Jos Douma
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

30 augustus 2021 door Jeffrey Schipper

Jos Douma daagt christenen uit met nieuw initiatief: "Kloosterleven is buiten de deur gezet"

“Bij de Reformatie is het kloosterleven buiten de deur gezet. Er valt wat terug te winnen.” Binnen de protestantse traditie ziet ds. Jos Douma dat christenen véél praten en discussiëren. Met de School voor Spiritualiteit daagt hij christenen uit om de stilte toe te laten. “Stilte is goed voor ieder mens en kun je niet afdoen als hobbyisme voor een paar mensen.”

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Vanaf deze week gaat je School voor Spiritualiteit van start. Waarom heb je voor de term ‘spiritualiteit’ gekozen? Sommige christenen haken bij voorbaat af omdat het associaties oproept met vrijzinnigheid en een gebrek aan radicaal christendom.
“De belangrijkste reden is dat spiritualiteit van oorsprong een christelijke term is. Spiritus betekent dan ook Heilige Geest. De gereformeerde hoogleraar W. van ’t Spijker gaf in de jaren '90 niet voor niets een bundel met de titel Spiritualiteit uit. Een tweede aspect is de missionaire missie van de school. Veel spirituele zoekers weten onvoldoende dat ook de christelijke traditie een inspirerend aanbod heeft op de markt van zingeving en spiritualiteit. Met de School van Spiritualiteit wil ik graag aansluiting bij hen vinden.”

"Als theologisch geschoolde predikant ben ik goed met m’n hoofd. In die zin doe ik mezelf enig geweld aan door de weg van het hart te ontdekken."

De School voor Spiritualiteit wil online cursussen, retraites, colleges en vieringen aanbieden voor alle mensen die zoeken naar meer stilte, ruimte en diepte in hun leven. Waarom vind je stilte zo belangrijk?
“Je kunt geloven met je hoofd en met je hart. Als theologisch geschoolde predikant ben ik goed met m’n hoofd. In die zin doe ik mezelf enig geweld aan door de weg van het hart te ontdekken. Ik ben ervan overtuigd dat rationaliteit en spiritualiteit elkaar echt nodig hebben. In de christelijke traditie waarin ik werkzaam ben (gereformeerd vrijgemaakt) neemt een rationele benadering van het geloof een grote plaats in. We mogen niet over het hoofd zien dat geloven ten diepste ook een mysterie is. Dat vraagt om een benadering waarbij we ons niet stevig vastklampen aan woorden en dogma’s alleen. Dan kan het niet anders dat het in ons geloofsleven een beetje stiller wordt…”

Hoe geef je stilte een plek in je eigen leven? Ben je dan wel eens letterlijk een kwartier stil?
“Ik begin de dag met tien minuten stil zijn. Dat is een hele opgave, want het is niet gemakkelijk om de stilte te zoeken. Mij grijnst iedere dag een volle agenda tegemoet en de onrust die dat met zich meebrengt merk ik ook. Juist omdat ik de neiging heb om heel actief te zijn wil ik graag gedisciplineerd de stilte opzoeken. Na een stilte van tien minuten bid ik de woorden van het ‘Onze Vader’.”

Merk je na zo’n stilte meteen resultaat?
“Je moet niet verwachten dat je na tien minuten stilte grote vrede ervaart. Ik raad mensen ook aan om niet gericht te zijn op het resultaat van die tien minuten. Het zou mooi zijn als stilte onderdeel wordt van je leven, waardoor er op lange termijn meer mildheid, vrede en rust in je leven komt. Stiltemomenten helpen mij ook om stil te staan bij de vraag waarom ik eigenlijk predikant wil zijn en waarom ik mij met de School voor Spiritualiteit bezighoud. Op die manier sta ik iedere keer weer stil bij de kern van waaruit ik wil leven.”

"Ik raad mensen ook aan om niet gericht te zijn op het resultaat van die tien minuten. Het zou mooi zijn als stilte onderdeel wordt van je leven."

Hoe komt dit op de School voor Spiritualiteit tot uiting? Gaan deelnemers opdrachten doen?
“Ja, mensen worden uitgedaagd om in hun eigen omgeving de stilte te beoefenen en er zo dus doelbewust mee bezig te zijn. Denk niet dat ik alleen aan het onderwijzen ben. Onderwijs, ontmoeting en oefening zijn de drie trefwoorden van waaruit ik werk. We bevinden ons niet fysiek in een klooster, maar door de online retraites die ik geef merk ik dat er een soort online community is ontstaan.”

Op vrijdag 3 september begint de School voor Spiritualiteit met de online cursus ‘Geworteld leven. Groeien in spiritualiteit’. Deze cursus markeert de meer officiële start van deze online school waarvan de activiteiten zijn ontstaan in de coronaperiode. Lees hier meer over de praktische invulling van de School voor Spiritualiteit.

Om mij heen zie ik dat veel protestantse christenen het moeilijk vinden om stil te zijn. Liever zijn we druk met praten over ons geloof en worshipbijeenkomsten. Hoe verklaar je dat?
“De oorzaak is vaak dat stilte niet wordt beoefend. Waarom kan ik geen marathon lopen? Omdat ik er nooit voor oefen. Daarmee zeg ik niet dat stil zijn een soort marathon is. De overeenkomst is dat je oefening nodig hebt om iets te kunnen. Vijf minuten stil zijn gaat mij nu vrij gemakkelijk af. Ik ben er nu dan ook al jaren mee bezig. Maar als ik tijdens een kerkdienst tegenover mensen die zich hier niet mee bezighouden zeg dat we tien minuten stil gaan zijn, weten de meesten niet wat ze daarmee moeten.

"Stilte is niet één van de vele opties die je kunt laten liggen. Stilte is goed voor ieder mens en kun je niet afdoen als hobbyisme voor een paar mensen."

Bovendien zijn protestanten onderdeel van een woordcultuur. We discussiëren en praten heel veel. De rooms-katholieke cultuur geeft op een natuurlijke manier meer ruimte voor stilte.”

Veel christenen herkennen zich in deze column over stille tijd. Begrijp je die hekel aan stille tijd?
“Met de auteur van de column onderschrijf ik dat we allemaal onze eigen manieren moeten vinden om dichtbij Jezus te leven. Namens de School voor Spiritualiteit bied ik vooral één taal aan: de taal van meditatie, contemplatie en stilte. Stilte is slechts één van de zes stromen”, vertelt Douma verwijzend naar het boek ‘Een Bron Zes Stromen’ van Richard Foster. “Als je vanuit je passie soep uitdeelt aan mensen, is dat ook een geloofstaal. Aan de andere kant: we zijn stil vaak zijn niet gewend, omdat we het niet hebben geleerd. Stilte is niet één van de vele opties die je kunt laten liggen. Stilte is goed voor ieder mens en kun je niet afdoen als hobbyisme voor een paar mensen.”

“De contemplatieve traditie is al zo oud als de christelijke kerk”, voegt de predikant toe. “Bij de Reformatie is het kloosterleven buiten de deur gezet. Toen is er een wissel omgegaan. In die zin valt er wat terug te winnen.”

"Bij de Reformatie is het kloosterleven buiten de deur gezet. In die zin valt er wat terug te winnen."

Veel kerken zijn een activiteitencentrum geworden. In coronatijd hebben veel christenen de schaduwzijde daarvan ingezien. Welke uitdaging zou je tenslotte mee willen geven?
“Het christelijk leven speelt zich af in de dagdagelijkse praktijk en niet in dat ene uur op zondag. In deze blog pleitte ik er onlangs voor om nu er in deze coronatijd meer mogelijk is niet weer meteen alle nadruk op de kerkdienst te leggen. Ik pleit er daarom voor dat elke lokale kerk aan de slag gaat met het samen creëren van een leefregel: een geheel van praktijken, gewoonten, waarden en vormen die samen helpen om oprecht voor Gods aangezicht te leven.”

Hij maakt het concreet: “Ik kom veel mensen tegen die geen vorm hebben om hun geloof te voeden. Dat is best schokkend, maar het is voor veel mensen nu eenmaal wel een gegeven. Deze mensen heb ik onlangs voorgesteld om een WhatsApp-groep van ongeveer tien mensen aan te maken. Zij luisteren iedere werkdag naar de podcast Eerst dit. Vervolgens delen ze in één korte zin wat hen in die podcast het meest heeft aangesproken. De bedoeling is niet dat mensen op elkaar reageren of de discussie met elkaar aangaan. Ik denk dat dit mensen kan helpen om God bij hun dagelijkse gewoontes te betrekken.”

Op maandagavond 30 augustus geeft Jos Douma via YouTube een webinar waarin hij meer vertelt over de School voor Spiritualiteit en waarin hij ook de cursus ‘Geworteld leven’ nog nader toelicht. Klik hier voor meer informatie.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand
Meer weten over de School voor Spiritualiteit? Klik hier

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

Neen, ik ben NIET eerst 10 minuten stil, maar TIJDENS het houden van m’n stille tijd vraag ik me wel af: Here God, is er een belofte, waarop ik beslag kan leggen? Is er een bevel, dat ik moet gehoorzamen? Is er een zonde, die ik moet opgeven? Is er een waarheid, die ik moet leren? Is er een waarschuwing, waarop ik acht moet geven?

Of zoals ds. Olaf Latzel (Martinikirche, Bremen) het mij in zijn preek op 15 aug. zei: ‘Vraag je tijdens het Bijbellezen altijd biddend af: Ben ik dat? Heb ik dat? Weet ik dat? Doe ik dat?’



Ik, ik, ik, ik... In de spirituele stilte is vooral de Heer en heel weinig "ik".
Toon meer antwoorden (4)
Toon meer reacties (3)