CGK-synode
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

17 september 2021 door Jeffrey Schipper

5 belangrijke vragen over een mogelijke kerkscheuring in de CGK

Nadat vier CGK-predikanten in een verklaring de noodklok luidden, komen verontruste kerkgangers morgen bijeen tijdens een ‘crisisberaad’. Is een keurscheuring op komst? Deze vraag lijkt binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken actueler dan ooit. “Als we op deze voet verdergaan hebben onze kerken geen bestaansrecht meer”, stelde ds. J. M. J. Kieviet, één van de initiatiefnemers van de ‘Verklaring van gevoelen’ die samenhangt met de gebeds- en bezinningsbijeenkomst op 18 september.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

1. Waarom zijn veel CGK-leden teleurgesteld, gefrustreerd en bezorgd?
In de afgelopen jaren werden er vrouwelijke ambtsdragers benoemd in christelijke gereformeerde gemeenten die een samenwerkingsgemeente vormen met kerken waar vrouwelijke ambtsdragers wél zijn toegestaan: de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) en Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK). Dat is opvallend omdat de CGK in 1998 uitsprak dat volgens de Bijbel “het gezaghebbend leidinggeven aan de gemeente aan de man en niet aan de vrouw toekomt.” Van de samenwerkingsgemeenten wordt verwacht dat zij zich houden aan de meest strikte kerkorderegels. Dat zijn in deze kwestie die van de CGK.

Het feit dat samenwerkingsgemeenten in IJmuiden, Arnhem, Hilversum, Deventer en Nieuwegein vrouwelijke ambtsdragers hebben bevestigd zorgt voor frustratie bij CGK’ers die de huidige afspraken willen handhaven. Bij de generale synode (een landelijke kerkvergadering, waarin afgevaardigden van de regionale classes zijn vertegenwoordigd, red.) liggen nu twee commissierapporten: één van een minderheid en één van een meerderheid. In het minderheidsrapport wordt voorgesteld om wel of geen vrouwelijke ambtsdragers aan de plaatselijke gemeente over te laten. In het meerderheidsrapport wordt de lijn van 1998 doorgetrokken, namelijk dat er op grond van de Bijbel geen ruimte is voor vrouwelijke ambtsdragers. Omdat men het niet eens werd over een mogelijke uitweg uit de crisis en in een digitale setting hierover niet wilde beslissen, is besloten om tot 2022 geen besluiten te nemen over dit gevoelige thema. Ondertussen heeft het moderamen (bestuur, red.) van de generale synode de opdracht gekregen om nog een ultieme poging te doen om de meerderheid en de minderheid bij elkaar te brengen.

Het lijkt erop dat gemeenten die vrouwen willen bevestigen, die pauzeknop niet willen gebruiken.

Tegenstanders van vrouwelijke ambtsdragers vinden dat dit proces te lang duurt en hebben in de media herhaaldelijk opgeroepen tot actie. Zij ervaren het wachten tot 2022 als indirecte acceptatie van kerken die - tegen de voorschriften - vrouwelijke ambtsdragers hebben bevestigd. “Wie te lang wacht met het nemen van besluiten holt achter de feiten aan. Een schipper die niet bijstuurt, kan de koers van het schip niet tijdig meer wenden met als gevolg een aanvaring”, schreef de christelijke gereformeerde dominee A. C. Uitslag uit Urk in 2019 in het Reformatorisch Dagblad. In de CIP Podcast riep CGK-predikant A. A. Egas ook op tot een strenger optreden van bovenaf. Hij vergeleek de situatie in zijn kerk met een het lidmaatschap van een voetbalvereniging. “Als er dan een zegt: ik wil de bal beetpakken en er mee lopen, dan zegt de rest toch ook dat ze dat niet willen? Dat is niet de afspraak, alleen de keeper mag dat.”

Wat de generale synode op voorstel van prof. dr. H. J. Selderhuis in 2020 ook heeft uitgesproken naar iedereen is, om de pauzeknop te hanteren: geen vrouwen bevestigen, ook nog geen onomkeerbare besluiten te nemen. Het lijkt erop dat gemeenten die vrouwen willen bevestigen, die pauzeknop niet willen gebruiken. Daarom lopen er op dit moment op verschillende classes en particuliere synodes verschillende procedures tegen gemeenten die toch vrouwen hebben bevestigd.

2. Waarom luiden CGK-dominees de noodklok en wat staat er in hun ‘Verklaring van gevoelen’
Met drie collega’s - prof. dr. A. Baars (Woudenberg), dr. C. P. de Boer (Sliedrecht-Bethel) en ds. A. A. Egas (Damwoude) - heeft ds. J. M. J. Kieviet het initiatief genomen tot een 'Verklaring van gevoelen'. Naar aanleiding van wat in vraag 1 is benoemd, luiden zij de noodklok. Tegenover CIP.nl lichtte Kieviet de verklaring toe: “Wat de verklaring betreft: het doel is uiting geven aan onze verontrusting over de ontwikkelingen binnen de CGK. Deze spitsen zich toe op de plaats van de zusters in de gemeente. Maar ze hebben ons inziens alles te maken met de visie op het Schriftverstaan en op het Schriftgezag.”

Het zou te kort door de bocht zijn om te stellen dat verschil van mening over ‘vrouw in ambt’ de crisissituatie binnen de CGK verklaart.

Omdat Kieviet en zijn collega’s “de interne spanningen binnen de CGK” zien toenemen, voelen ze zich genoodzaakt tot het opstellen en verspreiden van de verklaring. Kieviet: “Veel kerkenraden zijn verontrust. In diverse gemeenten staan broeders en zusters als het ware met de deurknop in de hand om de kerken te verlaten. Vandaar dat we ook de kerkenraden informeerden en hen een samenvatting en toelichting op de ‘Verklaring van gevoelen’ gaven. Het staat de kerkenraden vrij een en ander te gebruiken ter voorlichting aan en toerusting van de gemeente.”

In de ‘Verklaring van gevoelen’ nemen de CGK-dominees afstand van de wijze waarop voorstanders van vrouwelijke ambtsdragers de Bijbel interpreteren. Zo is in de verklaring te lezen: ‘We constateren dat in de huidige synodale gedachtewisseling rond het thema ambt en vrouw nieuwe hermeneutische elementen worden ingebracht. Deze komen we ook tegen bij hen die voor een zogenaamde nieuwe hermeneutiek pleiten. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer als argument wordt aangevoerd dat de positie van vrouwen in de kerk vandaag door velen ervaren wordt als onderdrukkend structureel onrecht. Of als gezegd wordt dat ons hedendaagse rechtsgevoel of onze moderne morele intuïties doorslaggevend zijn voor het omgaan met wat de apostel schrijft als hij de zusters aanzegt om te zwijgen in de gemeente.’

In gesprek met CIP.nl voegt ds. Kieviet toe dat de Bijbel volgens hem laat zien “dat er van gelijkheid volgens Gods bedoeling geen sprake is: 1. De man is eerst gemaakt, daarna de vrouw. 2. De vrouw is aan de man gegeven tot hulp. 3. God is het Hoofd van Christus; Christus is het Hoofd van de man; de man is het hoofd van de vrouw, 1 Kor.11: 3. Er is geen sprake van gelijkheid, wel van gelijkwaardigheid: ‘in Christus is (…), noch man of vrouw; gij zijt allen één in Christus Jezus’ (Gal. 3: 28). Maar dat impliceert nog geen gelijkheid.” De initiatiefnemers van de verklaring benadrukken dat man en vrouw ieder een eigen positie hebben in de gemeente van Christus en dat dit ook gevolgen heeft voor de wijze waarop de ambten worden ingevuld. “De Heere Jezus riep alleen maar mannen tot Zijn discipelen, en alleen mannen zond Hij uit als apostelen”, stelt Kieviet.

3. Is de crisis in de CGK gebaseerd op deze vrouwenkwestie?
Het zou te kort door de bocht zijn om te stellen dat verschil van mening over ‘vrouw in ambt’ de crisissituatie binnen de CGK verklaart. Uiteindelijk komt het neer op een andere manier van Bijbellezen, die niet alleen invloed heeft op een vrouwenstandpunt maar ook andere theologische kwesties. Prof. dr. H. J. Selderhuis verwoordde het eerder op CIP.nl als volgt: “Er is veel meer aan de hand. Hoe gaan we om met de Schrift? Kijken we op dezelfde manier naar de Schrift? Staan we allemaal nog achter wat de belijdenis over de Schrift zegt? Welke teksten zijn door de cultuur bepaald en welke zijn een geldende norm Gods, onafhankelijk van de tijdgeest? Dat zijn vragen waar het volgens mij echt om gaat en die niet alleen tot verschillende opvattingen over vrouw en ambt brengen. Daarom heb ik gepleit voor de pauzeknop en het voeren van opbouwende gesprekken om elkaar beter te begrijpen en vooral samen over de Schrift te spreken en de gevolgen van de ene of de andere hermeneutiek te overzien.” Concreet gaat het dan om de vraag of de generale synode-uitspraak tegen homoseksuele relaties houdbaar is. Andere thema’s waar op kleiner niveau verschillend over gedacht wordt is deelname van kinderen aan het heilig avondmaal, schepping en evolutie en dus ‘vrouw in ambt’. Intern geeft dat binnen de CGK grote onrust.

In 2017 werd de weg tot het ambt ook voor vrouwen binnen de GKv geopend. Progressieve CGK’ers willen nu ook niet wachten en vragen zich af waar hun kerkverband blijft op dit gebied. 

4. Wat hebben ontwikkelingen in andere kerken te maken met de crisis in de CGK?
Wie denkt dat de vrouwenkwestie pas sinds de laatste paar jaar op de agenda staat in de CGK, heeft het mis. De samenwerkingsgemeente van christelijke gereformeerden en Nederlands gereformeerden (NGK) te Nieuwegein was in 2005 al van plan om vrouwelijke ambtsdragers toe te laten. Het besluit werd echter niet doorgezet nadat de christelijk-gereformeerde synode de vrouw in het ambt afwees. Binnen de CGK kunnen vrouwen niet als ambtsdrager dienen, terwijl in de NGK vrouwen wél actief mogen zijn als predikant, ouderling en diaken. Volgens Wim Groeneweg, ouderling van de samenwerkingsgemeente in Nieuwegein, is er nu sprake van een andere situatie. "Veertien jaar na ons eerdere besluit vinden we dat dit voor de opbouw van onze gemeente nu echt noodzakelijk is", zei hij in 2019 tegenover het Reformatorisch Dagblad. Daarom wacht de gemeente ook niet een besluit van de CGK-synode af. Dit geldt ook voor samenwerkingsgemeenten in andere plaatsen, waar de afgelopen jaren vrouwelijke ambtsdragers zijn bevestigd.

In de NGK is het al sinds 2001 mogelijk om als vrouwelijke ambtsdrager te dienen. In 2017 werd de weg tot het ambt ook voor vrouwen binnen de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) geopend. Dit heeft natuurlijk gevolgen voor samenwerkingsgemeenten die behoren tot de GKv en CGK. Door het vrouwenbesluit van de GKv is een drempel weggenomen voor vrouwen die als diaken, ouderling of predikant aan de slag willen. Dit zet ontwikkelingen binnen in de CGK in een stroomversnelling. Progressieve CGK’ers willen nu ook niet wachten en vragen zich af waar hun kerkverband blijft op dit gebied. Daar komt nog bij dat de plaatselijke eenheid van samenwerkingsgemeenten door de lijn die de CGK hanteert onder druk staat en sommige kerken omwille van die lokale eenheid landelijke besluiten niet langer afwachten.

5. Moeten we rekening houden met een kerkscheuring in de CGK?
De CGK is een veelkleurig kerkverband dat bestaat uit leden die zich geestelijk verbonden voelen met ‘licht’ gereformeerden (GKv-NGK) en een deel dat zich rekent tot de orthodox-gereformeerden dat zich zorgen maakt over ontwikkelingen in de GKv en NGK. Je zou in zekere zin kunnen stellen dat de CGK altijd in evenwicht is gehouden door meerdere vleugels. Sinds samenwerkingsgemeenten vrouwelijke ambtsdragers hebben bevestigd, is van een evenwicht geen sprake meer en neemt de verdeeldheid toe. De samenwerkingsgemeenten krijgen te horen dat ze tegen de kerkregels ingaan en de behoudende CGK-predikanten van de ‘Verklaring van gevoelen’ wordt verweten dat ze polariseren. Daarnaast wordt de afwachtende houding van de generale synode ook nog eens bekritiseerd.

Betrokkenen die dit kerkverband van harte liefhebben zeggen steeds vaker met pijn in het hart dat een kerkscheuring dichterbij is dan ooit tevoren, en dat die ook onafwendbaar lijkt.

De vraag is of de ‘Verklaring van gevoelen’ en de bijbehorende bezinningsbijeenkomst van 18 september de vleugels dichter tot elkaar brengt en de verschillende kerkleden ervaren dat ze tot hetzelfde ‘geestelijke huis’ behoren. Op CIP.nl heeft ds. Kieviet een duidelijk signaal afgegeven: “Als we op deze voet verdergaan hebben we als CGK geen bestaansrecht meer. Dan hebben we de grondslag waarop we stonden verlaten.” De komende jaren gaan de NGK en GKv fuseren tot één kerkverband. Als er geen uitweg uit de crisis komt, zou een deel van de CGK (naar verwachting ongeveer een derde van het aantal leden) zich bij deze kerk kunnen aansluiten. Een andere mogelijkheid is dat CGK’ers ter rechterzijde de kerk verlaten. De kans is groot dat zij vervolgens aansluiting gaan zoeken bij de Hersteld Hervormde Kerk of Gereformeerde Gemeenten.

Kortom, wie zijn of haar thermometer in de CGK steekt komt tot de conclusie dat de kerk ziek is en de temperatuur ernstig oploopt. Betrokkenen die dit kerkverband van harte liefhebben zeggen steeds vaker met pijn in het hart dat een kerkscheuring dichterbij is dan ooit tevoren, en dat die ook onafwendbaar lijkt.

Foto boven: Dienstenbureau CGK | Twitter

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

CGK-crisis vrouw in het ambt
- Predikant wil in CGK-crisis de-escaleren: "Laten we niet zelf aan Christus’ kerk knutselen"
- Classis tikt CGK Zwolle op de vingers na toelaten vrouwelijke ambtsdragers
- Bewaar het Pand reageert op besluit CGK Zwolle: 'Minachting voor kerkverband'
- Synodebestuur CGK keurt toelaten vrouwelijke ambtsdragers CGK Zwolle af
- CGK Zwolle accepteert vrouwen als ouderling, diaken en predikant
Meer over CGK-crisis vrouw in het ambt »

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

Geen enkele Schriftplaats zegt of suggereert dat God de vrouw een “gezaghebbend leidinggeven” in de NT-gemeente geeft (Jes. 66:2).

Zelfs professionele voorstanders erkennen dat de Schrift geen ruimte biedt aan de aanstelling van vrouwen in het ambt. Zij accepteren de (traditionele?) waarheidsgetrouwe uitleg, maar door de Bijbel hierin als tijd/cultuurgebonden te verklaren mag het in onze moderne tijd wel van God.

Wat een Schriftverkrachting.
S.v.p. de laatste zin "Wat een Schriftverkrachting" als niet geschreven beschouwen.



CIP kunt u s.v.p. deze zin weglaten uit eerder geplaatste reactie?
Het ND kopt met een citaat van ds Anton Egas: "Dan kun je net zo goed allemaal lid van de PKN (Protestantse Kerk in Nederland, red.) worden". Dat lijkt mij een zeer verhelderend en wijs inzicht. Ik zou zeggen: doen! Dan heb je eindelijk de ruimte om te geloven en te leven volgens wat in jouw oprechte visie Bijbels is, zonder anderen met voortdurend gehakketak op de lip te zitten met de 'enige Waarheid'.
Toon meer reacties (2)