gegeven waarmee we helaas de schepping ernstig beschadigen, terwijl we de verantwoordelijkheid hebben om er zorg voor te dragen. Rijke westerse landen als Nederland spelen een grote rol in klimaatverandering waarvan mensen in arme landen nu al slachtoffer worden. Daarom is zwijgen voor mij geen optie. Actievoeren voor het klimaat voelt wat mij betreft als het meest christelijke wat ik nu kan doen. Ik wil dat de overheid eerlijk is over de klimaatcrisis en doet wat nodig is om die op een rechtvaardige wijze tegen te gaan."

Tijdens de actie werd u gearresteerd. Waarom was dat? Hoe ging dat?
"Samen met een mede-demonstrant blokkeerde ik de weg. We zaten met onze arm vastgeketend aan een pijp in een olievat gevuld met beton. Naast onze blokkade vond een kerkdienst plaats. Andere demonstranten hielden een spandoek op waarop stond ‘’Wij blokkeren deze brede weg omdat alleen het smalle pad ten leven leidt.’’ De politie heeft bij mij de ketting doorgeknipt. Dat was wel spannend, want ze zaten heel dicht langs mijn huid te wroeten en te knippen terwijl ze nauwelijks iets konden zien in de nauwe buis. Gelukkig is het bij mij goed gegaan.

"Veel mensen zijn zich er niet van bewust, maar wij leven in een zeer zondig land." 

Gelukkig is dat goed gegaan. Bij degene die aan de andere kant zat heeft de politie onzorgvuldig gehandeld: ze konden het beschermingsmiddel dat we bij ons hadden (een ijzeren beschermingsplaat) niet vinden, maar gaven aan deze zelf ook bij zich te hebben en altijd op tijd te gebruiken. Dat gebeurde echter niet en ze werd hard met een hamer op haar hand geslagen. Ze schreeuwde het uit van de pijn. Dat was vreselijk. Een journalist die wilde onderzoeken of de politie wel goed handelde werd gearresteerd, ondanks dat hij gewoon een politieperskaart had. Ik vind het nog steeds beangstigend dat deze fouten zijn gemaakt.

Toen mijn mededemonstrant het busje in kwam hebben we elkaar huilend vastgehouden. Haar hand was gezwollen tussen duim en wijsvinger. Het was een klein wonder dat de hamer haar juist daar had geraakt: op elke andere plek op haar hand had de klap vrijwel zeker tot botbreuken geleid. We werden naar het politiebureau gebracht. Ik werd na mijn verhoor al snel vrijgelaten omdat ik een medische aandoening heb en er geen cel beschikbaar was waar ik kon gaan liggen. Toen ik het politiebureau uitliep werd ik warm onthaald door leden van Christian Climate Action en Extinction Rebellion."

Heeft uw arrestatie nog gevolgen?
"Dat zal ik moeten afwachten. Ik ben tot nu toe zo’n tien keer gearresteerd en heb nog geen boete hoeven te betalen. Vaak worden dit soort zaken uiteindelijk geseponeerd. Als er wel een boete komt is die zo’n 200 tot 400 euro en als je daartegen in beroep gaat, stelt de rechter actievoerders regelmatig in het gelijk. Mensen hebben het recht om te demonstreren. Dat mag schuren, het mag wat overlast geven volgens de wet. De rechter weegt bij dit soort zaken ook mee dat we handelen uit publiek belang, dat onze acties geweldloos zijn en dat we ons niet verzetten tegen arrestatie. Zo is afgelopen maandag nog iemand nog iemand vrijgesproken die een weg had geblokkeerd. Maar ook als ik in de toekomst wel een boete moet betalen, zelfs als ik een taakstraf opgelegd krijg of een gevangenisstraf, dan zal ik die met alle liefde vervullen. Ik handel met open hart en aanvaard de gevolgen."

U stelt bij voorbaat al verwacht te hebben dat u gearresteerd ging worden? Waarom overtreedt u als christen doelbewust de wet?
"De schepping is aan het uitsterven, we kunnen de ergste gevolgen nog voorkomen als we snel handelen, maar dit gebeurt niet. Ik demonstreer ook op manieren die niet tegen de wet ingaan (zo organiseer ik sinds 19 april een non-stop klimaatwake), maar ik zie dat dergelijke acties onvoldoende impact hebben om het tij te kunnen keren. Als burger hebben we een sociaal contract met de overheid: wij houden ons aan de regels en de overheid draagt zorg voor ons welzijn. Dat sociale contract is door de overheid verbroken.

"Ik heb als christen een veel hogere wet dan die van mijn land, namelijk de wet van God." 

Veel mensen zijn zich er niet van bewust, maar wij leven in een zeer zondig land. Nederland loopt in Europa achteraan in de energietransitie en heeft de grootste bijdrage aan de ontbossing van de Amazone. We schenden het Parijsakkoord, waarin we hebben beloofd om te proberen onder de anderhalve graad opwarming te blijven en als rijk land ons extra in te zetten. In Klimaatzaak Urgenda heeft de rechtbank geoordeeld dat de Nederlandse overheid de mensenrechten van haar inwoners schendt door onvoldoende klimaatbeleid door te voeren.

Nu de overheid haar taak niet serieus neemt, vind ik dat burgers de wet mogen overtreden om dit aan de kaak te stellen. Daarnaast heb ik als christen een veel hogere wet dan die van mijn land, namelijk de wet van God. Gods prachtige schepping wordt door ons mensen om zeep gebracht, met name door welvarende landen als Nederland. Dus moet ik alle democratische middelen gebruiken die ik ter beschikking heb om hiertegen in opstand te komen. Daar hoort dus ook burgerlijke ongehoorzaamheid bij. Ook in de Bijbel wordt Gods gebod boven de wetten en regels van een land gesteld. Denk bijvoorbeeld aan de vrienden van Daniël of aan Mordechai, die zich op geweldloze manier verzetten. En zonder de burgerlijke ongehoorzaamheid van Sifra en Pua was Mozes in de Nijl gegooid."

Hoe is het overtreden van de wet voor u ‘het meest christelijke om te doen’ zoals u het zelf schrijft in het contact dat wij hadden?
"Het overtreden van de wet is geen doel op zichzelf, maar vind ik in deze situatie geaccepteerd als middel. Onze overheid gaat, net als de meeste overheden op dit moment, roekeloos en respectloos om met de aarde en haar bewoners. Als we nu geen vergaande maatregelen treffen, zullen over een paar jaar bijvoorbeeld de koraalriffen onomkeerbaar verloren gaan. We hebben van God de opdracht gekregen om zorg te dragen voor Zijn schepping, daar hoort wat mij betreft ook bij dat we op alle democratische manieren in actie komen. Het is niet voldoende als iedereen klimaatneutraal probeert te leven: zo lang grote vervuilende bedrijven nog steeds belastingvoordelen krijgen, zolang het voor arme mensen niet betaalbaar is om ‘groen’ te leven en zolang er geen vergaand klimaatbeleid komt vanuit de overheid, zal Nederland in de geschiedenis van de klimaatcatastrofe helaas aan de kant van de bokken in plaats van de schapen staan. We kunnen niets doen en dit laten gebeuren. Dat is een keuze. Maar wat mij betreft is dat geen christelijke keuze."

Hoever mag je daarin wat u betreft ingaan? Mag ik stelen? Iemand ontvoeren? Een moord plegen? Is er voor u ergens een grens en waarom legt u die juist daar?
"Dat de overheid het sociale contract breekt geeft geen vrijbrief om maar alle regels te overtreden. De actie moet ervoor zorgen dat de urgentie van de klimaatcrisis duidelijker wordt voor de overheid of voor mijn medeburgers. Ook neem ik tijdens acties een kwetsbare positie in. Ik zet letterlijk mijn lichaam op het spel. Alle acties die ik doe zijn geweldloos. Ze brengen geen schade toe aan mensen of aan spullen. Moorden en ontvoeren zijn gewelddadig en uiteraard geen optie. Wel ondervinden mensen door acties waar ik aan meedoe hinder. Dat vind ik aanvaardbaar, want burgerlijke ongehoorzaamheid is een erg effectief middel. Door burgerlijke ongehoorzaamheid hebben vrouwen stemrecht gekregen en hebben we in Nederland zoveel fietspaden. Ik vraag me soms af of de grens van het toegestane moet verschuiven. Is het bijvoorbeeld toegestaan om materiaal te beschadigen als je daardoor grote milieuschade kunt voorkomen? Misschien wel, ik ben daar nog niet over uit."

"Liefde is veel breder dan alleen maar 'aardig doen'. Dit voelt voor mij het meest vrome wat ik kan doen."

Veel christenen vinden het belangrijk om de liefde van God en Jezus uit te stralen in de wereld en een spiegelbeeld van God te zijn. Hoe denkt u dat te bereiken met burgerlijke ongehoorzaamheid en geboeid afgevoerd worden?
"Liefde is veel breder dan alleen maar ‘aardig doen’. Als je van iemand houdt, word je bijvoorbeeld boos als diegene slecht wordt behandeld. Zo is het ook met de schepping. Er moet alarm geslagen worden, want Gods aarde lijdt door ons slechte handelen. En wanneer je spiegelbeeld van God wilt zijn, hoort daarbij dat je soms emoties uit die omstanders als negatief of ongemakkelijk kunnen ervaren: God is in de Bijbel ook woedend als het volk Israël de aarde uitput en andere volken uitbuit. Jezus is woedend over het verkeerde gebruik van het tempelplein. Als iets je werkelijk heilig is, dan word je boos als het ontheiligd wordt. Christen zijn is zoveel meer dan netjes zijn, zoveel rijker dan alleen maar vriendelijkheid. Alle emoties mogen ten dienste van God staan, en je mag je als burger van een zondig land te verzetten tegen het kwaad dat daarmee aan anderen wordt aangedaan. Ik denk dat dat in deze situatie zelfs onze plicht is. Door actie te voeren probeer ik op te komen voor degenen die geen stem hebben. Voor huidige en toekomstige slachtoffers. Door me geboeid af te laten voeren stel ik me kwetsbaar op en ben ik solidair met hen. Dit voelt als het meest vrome wat ik kan doen.

Overigens word ik maar zelden geboeid afgevoerd: de politie weet dat we ons niet verzetten tegen arrestatie en dat handboeien dus overbodig zijn."

Ik zie vooral veel boze reacties op dergelijke acties. Hoe denkt u uw doel hiermee te bereiken? Heeft het geen averechts effect?
"Er zijn inderdaad vaak boze reacties en dat kan ik goed begrijpen. We hinderen het verkeer en zeker als mensen niet goed op de hoogte zijn van de ernst van de crisis, snap ik dat ze kwaad worden. Ik heb wel de indruk dat steeds meer mensen positief reageren en begrijpen waarom dit nodig is. Onze acties hebben op twee manieren effect: we luiden de alarmklok en vragen op die manier aandacht voor het klimaat. Zo deed ik mee aan een bezetting van het ABP Pensioenfonds. Doordat in de krant komt dat klimaatactivisten ABP bezetten, worden mensen zich er bewust van dat er blijkbaar ‘iets’ is wat ABP fout doet. Je brengt het bedrijf in opspraak. Dat werkt bij de media, maar verandert ook iets bij de politiek. Ik spreek namens de politieke vertegenwoordiging van Extinction Rebellion met Tweede Kamerleden van diverse partijen. Die geven aan dat we hen scherp houden, dat we agendavormend werken. Ze luisteren ook naar onze ideeën. Zo wordt er op dit moment serieus overwogen om een burgerberaad te organiseren, waardoor burgers inspraak krijgen in klimaatbeleid. Daar hebben wij veel gesprekken voor gevoerd."

"Zeker als mensen niet goed op de hoogte zijn van de ernst van de crisis, snap ik dat ze kwaad worden."

Waarom vindt u juist het klimaat zo belangrijk dat u er burgerlijk voor ongehoorzaam wil zijn? Er is nog zoveel meer ongerechtigheid op onze aarde. Waarom die focus op het klimaat?
"De mensheid dreigt de afslag naar een leefbare aarde te gaan missen. De klimaatcrisis is het grootste en meest urgente probleem dat we kennen. Daarin komt vrijwel al het onrecht samen. De meeste vluchtelingen op dit moment vluchten voor de gevolgen van de klimaatcrisis. Juist arme landen worden nu al geraakt door de gevolgen van de klimaatcrisis: de kwetsbaren worden kwetsbaarder. Mensenrechten komen onder druk te staan. Wij wonen in een van de landen die het meeste schuld heeft aan de klimaatcrisis en die de middelen hebben om het voortouw te nemen in de overstap naar een duurzamere wereld."

Waarom is het juist voor een christen van belang om op te komen voor het klimaat?
"Als je naastenliefde en zorg voor de schepping serieus neemt, dan kun je volgens mij niet anders dan nu in actie komen. Ik denk dat iedereen die nu in actie komt indirect (toekomstige) levens redt. En als christenen hebben we iets bij te dragen in de zoektocht naar een nieuwe manier van leven, omdat het christendom een andere weg wijst dan die van het consumentisme. We zijn gewend om na te denken over wat van waarde is in het leven en om stil te staan bij onze zonde en schuld, zonder dat dit ons klemzet.

Ik roep iedereen op om op 6 november mee te lopen met de klimaatmars in Amsterdam, om voorafgaand aan de mars naar de kerkdienst te komen (Westerkerk Amsterdam, 11:30) en om ook op andere manieren je stem te laten horen. Iedereen is ook van harte welkom bij Christian Climate Action, waarbij we op allerlei manieren in actie komen. Zo hebben we onlangs een brief gestuurd aan de PKN en organiseren we een 24/7 klimaatwake, waarbij kerkgemeentes een nacht kunnen meewaken om samen stil te staan bij de klimaatcrisis en te zoeken naar hun roeping hierin."

Voor vragen of opmerkingen is ds. Rozemarijn van ’t Einde bereikbaar via Twitter.

Foto: Jerney Hakkenberg

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Klimaatverandering
- Meteoroloog Reinier van den Berg is klaar met 'klimaatontkenners': "De twijfel heeft nu lang genoeg geduurd"
- Klimaatverandering, het nieuwe evangelie?
- Waarom christelijke klimaatactivisten een brug in Amsterdam blokkeren: "Het klimaat hoort volledig bij het werk van Jezus"
- De klimaatmars: waarom iedere christen mee zou moeten doen
- Klimaatverandering? Klopt het wel wat ze ons vertellen?
Meer over Klimaatverandering »

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

Ben benieuwd of en wanneer Rozemarijn de weg blokkeert voor de duizenden kinderen, die in de moederschoot gedood worden…
@Johannes: “Ben benieuwd of en wanneer Rozemarijn de weg blokkeert voor de duizenden kinderen, die in de moederschoot gedood worden…”

Je hebt een punt. We zouden het haar eens moeten vragen, hoe zij daar over denkt. Maar ja, ik zelf ga ook niet de weg blokkeren voor abortusklinieken, waar beginnend menselijk leven wordt afgebroken. En jij? Ik zou liever met deze vrouwen in nood in gesprek gaan en hen willen helpen op de wijze zoals de VBOK het doet. (Een vereniging, die ik dus ook steun)

Toon meer antwoorden (1)
Toon meer reacties (18)