Corien en Cees
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

22 juli 2020 door Patrick Simons

Cees en Corien geloven dat de oerknal een scheppingsdaad van God was

Wetenschap en geloof combineren? Onmogelijk, zeggen sommige christenen. Toch is dat precies wat Cees Dekker, Corien Oranje en Gijsbert van den Brink doen in hun nieuwe boek OER. Hierin wordt het bijzondere verhaal verteld van het ontstaan van de wereld, de grootheid van de Schepper, de val van de mens en hoe God een fantastisch reddingsplan in werking stelde. Maar de wetenschap wordt allesbehalve genegeerd. Zo geloven de auteurs dat de oerknal een scheppingsdaad van God was. CIP.nl sprak met Cees Dekker en Corien Oranje, twee van de drie auteurs. “De kern van het verhaal, de kern van OER, is Jezus.”

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Een aantal jaren geleden kwamen natuurwetenschapper Cees Dekker en theoloog Gijsbert van den Brink op het idee om een boek te schrijven waarin wetenschap gecombineerd wordt met geloof. “Want”, zo vertelt Dekker, “Vaak zien mensen het als twee losse verhalen, die met elkaar in conflict zijn. Wij wilden die verhalen graag met elkaar verbinden.” Omdat ze niet goed wisten hoe ze zo’n verhaal aantrekkelijk op konden schrijven, werd schrijfster Corien Oranje benaderd. “We wilden vooral een heel toegankelijk boek maken”, vertelt ze. “De mensheid heeft altijd verhalen verteld, het zou heel mooi zijn als je een verhaal kunt vertellen waarin je de waarheid van de Bijbel koppelt aan de waarheid van de wetenschap.”

En dat is ze gelukt. OER vertelt het verhaal van het ontstaan van de wereld en neemt de lezer vervolgens mee op reis door de Bijbel met een hoofdrol voor Jezus. Het is geen droge kost of een opsomming van talloze feiten, maar juist geschreven in verhaalvorm met als hoofdpersoon Proton, een heel klein deeltje dat vlak na de oerknal ontstaat. Hij maakt het begin mee en verwondert zich over de Schepper en Zijn grote daden. OER leest makkelijk en snel weg en dwingt je tegelijkertijd om na te denken over zaken die je als christen tot nog toe wellicht als vanzelfsprekend beschouwde. Over de oerknal en evolutie bijvoorbeeld. “Stel, je groeit op in de kerk en je krijgt mee dat dat verhaal met de oerknal en evolutie niet klopt met de Bijbel”, vertelt Dekker. “Vervolgens ga je biomedische wetenschappen studeren en blijkt dat die evolutie best wel een redelijk verhaal is. Mensen komen dan in conflict en gooien soms zelfs hun geloof in God overboord. Precies die categorie mensen gaat ons aan het hart. Die mensen willen we graag helpen. En geloof me, de categorie die hier mee worstelt is best groot.”

“Het is echt onze bedoeling om mensen te helpen”, vult Oranje aan. “Niet om mensen aan het twijfelen te brengen, maar om ze te bemoedigen en aan het denken te krijgen. We willen de mensen die hiermee worstelen laten zien: je hoeft je geloof hierom helemaal niet te verliezen. Je kunt juist ook in de oerknal en de evolutie Gods scheppende hand, zorg en liefde zien.”

Jullie zien de oerknal als een scheppingsdaad van God. Hoe zou je dat uitleggen aan iemand die niet in een God gelooft?
Cees Dekker: “Die oerknal is eigenlijk juist een aanwijzing voor het bestaan van God: Bijna honderd jaar geleden ontdekte Georges Lemaître, een Belgische priester die ook astronoom was, dat er een oerknal moest hebben plaatsgevonden. Dat was voor veel atheïsten een onplezierige ontdekking. Ze waren er tot dat moment namelijk vanuit gegaan dat het heelal er altijd al geweest was. Het idee van een oerknal, een beginpunt, smaakte eigenlijk helemaal naar het joods-christelijke scheppingsverhaal waarin God vanuit het niets hemel en aarde schiep. Atheïstische wetenschappers vonden het een onprettige ontdekking, maar ze moesten het wel erkennen, met name toen een paar jaar later astronomische waarnemingen de oerknal bevestigden.

"De oerknal was voor veel atheïsten een onplezierige ontdekking."

Tegen een niet-gelovige zou ik zeggen: kijk om je heen, alles heeft een begin. Alles wat wij om ons heen zien, heeft een wordingsgeschiedenis en een oorzaak. Bij die oerknal begint de wereld te bestaan. Het is logisch dat je je vervolgens afvraagt wat daarachter zit. Eigenlijk zijn er maar twee opties. Het eerste is dat er een Schepper God is, die nog veel groter en machtiger is dan de hele wereld die we om ons heen zien. Het alternatief dat sommige atheïsten daar tegenoverstellen is dat er niet één heelal maar oneindig veel heelallen zijn en dat ons heelal voortkomt uit een eerder bestaand heelal. Dat is echter pure speculatie. Ik vind het idee van God als Schepper redelijker.”

Hoe zou je het uitleggen aan iemand die de traditionele scheppingsleer, zonder oerknal, aanhangt?
Corien Oranje: “We lezen in Genesis 1 dat God in het begin de hemel en de aarde maakte. Dat is zo opgeschreven omdat het over iets onvoorstelbaar groots gaat. Uit de natuurwetenschappen van de afgelopen 100 jaar hebben wij meer inzicht gekregen in hoe God dat gedaan heeft. Verwonder je vooral over wat God gedaan heeft. Maar in Genesis lezen we natuurlijk niet de stand van zaken van de wetenschap. Vergeet niet dat het een boek is van een paar duizend jaar geleden. Dat is zo geschreven dat het voor de mensen in die tijd te begrijpen was. Eigenlijk kun je zeggen dat we in Genesis 1 op een heel eenvoudige manier lezen over Gods scheppingswerk. God past zich min of meer aan ons begripsvermogen aan. Kijk naar je mobiele telefoon. Tegen een kleuter ga je niet vertellen wat er nu allemaal precies in die telefoon zit en hoe het werkt. Je begint ook niet over een 5G-netwerk. Je zegt alleen maar: als je op dit knopje drukt, kun je met mama praten. Dat is de wijze waarop God met ons praat. Het is ook belangrijk om de Bijbel de lezen zoals het bedoeld is. Het is geen natuurkunde- of biologieboek.”

Klopt het als ik zeg dat jullie de historische context van het begin van Genesis loslaten in het boek?
Cees Dekker: “Ik vind dit altijd een ingewikkelde vraag. Zoals je in OER kunt lezen, vinden we wel degelijk dat bepaalde gebeurtenissen uit het Genesisverhaal historisch van aard zijn. We hebben er bijvoorbeeld bewust voor gekozen om de zondeval erin te verwoorden. Dat zien wij als een historische gebeurtenis, een belangrijk moment in de geschiedenis.”

Toch zijn er wel wat dingen veranderd. De hof van Eden ligt in Afrika, Adam en Eva heten anders en de boom in het paradijs is een waterbron geworden…
Cees Dekker: “Het gaat om de inhoud. Het gaat om het feit dat de mens voor een keuze wordt gesteld en vervolgens de verkeerde keuze maakt. Dat de mens het eigen ik vooropstelt en God niet gehoorzaamt. Dat hebben wij in een verhaal gegoten. Vergeet niet dat OER een fictieboek is, waarin de kern van de zaak weergegeven wordt. We hopen op deze manier het Bijbelverhaal op een net wat andere manier te vertellen. Mij persoonlijk helpt het namelijk om een ander beeld te krijgen. Daardoor ga ik op een nieuwe manier nadenken over waar het nu eigenlijk om gaat.”

"Wij lezen die verhalen uit Genesis vaak met  ‘kinderbijbel-ogen’."

Corien Oranje: “Mensen worden misschien een beetje ontregeld doordat we andere beelden gebruiken. Maar daardoor gaan ze wellicht meer over de kern nadenken. Waarom hebben we eigenlijk verkeerd gekozen? Hoe ongelooflijk is het niet dat God naar ons toe bleef komen en gelijk een reddingsplan in werking stelde? Die lijn begint al Genesis 3.”

Waarom zou je Genesis 1-3 niet letterlijk nemen, maar de opstanding van Jezus wel?
Cees Dekker: “Ik geloof in een fysieke opstanding. Waarom dat dan wel? Wel, je moet rekening houden met het genre van een Bijbelboek. De opstanding is beschreven op grond van ooggetuigenverslagen: de evangelisten hebben het zelf meegemaakt of hebben de mensen gesproken die de opgestane Heer in levende lijve hebben ontmoet. Maar Hooglied is bijvoorbeeld niet historisch maar een prachtig gedicht, Kronieken is weer wel een historisch boek waarin de geschiedenis van het volk Israël wordt beschreven, zo heeft elk Bijbelboek zijn eigen karakter. De vraag is natuurlijk welk genre het boek Genesis is. In de eerste elf hoofdstukken wordt eigenlijk de oergeschiedenis beschreven, belangrijke verhalen over God en de mens uit de oudheid, met soms ook mythische elementen. Vanaf hoofdstuk twaalf wordt het historischer.

Ik wil overigens vermijden dat mensen het idee krijgen dat wij de verhalen uit het begin van Genesis niet serieus nemen. Integendeel. Wij nemen alles bloedserieus. Maar je moet wel kijken hoe die deze door God geïnspireerde teksten 4000 jaar geleden bedoeld waren, in de taal en cultuur van toen. De mensen dachten toen best op een andere wijze dan Nederlanders in 2020. Zoiets als wetenschap bestond nog niet.”

"Jezus is Heer, sterker nog: Jezus is Mijn Heer."

Corien Oranje: “Ik merk bij mezelf dat ik door de vele Bijbelverhalen en kinderbijbels een soort beeld had gecreëerd van hoe het eruit zag. Ik zag Adam en Eva helemaal voor me met die kronkelende slang in de boom. Wij lezen die verhalen uit Genesis vaak met die ‘kinderbijbel-ogen’. Maar die eerste hoofdstukken van Genesis vormen een bijzonder soort vertelling, waarin gebruik is gemaakt van symboliek zoals die in het oude Midden-Oosten veel voorkwam. Het is cruciaal hoe je deze eerste hoofdstukken leest. Wij zijn daar ook echt heel lang mee bezig geweest.”

Jezus
Veel gesprekken, recensies en interviews over het boek gaan voornamelijk over deze historische context van Genesis. Of over de keuze die de auteurs maken door in het boek te beschrijven dat de mens voortkomt uit evolutie. Toch gaat meer dan de helft van het boek daar helemaal niet over. De hoofdrol is namelijk weggelegd voor Jezus. Wanneer ik daar tijdens ons ZOOM-gesprek over begin, spat het enthousiasme van het beeldscherm af. “Wat ben ik blij dat je hierover begint”, reageert Dekker direct. “Dat is namelijk waarom we het boek op deze manier vertellen. We wilden het grote verhaal van nul tot nu vertellen en de kern van dat verhaal, de kern van OER, is Jezus!”

“We vertellen in OER eigenlijk simpelweg het verhaal van de Bijbel op een wat andere manier”, reageert Oranje. “Maar dit is precies waar het om gaat. Om Jezus, de Zoon van de Schepper, de tweede Persoon van de drie-eenheid. Hij is mens geworden en Zijn eigen schepping ingestapt om de mens te redden. Dat is ongelooflijk. Soms kennen we het verhaal zo goed dat we er amper meer van opkijken. Maar wat er gebeurd is, is echt nog nooit vertoond, het is wereldschokkend.”

Dekker: “In persoonlijke reacties hoor ik overigens wel dat mensen over Jezus beginnen als ze het boek gelezen hebben. Bijvoorbeeld over het verhaal waarbij Proton in de stok zit waarmee Jezus geslagen wordt door de soldaten. Dat is hele ontroerende scene. Het geschapene keert zich tegen de Schepper Zelf. Door dat nieuwe perspectief komt het op een heel andere manier binnen bij mensen.”

Wie is Jezus eigenlijk voor jullie?
Corien Oranje: “Jezus is voor mij de Zoon van God die mens is geworden om mij te redden. Hij is degene die er altijd is en degene die ik probeer te volgen in mijn leven. Door het schrijven van dit boek is nog meer tot me doorgedrongen hoe ongelooflijk het is dat de Schepper zijn eigen schepping heeft ‘aangetrokken’. Hij is mens geworden en heeft voor ons zijn leven gegeven en het kwaad overwonnen. Dat vind ik ontroerend. Ik kijk er naar uit om Hem straks echt te ontmoeten.”

"Je hoeft niet bang te zijn voor miljoenen jaren of dinosauriërs, er is helemaal niets dat niet door God gemaakt is."

Cees Dekker: “Wat kan ik hier nog aan toevoegen? Mijn Twitterprofiel zegt: ‘Jezus is Heer.’ Dat is voor mij wel het centrale van alles. Jezus is Heer, sterker nog: Jezus is mijn Heer. Hij is het centrum van mijn geloof. Degene die de weg naar de Vader wijst. Ik vind Jezus gigantisch inspirerend in bijvoorbeeld de Bergrede en de tegendraadse wijsheid die Hij aanbiedt. Maar ook de manier waarop Hij leefde en de weg naar de Vader wees, vind ik heel mooi.”

Tot slot: wat hopen jullie dat mensen zeggen/denken als ze het boek gelezen hebben?
Corien Oranje: “Eén van de eerste reacties die ik kreeg, was van een vrouw uit onze kerk. Ze vertelde me dat ze altijd had gezeten met het probleem geloof/wetenschap, hoe ze dat bij elkaar kon krijgen. Maar nu snapte ze dat het helemaal niet met elkaar in conflict hoeft te zijn, ze ervoer opluchting. Dat vind ik heel fijn, dat we mensen met dit boek een soort ruimte bieden. Je kunt prima wetenschap bedrijven en over de oerknal lezen. Je hoeft niet bang te zijn voor miljoenen jaren of dinosauriërs, want er is helemaal niets dat niet door God gemaakt is.”

Cees Dekker: “Ik hoop dat mensen geraakt zijn door de grootheid van God en na gaan denken over hun eigen plek en hoe ze zich verhouden tot die God. Dat ze gaan inzien dat die God geen afstandelijke Schepper is, maar dat Hij zich wil verbinden met elk mens.”

Foto links: Mariska de Groot

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Evolutie
- Prof. dr. Gijsbert van den Brink legt uit waarom evolutie je geloof niet onderuit hoeft te halen
- Kunnen christenen evolutie combineren met God?
- Zes redenen waarom de evolutietheorie prima samengaat met het christelijk geloof
- Evolutie: zes redenen waarom het niet samengaat met het christelijk geloof
- Stef Heerema trekt aan de hand van de Nederlandse bodem de evolutie in twijfel
Meer over Evolutie »

Klik hier voor meer informatie over het boek OER

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

Ik vraag me echt af waarom zou God onze schepper dan een leugenaar zijn. Zie Exodus 20:11 Want toen God de 10 geboden aan Mozes gaf Zegt God letterlijk dat alles in 6 dagen gemaakt heeft. In verband met sabbat. En al zou het miljarden jaren zijn, Dan overtreedt hij het 9 gebod, u zult geen valse getuigenis geven. God zou dan liegen tegen Mozes tegen volk Israël en tegen ons. Ik kies dan liever een God die wonderen doet, die mij bevrijd heeft door Zijn Woord, Dan een god die gecreëerd is door de wereld, die Hem als een leugenaar afschildert.
K
Mijn grote bezwaar is het grote gemak waarmee het evolutionisme als een bewezen feit wordt neergezet, terwijl dat ook een geloof en een theorie is, en dat het letterlijke ooggetuigenverslag van Gen.1-11 zo wordt uitgerekt dat het valt te rijmen met het evolutionisme. Voor mij is Gen.1-11 een letterlijk verslag van de werkelijkheid en het evolutionisme een compleet onbewezen en onzinnige theorie.
de apostelen waarschuwden ons al 2000 jaar geleden over mensen die de Schriften verdraaien! Helaas wagen deze schrijvers op glad ijs...........2 Petrus 3 vers 15 etc etc
Toon meer reacties (21)