Bisschop Gerard de Korte
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

14 september 2021 door Jeffrey Schipper

Bisschop Gerard de Korte: "Vergoddelijking Maria moet worden voorkomen"

“De belangrijke rol van Maria mag niet verzwegen worden”, stelt bisschop Gerard de Korte. Hij is dan ook blij met de komst van het boek 'Maria. Icoon van genade' van prof. dr. Arnold Huijgen. Vorige week werd naar aanleiding van dit boek een studiemiddag over Maria belegd. Bisschop De Korte was één van de sprekers. De oproep tot meer aandacht voor Maria in protestantse kring ondersteunt hij van harte. “Tegelijkertijd moet vergoddelijking van Maria worden voorkomen”, stelt De Korte.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

De bisschop merkt op dat christenen sinds de afgelopen eeuw dichter naar elkaar zijn toegegroeid. Ter illustratie verwijst hij naar de oprichting van de Wereldraad van Kerken. Die ontwikkeling juicht hij van harte toe. “Ik zie de oecumenische beweging als een enorm geschenk van Gods Geest aan alle christenen: dat we elkaar geen ketters meer noemen maar beginnen met elkaar broeders en zusters in Christus noemen. Onze overeenkomsten zijn groter dan de verschillen.” Het boek van Huijgen draagt volgens De Korte bij aan die onderlinge eenheid. De bisschop spreekt van “een opvallend boek uit onverwachte hoek”. “Huijgen staat voor zijn eigen zaak en de toon is niet polemisch, maar mild. In die zin heb ik het boek gelezen als een mooie bijdrage aan de dialoog over Maria.”

De Korte erkent dat protestanten en katholieken de Bijbel anders interpreteren. “Op basis van het Bijbels getuigenis zijn in de kerkelijke traditie een aantal leeruitspraken gedaan, waarvan de eerste twee door ons worden gedeeld: Maria als de maagdelijke moeder van Jezus (1) en Maria als de God-barende (2). Spannender zijn de derde en vierde leeruitspraak: de zondeloosheid van Maria (3) en de tenhemelopneming van Maria (4). Huijgen maakt duidelijk dat deze twee laatste dogma’s lastig zijn. Hij spreekt van ‘kerkelijke bedrijfsongevallen’. Maar beide leeruitspraken hebben wel oude papieren in de kerkelijke traditie van Oost en West.” De Korte noemt ook nog een vijfde dogma: Maria als Medeverlosseres. “De laatste pausen hebben dat gelukkig duidelijk afgewezen. ‘Christus is de enige verlosser en er is geen mede-Verlosser naast Hem’, zei paus Franciscus eerder dit jaar nog.”

"Een kaars aansteken is een zichtbaar teken van het gebed dat in die kapel plaatsvindt."

“In de Reformatie zien we een concentratie op Gods verzoenend handelen in Christus.” De Korte verwijst naar de beroemde vijf sola’s (tijdens de Reformatie geformuleerde kernpunten van het protestantse geloof). "Daarmee zien we vanaf het begin van de Reformatie een relativering van de heiligen, onder wie Maria. Men spreekt over haar als geloofsgetuige die naar Christus verwijst en dat is ronduit Bijbels. Ik spreek hier dan ook graag over, zoals staat beschreven in het Johannes-evangelie. Denk aan Maria op de bruiloft in Kana. Daar zegt zij tegen de bedienden: ‘Doe maar wat Hij u zeggen zal.’ Over de hoofden van de bedienden heen, zegt ze dit ook tot ons.”

“Ik heb begrepen dat Huijgen koudwatervrees houdt voor Mariaprocessies en kaarsjes bij Maria als voorspreekster. In onze Sint-Jan in Den Bosch is de Mariakapel een enorme attractie”, erkent De Korte. “Er worden honderden waxinelichtjes aangestoken. Mijn vraag als katholiek bisschop zou zijn: komt dit door een eenzijdige focus op het Woord en mag er meer ruimte komen voor het ritueel en het visuele in het geloof? Een kaars aansteken is een zichtbaar teken van het gebed dat in die kapel plaatsvindt.”

Bekijk de bijdrage van bisschop De Korte vanaf minuut 19:25

In 2016 werd De Korte als bisschop in Den Bosch benoemd. De omvang van de Maria-vroomheid onder de rivieren (De Korte was eerder in Leeuwarden-Groningen actief, red.) heeft hem verrast. “Natuurlijk is er in iedere katholieke kerk een Mariabeeld of ander Maria-icoon te vinden, waar kaarsen worden gebrand. Maar in het zuiden van het land valt de grote omvang erg op.

Geseculariseerde Nederlandse katholieken kennen vaak niet meer de traditie om op zondag naar de kerk te gaan en de eucharistie te vieren, maar Maria blijft een lijntje naar de hemel, zo merk ik op in het katholieke zuiden. Dat mensen in het volksgeloof zo hun verbondenheid met Maria tonen stemt mij dankbaar. Afgezien van de theologie is Maria voor veel katholieken met een verlieservaring een bron van troost. Zij is degene die een volwassen zoon op haar schoot heeft gedragen.”

"Vergoddelijking van Maria moet worden voorkomen. Ze was volledig mens."

“Ik zou willen pleiten voor een blijvende dialoog over Maria, voorbij aan eenhartigheid en overdrijving. Eenhartig is het verzwijgen van Maria. Dat zou niet mogen, omdat ze daarvoor een te belangrijke rol heeft in de heilsgeschiedenis. En tegelijkertijd zeg ik tot sommigen van mijn katholieke geloofsgenoten dat we moeten waken voor overdrijving. Vergoddelijking van Maria moet worden voorkomen. Ze was volledig mens.” Denken in termen van Maria als Medeverlosseres, “ondanks de goede bedoeling en dat het theologisch uitlegbaar is”, wijst hij af. “Christus blijft de ene unieke Verlosser. Maria als Medverlosseres is een theologie die door een overgrote meerderheid van de bisschoppen en katholieke theologen die wordt afgewezen. We kunnen alleen over Maria spreken in relatie tot Christus en de geloofsgemeenschap.”

Na de lezing deelde prof. dr. Wim van Vlastuin zijn bijdrage: ‘Maria: moet dat nu?’ “Met de Reformatie vieren we juist dat we van een zelfstandige aandacht voor Maria zijn verlost en het volle licht op Jezus is komen te liggen”, stelde de hersteld hervormde hoogleraar in zijn bijdrage. In reactie op zijn lezing benadrukte De Korte opnieuw dat “de overeenkomsten tussen katholieken en protestanten groter zijn dan de verschillen”, verwijzend naar het geloof in de menswording van Christus en de Drie-eenheid. “Dat is het kloppend hart van Rome en de Reformatie.” Ook onderstreept De Korte dat in de katholieke traditie onderscheid wordt gemaakt tussen “aanbidding en verering van Maria”. “Dat verschil is van groot verlang, want als er sprake zou zijn van aanbidding wordt Maria vergoddelijkt. In onze kerk wordt Maria vereerd en niet aanbeden.”

"Als er sprake zou zijn van aanbidding wordt Maria vergoddelijkt. In onze kerk wordt Maria vereerd en niet aanbeden."

“Een beetje meer of een beetje minder Maria is niet de issue”, maakte Van Vlastuin in reactie op De Korte duidelijk. “Het gaat erom in welke kaders Maria staat. “Ik ben geschrokken van de titel ‘moeder Gods’ omdat de Mariadevotie in dat frame is komen te staan. Vanuit Christus kunnen we haar ‘moeder Gods’ noemen, maar dat is ze niet in zichzelf. Ik heb de indruk dat dit onderscheid onvoldoende wordt gemaakt, zodat Maria te veel eer krijgt.” Prof. dr. Arnold Huijgen benadrukt dat uitspraken uit het verleden over Maria als Medeverlosseres niet representatief zijn. “Met een paar snippers worden verschillen uitvergroot. We komen verder als we het houden bij de hoofdlijnen.”\

Benieuwd naar een sfeerimpressie van de studiemiddag? Beluister de CIP Podcast:

Bovenstaand gesprek vond woensdag 8 september plaats tijdens een studiedag over Maria in Apeldoorn. Aanleiding is de nieuwe uitgave 'Maria. Icoon van genade' van Huijgen. Zijn uitgave leidde tot kritiek uit reformatorische hoek. "Calvijn hekelde de roomse aandacht voor Maria", stelde ds. G. Clements in het RD. De gereformeerde gemeente-predikant is het ook oneens met de stelling van Huijgen dat Maria veel aandacht krijgt in het Nieuwe Testament. En ds. J. Joppe schrok van Huijgens pleidooi om het feest van de annunciatie te vieren. "Met het vieren van de annunciatie sluiten we aan bij de rooms-katholieke traditie en steken we onze hand te veel uit naar de Rooms-Katholieke Kerk.”

In 2017 pleitte de Friese protestantse dorpsdominee Herman F. de Vries voor meer aandacht voor Maria. "De discipel Johannes nam de moeder van Jezus sinds Zijn sterven in huis. Nu lijkt het alsof Maria bij protestanten niet binnen mag komen. Dat is een slechte zaak", stelde hij in gesprek met CIP.nl naar aanleiding van zijn boek ‘Flirten met Rome’. Naar aanleiding van het boek van Huijgen zei De Vries onlangs: “Het is teleurstellend dat theologen en predikanten zich blijven inzetten om Maria terug te duwen en haar negatieve menselijke eigenschappen benadrukken.” Lees het volledige interview met ds. Herman F. de Vries.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Studiedag Maria
- Besteden protestantse christenen te weinig aandacht aan Jezus' moeder? Antoine Bodar antwoordt
- Volgens Arnold Huijgen is Maria de moeder van alle gelovigen: "Ze is een enorm voorbeeld voor mij"
- Prof. dr. Van Vlastuin waarschuwt tegen schijnwerper op Maria: "Het volle licht schijnt op Jezus"
- Terugkijken: studiedag over Maria!
Meer over Studiedag Maria »

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

Dat de Mariakapel in de St Jan in Den Bosch een enorme attractie is, moet toch te denken geven. Jezus is Mijn Redder en niemand anders. Om Hem moet het gaan. En is een kaars aansteken een teken van gebed? Was bidden maar zo eenvoudig als het aansteken van een kaarsje.