Ds. A. C. Uitslag
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

28 september 2020 door Jeffrey Schipper

Ds. A. C. Uitslag: "Overheid ging te ver door vrijheid kerk in te perken"

“Mag de overheid zo sterk de bewegingsruimte van de kerk binnendringen dat onze vrijheid wordt aangetast?”, vraagt ds. A. C. Uitslag zich af. De christelijke gereformeerde predikant uit Urk stelde eerder dat kerken coronamaatregelen accepteren “alsof het goddelijke wetten zijn”. Hoe kijkt hij een half jaar nadat het coronavirus intrede deed terug op de begintijd van de coronacrisis? CIP.nl sprak Uitslag in zijn pastorie. “De overheid is in het begin van de crisis te ver gegaan door de vrijheid van kerken in te perken.”

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Hoe kijkt u met de kennis van nu terug op het begin van de coronacrisis? We stonden behoorlijk in de paniekstand, ook in de kerk.
“Op dat moment was er nog veel onbekend over het gevaar van het virus. Corona kwam razendsnel ons land binnen, resulterend in vele ziekenhuisopnamen en doden. Het is dan ook begrijpelijk en verstandig dat er maatregelen werden genomen. Tegelijkertijd was de publieke opinie soms meer leidend dan wetenschappelijke argumenten. Denk bijvoorbeeld aan het sluiten van de scholen.”

"Er werd in eerste instantie een mandaat opgelegd in plaats van dat er een gelijkwaardig overleg plaatsvond."

In het begin van de crisis waren maximaal dertig kerkgangers welkom tijdens diensten. Al snel werd gesteld dat wie dertig mensen zou toelaten onnodig risico’s nam. Het aantal bezoekers zou tot het minimum beperkt moeten worden. Een dominee, techneut, koster en ouderling zou genoeg moeten zijn.
“Als het gaat om hoe de overheid richting de kerk opereerde, vraag ik mij af of er een inbreuk is geweest op de scheiding tussen kerk en staat. Hadden kerken voldoende ruimte om eigen afwegingen te maken? Dat betwijfel ik sterk. Nu we een half jaar verder zijn, kunnen we met zekerheid stellen dat kerken mans genoeg zijn om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Er werd in eerste instantie een mandaat opgelegd in plaats van dat er een gelijkwaardig overleg plaatsvond. In geen enkele kerk waren mensen van plan om vast te houden aan het ‘oude normaal’ en de coronamaatregelen te omzeilen.”

De predikant geeft dat ook in het begin van de crisis iedere zondag tot maximaal dertig mensen in de Eben-Haëzerkerk zaten. “Wij vonden het noodzakelijk, dat naast mensen met “een functie” ook enkele gemeenteleden aanwezig waren. Het is immers de gemeente, die samenkomt onder het Woord. De maatschappelijke druk was echter enorm, herinnert Uitslag zich. “Op het hoogtepunt van de crisis stonden er hier meer cameramensen en journalisten dan kerkbezoekers. Heel apart!”

‘Coronaminister’ Hugo de Jonge zei tijdens één van zijn vele persconferenties: ‘Verspreid het Woord en niet het virus.’ Dit laat toch zien dat de coronabeperkingen niet bedoeld waren om de verkondiging van het evangelie dwars te zitten?
“Hier en daar wordt geroepen dat de maatregelen zijn genomen om de kerken dwars te zitten. Dat is onterecht! Net als bioscopen, horeca en voetbalstadions hebben wij als kerken logischerwijs met beperkingen te maken. Aan de andere kant: ‘verspreid het Woord en niet het virus’ een mooie oneliner, maar hoe doen we dat als de kerken zo goed als dicht zijn? Voor de gemeente is het juist wezenlijk om fysiek bij elkaar te komen.”

“Op het hoogtepunt van de crisis stonden er hier meer cameramensen en journalisten dan kerkbezoekers. Heel apart!”

Daarvoor zijn de livestreams toch in het leven geroepen?
“We mogen dankbaar gebruikmaken van de middelen die er nu zijn, maar het blijft een noodoplossing. Fysiek samenkomen wordt in de Bijbel voortdurend gestimuleerd. Men kwam samen in de tempel en in huizen. Het geloof werd tijdens het begin van de crisis letterlijk achter de voordeur beleefd, maar de gemeenschap werd duidelijk gemist. Natuurlijk is het fijn dat het kan, maar laten we niet doen alsof online diensten op hetzelfde niveau als fysieke diensten staan.”

Prof. dr. Arnold Huijgen wees in een recente column op controledrang en verbraving. Hij stelt dat de kerken ten opzichte van de overheid te volgzaam zijn. Eerder zei u bij de Reformatorische Omroep hetzelfde. Ik denk dan: er is in deze crisis toch geen alternatief door bijvoorbeeld de maatregelen te negeren?
“De overheid is over ons gesteld als Gods dienares. Ik constateer dat er veel goede dingen zijn gedaan om het coronavirus in te dammen. Daar kun je alleen maar met waardering naar kijken. Maar op een bepaald ogenblik zijn onze grondrechten wel aangetast en ingeperkt, wat ook door juristen is benadrukt.”

Uitslag verwijst naar Daniël. “Hij kreeg in Babel ook overheidswetten opgelegd. Denk aan de voedselwetten. Maar op een gegeven moment maakte Daniël duidelijk dat die wetgeving in strijd was met wat de Heere van hem vraagt. Laten wij leren van die houding door onszelf de vraag te stellen: mag de overheid zo sterk de bewegingsruimte van de kerk aantasten dat mensen langere tijd niet naar de kerk kunnen gaan?”

“De overheid is in het begin van de crisis te ver gegaan door de vrijheid van kerken in te perken.”

Verliest u daarmee niet de geest van de coronamaatregelen uit het oog? De regering geeft de maatregelen om onze gezondheid, ook van kerkgangers, te beschermen. Dat is toch wel een verschil met de mensen die regeerden in de tijd van Daniël?
“Dat is de vraag. De voedselwetten waar Daniël mee te maken kreeg kwamen ook voort uit goede bedoelingen. Als het gaat om de overheidsmaatregelen: na de acute beginfase werd steeds meer duidelijk dat het virus voor bepaalde groepen gevaarlijk is, zoals ouderen of mensen met onderliggend lijden. Vandaar dat er op een bepaald ogenblik door de overheid steeds meer ruimte werd gegeven om het ‘gewone’ leven weer op te pakken, terwijl dat in de kerken relatief laat op gang kwam en met maximaal dertig mensen bleven samenkomen. In die fase ging de overheid mijns inziens te ver en vond ik dat de kerken moesten opstaan en hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.”

Deze maand herhaalde premier Rutte zijn oproep aan kerken om niet te zingen. Wat vindt u van zijn advies?
“In onze kerk zingen we gewoon. Wel zingen we vier of vijf versjes in plaats van acht. Dat doen we inmiddels al zo’n dertien weken en nog altijd is er niets ernstigs gebeurd. Maar wat ik nog belangrijker vind: mag een overheid binnen de verantwoordelijkheden van een kerkenraad treden door zelfs in te grijpen in de liturgie, waarvan zingen een wezenlijk onderdeel is? Zo’n ontwikkeling baart mij zorgen.

Ik vind het geen toeval dat de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema de huurbaas van Hillsong Amsterdam op het matje heeft geroepen. Ik zie een lijn naar de coronamaatregelen. De voorzitters van de Veiligheidsregio’s hebben hun toenemende invloed in coronatijd gebruikt om het aantal kerkgangers te beperken en het inrichten van de kerkdiensten. Blijkbaar heeft Halsema nu het gevoel dat ze ook iets te zeggen heeft over het beleid van een kerk. Nee, ik zal onze overheid niet vergelijken met Iran of Noord-Korea. Maar op de achtergrond proberen bestuurders kerkelijk beleid te sturen en dat vind ik een kwalijke ontwikkeling.”

"Op de achtergrond proberen bestuurders kerkelijk beleid te sturen en dat vind ik een kwalijke ontwikkeling."

Vergaande overheidsmaatregelen zijn tijdelijk. De kans is groot dat we binnen een jaar over een vaccin beschikken. Op de lange termijn hebben de coronabeperkingen voor kerken dan toch geen ernstige gevolgen?
“Als het vaccin er is, roept dat ook weer nieuwe vragen op: kan een overheid een vaccinatie verplichten? Hebben kerken de volledige ruimte, ook als er mensen onder hen zijn met principiële bezwaren tegen vaccinatie? Ik promoot geen complottheorieën, maar vind wel dat we scherp moeten blijven. Heiligt het doel alle middelen en zijn de middelen die genomen worden proportioneel?”

De Urker dominee verwijst naar een begrafenis die hij eind maart leidde elders in het land. “Er mochten niet meer dan dertig mensen aanwezig zijn. Niet alle kleinkinderen konden erbij zijn. Op een gegeven moment kwamen er onaangekondigd twee extra kleinkinderen. ‘De menselijkheid moet het winnen’, zeiden de begrafenisondernemer en ik tegen elkaar. Om die reden hebben we de kleinkinderen toegelaten. Ook in deze crisis moet het niet zo zijn dat regels in alle dingen de doorslag geven waardoor de menselijkheid verdwijnt. Maatregelen zijn goed, maar moeten wel redelijk blijven.”

Dankzij de grootte van uw kerkgebouw is het mogelijk dat er in uw kerk op zondag zo’n 300 mensen bij elkaar komen. Bent u tevreden zoals het nu gaat of wenst u nog meer versoepelingen?
“Zoals het nu gaat ben ik dankbaar. Op een bepaald ogenblik komt wel de vraag boven tafel wanneer de behoefte aan fysieke nabijheid meer nadruk krijgt dan de huidige 1,5 meter afstandsregel. Die distantie mag niet het nieuwe normaal worden. Op het moment dat het virus afneemt heeft de overheid de taak om die moeilijke afweging te maken. Maar zover zijn we nog niet. Op dit moment neemt het aantal coronabesmettingen toe en dan moeten we ons gezonde verstand gebruiken in plaats van maatregelen versoepelen.”

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

W
De overheid verbied geen kerkdiensten .Gelukkig kunnen deze online worden uitgezonden. Ik zie dit als een zegen. Vijftig jaar geleden zou dit nog niet zo mogelijk geweest zijn.
W
In het begin van de crisis heb ik mij ook al verzet tegen de uitspraken van ds. Uitslag. Ik behoor ook tot de CGK, maar word boos over deze domme uitspraken. Ds. Uitslag is blijkbaar niet doordrongen van het feit dat dit virus je lichaam helemaal in de war brengt. Ik ken jonge mensen, die na een half jaar nog niets kunnen en ook niet kunnen werken. Wij moeten er allen aan werken om je aan de regels te houden en ook binnen de kerken. Dat betekent ook niet zingen en 1,50 meter afstand. Als gezin kun je naast elkaar zitten. De overheid verbied
A
Ik zou zeggen: Dominee, bekijk de documentaire Veerkracht maar eens. Als kerken staan wij niet boven de samenleving, maar midden in de samenleving. De corona maatregelen zijn er niet voor jezelf (ze hebben mijn speeltje afgepakt!) maar zijn voor die ander. De regels opvolgen heeft alles te maken met naastenliefde en niet met God meer gehoorzaam zijn dan mensen. De overheid perkte de vrijheid van de kerken niet in, dat was alleen maar het gevoel van ds. Uitslag. De overheid deed wat ze doen moest en dat is het beschermen van de zwakste.
Toon meer reacties (6)