Ds. M. van Reenen
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

31 mei 2021 door Jeffrey Schipper

Ds. Van Reenen wijst op geestelijke crisis: "Corona wordt bestreden alsof God er niet is"

“Op persoonlijk vlak zorgt de coronacrisis soms voor meer geestelijk besef. Toch geldt overall, dat in deze tijd God in ons land nog verder uit beeld verdwijnt. De crisis wordt bestreden alsof er geen God is.” Ds. M. van Reenen ziet dat mensen in ons land zo vol zijn van menselijke maatregelen, dat “Gods roepstem dreigt te versmoren”. In zijn nieuwe boek ‘Méér dan corona’ wijst de hersteld hervormde predikant uit Oldebroek op een geestelijke crisis die door corona wordt blootgelegd.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Hoe raakt God uit beeld door middel van coronamaatregelen?
“Hoe meer we geobsedeerd zijn door de vraag wat wij kunnen doen om de crisis op te lossen, hoe meer we aan onszelf zijn overgeleverd. De manier waarop de besmettingscijfers gepubliceerd worden wekt de indruk dat de coronacrisis beheersbaar is. Ondanks dat we voortdurend zien dat dit niet zo is, houden we die illusie overeind. Ze wordt in feite steeds sterker. Bij het communiceren van stijgende en dalende besmettingscijfers wordt altijd de koppeling met ons gedrag gelegd. Versoepelingen worden ook als een beloning in het vooruitzicht gesteld. Dat is puur menselijk. Zo worden we in mijn ogen op basis van maakbaarheidsdenken geconditioneerd.”

"Versoepelingen worden ook als een beloning in het vooruitzicht gesteld. Dat is puur menselijk. Zo worden we in mijn ogen op basis van maakbaarheidsdenken geconditioneerd."

De predikant verwijst ook naar waar Nederlanders vooral naar verlangen als het gaat om versoepelingen. “Ik hoor bijna niets over verpleeghuizen, de strenge bezoekersnorm in eigen huis of zangkoren. In plaats van wezenlijke dingen die behoren tot het cement van de samenleving, gaat het voortdurend over vakanties, pretparken en terrassen. Het verlangen van velen is puur gericht op: wanneer kan ik weer verder met mijn genieten? Dat maakt mij sceptisch over de vraag in hoeverre we samen in de coronacrisis echt zijn stilgezet.”

'Het belijden van de crisis is niet voldoende, het gaat erom dit te beleven', schrijft u. Wat bedoelt u hiermee?
“Van meet af aan heb ik corona benoemd als als oordeel van God. Ik meen werkelijk dat God ons door middel van deze crisis iets te zeggen heeft. We leven te veel voor het hier en nu; zijn onze zegeningen vanzelfsprekend gaan vinden; hebben te weinig oog voor elkaar. Dat geldt niet alleen voor mensen buiten de kerk, maar ook voor christenen. Ik heb dit met overtuiging geschreven, maar toch merkte ik dat we dit wel kunnen constateren, maar dat het nog altijd gemakkelijk is om vervolgens naar een ander te kijken. Schamen wij ons écht tegenover God? En verandert de gerichtheid van ons hart? En hoe heeft de coronacrisis ons persoonlijk veranderd? Zonder verandering is er geen sprake van échte bekering, maakt de Bijbel duidelijk.”

U ziet de coronacrisis als oproep van God aan mensen wereldwijd, en in Nederland, om ons te bekeren?
“Jazeker”, antwoordt Van Reenen. “Voor de helderheid: corona is niet de enige roepstem van God. Er zijn heel veel roepstemmen, maar de ene is veel luider dan de andere. Denk aan C. S. Lewis in zijn boek over het lijden, ‘Gods megafoon‘. Hij gebruikt het beeld van de luidspreker. In ons persoonlijke leven roept God ons voortdurend op tot bekering, maar vaak verdwijnt dat in de ruis van de wereld om ons heen. Lewis legt uit dat God bijvoorbeeld een ziekte kan gebruiken om boven die ruis uit te komen. Bij corona als roepstem zegt God dus niet iets nieuws maar wel krachtiger dan anders. Dat God ons wil wakker schudden zie ik als genade. Het grootste oordeel is als God zwijgt en ons overgeeft aan onze zondige gedachten.”

"Lewis legt uit dat God bijvoorbeeld een ziekte kan gebruiken om boven die ruis uit te komen. Bij corona als roepstem zegt God dus niet iets nieuws maar wel krachtiger dan anders."

U wijst op het gevaar van menselijke oplossingen bedenken. Maar we kunnen toch ook niet uitsluiten dat God ons de medische wetenschap heeft gegeven om de coronacrisis te bestrijden?
“Dat kan zeker. Wetenschap en techniek zijn in principe gaven van God. Het is echter sterk de vraag of we ze wel zo gebruiken. In de medische wetenschap komt de ethiek vaak pas op de tweede plaats, denk aan het gebruik van foetaal weefsel. Nu zijn velen blij dat veel deskundigen zich inzetten om corona te bestrijden, maar de blindheid van de medische wetenschap op ethisch terrein is echt niet veranderd. De gemiddelde arts is erop gericht om ingrepen te doen waardoor mensen langer kunnen leven. Doordat gezondheid voorop staat, krijgen wetenschappers in deze crisis als het ware een monopolie en is de bijkomende nevenschade van ondergeschikt belang.

Zodra de mens zichzelf tot een project maakt, raken we onszelf kwijt. In mijn ogen zijn we daar hard naar op weg. En dat komt in onder andere uit in het sluiten van verpleeghuizen, waar ik echt van geschrokken ben. Dan komt gezondheid boven andere menselijke aspecten te staan. Waarom zie ik dit zo terwijl anderen menen dat het juist allemaal naastenliefde is? Misschien kijk ik als buitenstaander wat meer naar het totaalplaatje. Terwijl vakmensen tegenwoordig specialist zijn, die zich vooral met één terrein bezighouden. Overigens zijn er ook veel artsen en verzorgenden die deze bezorgdheid over het mens-zijn wel herkennen.”

U schrijft in uw boek: 'Nehemia zou veel van het gevoel van kerkenraden en predikanten herkennen.' Wat bedoelt u daarmee?
“Je merkt bij Nehemia een soort vertwijfeling: wat gebeurt er met mijn volk? Een deel van zijn volk was teruggegaan naar Jeruzalem, omdat de stad herbouwd zou worden. Maar in de praktijk bleef de puinhoop liggen en verkeerde het volk nog altijd in een geestelijke crisis. Op afstand voelde Nehemia zich machteloos. Wat moest hij doen? Ik denk dat veel predikanten en kerkenraden dit herkennen. Ze merken dat zich allerlei ontwikkelingen buiten hun bereik afspelen en voelen zich machteloos. Maar: daar bleef het bij Nehemia niet bij.”

"Het advies van het CIO kwam over als: het vaccin is een plicht en Christus een optie. Als zo’n belangrijk orgaan op die manier met een crisis omgaat, is men echt de weg kwijt."

We kunnen daar verschillend op reageren. Bijvoorbeeld als de Sionkerk op Urk die haar eigen plan trekt of een brave PKN-gemeente die een handvol mensen toelaat en volledig overschakelt op digitale diensten. Wat is wijsheid?
“Wat in ieder geval altijd wijsheid is, is uitgaan van het grote belang aan de dienst van God. Omwille van de samenleving volledig overgaan op livestreams vind ik de slechtst denkbare optie. Straal uit dat wat in de kerk te vinden is, veel waardevoller is dan wat in de supermarkt te krijgen is. Als een willekeurige voorbijganger op zondag voor een dichte deur staat, versta je volgens mij als kerk je roeping niet. Volledige gerichtheid op de vrijheid van je eigen kerkmensen is het andere uiterste. Je hebt nooit een roeping louter voor je eigen gemeente, maar voor een hele samenleving. Daar horen open kerkdeuren en zichtbare kerkgang bij.”

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) geeft door middel van nieuwsbrieven regelmatig adviezen aan kerken om in coronatijd om te gaan met zingen, dopen en avondmaal. Hoe zou dat beter kunnen?
“Laat ze in ieder geval spreken over God. De PKN volgt vaak het advies van het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO). Toen eind 2020 een lockdown werd aangekondigd, kwam het advies van het CIO over als: het vaccin is een plicht en Christus een optie. Als zo’n belangrijk orgaan op die manier met een crisis omgaat, is men echt de weg kwijt. Dat heeft helaas ook zijn weerslag in handreikingen van heel kerken. Waarin, afgezien van die van enkele behoudende kerken, maar weinig doorklinkt het getuigenis wat God te zeggen heeft en hoe hard we Hem in deze crisis nodig hebben.”

Ter illustratie verwijst Van Reenen naar adviezen met betrekking tot zingen in kerkdiensten. “Er wordt maximaal ingezet op risicomijding. Zo’n redenering vind ik dodelijk. De kerk moet niet beginnen met de doordenking van het risico maar van het geestelijk belang van het zingen. Als je zingen behandelt als een randzaak in plaats van iets essentieels voor het kerkelijk leven, heb je de kerk als Godgerichte gemeenschap al in de uitverkoop gedaan. Hoe je zingen praktisch invult in kerkdiensten kun je altijd nog overwegen, maar als je voor zingen pas ruimte laat als alle risico’s weg zijn, wordt het belang van zingen niet ingezien en vertrouwen op God niet uitgestraald.

"Als je zingen behandelt als een randzaak in plaats van iets essentieels voor het kerkelijk leven, heb je de kerk als Godgerichte gemeenschap al in de uitverkoop gedaan."

Ook in de gevangenis kan zingen gevaarlijk zijn. Het gebeurt regelmatig dat christenen gestraft worden omdat ze tot God zingen in hun cel. Ik hoorde onlangs van een gevangene in de voormalig Sovjet-Unie die ondanks mishandelingen doorging met zingen. Op een gegeven moment werd besloten om hem te executeren om die stem tot zwijgen te brengen. Om medegevangenen te intimideren zou hij voor het oog van een grote groep gevangenen gedood worden. Toen zijn executie naderde, zong die grote groep gevangenen het lied dat hij al die tijd had gezongen. En toen hebben zijn bewakers die gevangene alsnog laten gaan.”

Wat wilt u met dit voorbeeld aangeven?
“Zingen kan in bepaalde omstandigheden gevaarlijk zijn, maar soms is het juist tot zegen om het te doen. Ik geloof dat zingen meer gevaar oplevert voor duistere machten. Mede daarom vind ik het ondoordacht om overheidsadviezen één-op-één over te nemen.”

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand
Klik hier om het boek van ds. M. van Reenen te bestellen

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

F
Een goed stuk. Misschien is het geen oordeel , maar wel een wakker schudden van de mensheid. God wordt in onze maatschappij naar de achtergrond gedrongen. Over God mag je niet meer praten. Maar ook deze ,toch ernstige Corona pandemie, schudt de mens nog totaal niet wakker.Ik maak mij daar best wel zorgen over!
M
Geachte heer Van der Vliet, beste Kees,



Prima vragen, waarvoor ik alleen maar door kan verwijzen naar het boek zelf. Daar ga ik ook in op de verhouding van Oude en Nieuwe Testament en op de blinde man die u noemt. In dit interview ga ik er inderdaad aan voorbij, omdat je niet alles in kort bestek kunt zeggen. Maar wees gerust dat ik dat in dit boek dus niet doe (dat zou ik predikant-onwaardig vinden). Gezien uw kritische wijze van meelezen telkens, ben ik benieuwd naar uw reactie op het gehele boek!



Vriendelijke groet,



M. van Reenen

G
@Kees van der Vliet,

Als een volk of persoon God verlaat, zal er naar de mate van verlating, ruimte komen voor de macht van satan en zijn demonen, en minder zegen de groep mensen of het individu kunnen bereiken. In de christelijke wereld wordt vaak niet stil gestaan bij de greep die de duivel heeft op deze wereld. Ga je weg uit de zegen van God, dan zal die plaats maken voor de werken van satan. Daarbij is het zo dat Gods genade wel gebruik kan maken van de ellende die er uit ontstaat. Op die manier kan je ook o.a. de holocaust een plek geven.
Toon meer reacties (20)