Eva van Urk
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

09 maart 2021 door Geerten van Breugel

Klimaatcrisis als splijtzwam: waarom is de ene christen voor actie en de ander tegen?

Klimaatgekkies. De linkse kerk. Of juist: klimaatontkenners. De opwarming van de aarde en de vraag wat een christen daarmee moet, maakt veel los. “Klimaat is niet los te zien van geloof, je zal er wat mee moeten”, zegt Eva van Urk-Coster. Ze promoveert aan de Vrije Universiteit Amsterdam en geeft vanavond een lezing bij het Nationaal Religiedebat.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

In gesprek gaan over dit onderwerp, het is in de praktijk vaak lastig. Hoe doe jij dat?
“Het is inderdaad best een prikkelend onderwerp. Ik probeer altijd de verbinding te zoeken. Als iemand fel is over ‘klimaatgekkies’: wat drijft iemand dan? Als gelovigen deel je wel veel, het geloof in God en het samen gemeente-zijn. Dan heb je een basis vanwaaruit je van mening kan verschillen.”

Waar sta jij zelf in de klimaatdiscussie? Of probeer je neutraal te zijn?
“Je ontkomt er niet aan je eigen visie mee te nemen. Persoonlijk ga ik er wel vanuit dat de wetenschap aangeeft dat mensen de oorzaak zijn van de huidige klimaatverandering. Die menselijke rol neem ik serieus. Tegelijk probeer ik veel mensen recht te doen en te verwoorden wat er bij ze achter zit. Dus ik probeer in mijn lezing niet zozeer een argument te verdedigen, maar te duiden wat er leeft onder gelovigen.”

“Je kan niet neutraal zijn. In het debat vanavond (het Nationaal Religiedebat, red.) plaatsen we ook verschillende accenten bij de rol van christenen in het aanpakken van de klimaatproblematiek. Ik probeer een overzicht te geven van argumenten en beweegredenen. Daarbij kijk ik ook naar andere religies.”

Diverse christenen zijn heel klimaatsceptisch, maar hebben tegelijk rentmeesterschap hoog in het vaandel staan. Hoe rijmt dat met elkaar?
“Rentmeesterschap is niet controversieel onder christenen. De meeste mensen zijn het erover eens dat het niet goed is als we plastic in de oceaan dumpen. Dat is niet spannend. Gaat het over klimaat? Dan wordt het spannender, bijvoorbeeld dat je als mensheid het klimaat beïnvloedt en we invloed hebben op stormen en droogte.” 

“Een belangrijk punt is dat het relatief nieuw is dat de mens invloed heeft op het klimaat en de lucht. Van oudsher is dat het domein van God, zoals in veel religies. Daar heb je als mens geen zeggenschap over. Zoals in het klassiek christelijke geloof beleden wordt: regen en droogte komt uit Gods hand. Het getuigt dan volgens sommigen van hoogmoed en arrogantie dat je denkt dat je als mens in staat bent zoiets veelomvattends te beïnvloeden.” 

"We hebben ook een belofte van God, Is angst dan wel nodig?"

“In de media zie je klimaatactivisten die zeggen dat we het bestaan op aarde dreigen te vernietigen. Ik snap heel goed dat christenen het niet nodig vinden om zo in paniek te raken. We hebben ook een belofte van God dat Hij de aarde draagt, zeggen zij. Is die angst dan wel nodig? Door die paniek hebben sommige christenen het gevoel dat het klimaat niet iets voor gelovigen is. Toch is er natuurlijk wel degelijk wat aan de hand. De problemen zijn groot. Daar zit dus een spanningsveld.” 

Maar vanuit de Bijbel vinden christenen ook dat ze juist wél klimaatactie moeten voeren.
“Inderdaad. Zij doen vaak een beroep op rentmeesterschap, maar ook op naastenliefde. Je ziet in de Bijbel dat de schepping iets kostbaars is, zeggen deze christenen: je ziet dat ons handelen doordringt in de rest van de schepping. Dat komt in het Bijbelboek Hosea terug: de zondigheid van de mens blijft niet bij die mens, maar zorgt ervoor dat ook dieren sterven. En het land is in rouw gedompeld. Dat is geen ecologische crisis zoals vandaag, maar er is wel sprake van een verbinding is tussen mens, dier en plant. Die verbinding is een aanleiding om te zeggen: ‘Als de klimaatwetenschap aangeeft dat wij als mens door onze broeikasuitstoot een negatieve invloed hebben, is dat een reden om ons te matigen en andere keuzes te maken.’ Dat kan bijvoorbeeld door hebzucht en consumentisme aan te pakken.” 

"Bij Nederlandse christenen onderling zijn er maar weinig verschillen tussen de denominatie en concreet duurzaam gedrag"

Is er nog een groot verschil tussen verschillende religies en klimaatstandpunten?
“Je ziet binnen elke religie wel bepaalde bronnen die aangewend worden om zorg voor de aarde te bepleiten, maar ook om ze te verhinderen. Er zijn moslims die de klimaatcrisis bagatelliseren onder het mom van ‘God zorgt wel’, weer anderen zien het aanpakken van klimaatverandering als hun plicht. Daarin lijken ze dus op christenen. Het onderwerp ligt dus binnen elke religie ingewikkeld. Toch springen witte Amerikaanse evangelicals eruit wat klimaatscepsis betreft. Dat komt onder meer door politiek-conservatieve overtuigingen, ideeën over de eindtijd en een wantrouwen naar de wetenschap. Het Amerikaanse landschap is ook sterk gepolariseerd.”

“Uit onderzoek blijkt dat er bij Nederlandse christenen onderling maar weinig verschillen zijn tussen de denominatie en concreet duurzaam gedrag. Het maakt blijkbaar niet veel uit of je evangelisch bent of gereformeerd, wat je eraan doet. Dat is wel opvallend.”

Het is interessant dat mensen zo’n andere afweging maken op basis van dezelfde Bijbel. Waar zie jij wel verbinding?
“Uiteindelijk geven mensen om dezelfde dingen. Bijvoorbeeld door een goede toekomst voor onze kinderen te willen. We willen een natuur die niet vervuild is en divers is. Die waarden zijn gedeeld. De verbinding kan je ook vinden in het appel op de zorg voor de aarde. Je kan er overigens ook, als je geen klimaatactivist bent, voor kiezen om duurzamer te leven. Door wat vaker de fiets te nemen dan de auto, of in de kerk gebruik te maken van duurzame producten. Kleine stappen waar je elkaar in kan vinden. Bij klimaat komt veel emotie los, terwijl de dingen die we eraan doen kunnen niet altijd controversieel zijn. Spannender wordt het wel wanneer we bijvoorbeeld vliegvakanties ter discussie stellen.” 

"Het klimaat gaat ook over vluchtelingen omdat hun gebied onder water loopt"

Vind je het niet gek dat christenen hun geloof koppelen aan dit onderwerp? Zien ze dat nooit los?
"In sommige kerken is klimaat helemaal niet zo’n thema. Lange tijd is het in de kerk vooral gegaan over onze menselijke relatie met God en de heilsgeschiedenis. De rest van de schepping had daarin weinig ruimte. Voor een deel staat het daarom niet op het netvlies van mensen. 

Tegelijk raakt het klimaat ook je leven als gelovige. Als je het goed onder de loep neemt, is het niet alleen een ‘milieu-ding’, maar gaat het ook over veel meer dingen. Bijvoorbeeld over economie en veiligheid. Het gaat over mensen elders in de wereld, die een tekort hebben aan water. Over klimaatvluchtelingen die vluchten omdat hun gebied onder water loopt. Maar dus ook over uitstervende diersoorten en wegkwijnende ecosystemen. Klimaatverandering is een veelomvattende kwestie. Uiteindelijk maakt dat het ook een vraag voor de kerk. Voordat deze vraag opkwam zorgde de kerk altijd voor de armen. Het daalt steeds meer in dat de milieuproblematiek en armoedebestrijding twee kanten van dezelfde medaille zijn.” 

Heeft de kerk ook de verantwoordelijkheid een standpunt in te nemen?
"Ik vind van wel, maar alleen in brede lijnen. Het is geen goede zaak als voorgangers hun gedachten over een duurzame transitie zouden geven. Of dat ze een stemadvies uitbrengen. Maar het kijken naar onze verantwoordelijkheid en naar onze verhouding met de schepping is heel belangrijk. De kerk mag mensen best wat vaker wakker schudden: we zitten op een verkeerd spoor. Het aanpakken van klimaatverandering behoort ook tot de missie van de kerk."

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Klimaatverandering
- Meteoroloog Reinier van den Berg is klaar met 'klimaatontkenners': "De twijfel heeft nu lang genoeg geduurd"
- Klimaatverandering, het nieuwe evangelie?
- Waarom christelijke klimaatactivisten een brug in Amsterdam blokkeren: "Het klimaat hoort volledig bij het werk van Jezus"
- De klimaatmars: waarom iedere christen mee zou moeten doen
- Klimaatverandering? Klopt het wel wat ze ons vertellen?
Meer over Klimaatverandering »

Benieuwd naar het Religiedebat? Kijk dan hier

Reacties

J
Het aanpakken van klimaatverandering behoort absoluut NIET tot de missie van de kerk! Noch het aanpakken van armoede!, noch het aanpakken van ..., noch ... etc. etc.

Jezus gaf deze opdracht!

Mij is gegeven alle macht in hemel en op aarde.

Gaat dan henen, onderwijst al de volken, dezelve dopende in den Naam des Vaders, en des Zoons, en des Heiligen Geestes; lerende hen onderhouden alles, wat Ik u geboden heb.

En ziet, Ik ben met ulieden al de dagen tot de voleinding der wereld.

Dat is en BLIJFT onze opdracht!

AMEN!!
G
Het klimaat is verworden tot de religie van moeder aarde waarin Vader God geen enkele rol meer speelt! Ook klimaat is onderdeeel van de great reset. Waarom horen wij wetenschappers niet over het feit dat de aarde op dit moment afkoeld (gem temperatuur 0,1 gr lager!) het is maar welke meetperiode je neemt. Ja wij hebben rentmeester te zijn maar ook: de aarde, de dieren enz staan ten dienste van de mens en niet andersom.
j
Ja onze eerste prioriteit is om het Evangelie tebrengen en uit tedragen. Wij moeten rentmeesters zijn maar tegelijkertijd beseffen dat wij deze aarde niet kunnen redden.

In Romeinen 8 staat duidelijk dat de aarde aan de vruchteloosheid is onderworpen ter wille van Hem die haar daar aan onderworpen heeft. De schepping wacht met reikhalzend verlangen op het openbaar worden van de zonen Gods. Dat is aan het eind

van de grote verdrukking en het 1000 jarig vrederijk aanbreekt dan zal het weer zijn als

in het paradijs.
Toon meer reacties (30)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen