René Fransen
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

01 juli 2020 door Jeffrey Schipper

Het evolutiedebat: laten we als christenen niet te snel met censuur dreigen

Censuur is zo gek nog niet, betoogde Gert-Jan van Heugten onlangs op CIP.nl. Afgoderij moeten we namelijk uit de kerk weren. Daar zit zeker wat in. Alleen beschuldigt hij een grote groep gelovigen van afgoderij op basis van een foute redenering, en dat is wel gek.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Van Heugten richt zijn pijlen op het naturalisme, een levensovertuiging die stelt dat de natuur alles is wat er is. Het bovennatuurlijke en dus ook God, dat bestaat gewoon niet. Die overtuiging heeft inderdaad weinig te zoeken in de kerk van Jezus Christus. Waar het fout gaat in zijn betoog is dat Van Heugten geen onderscheid maakt tussen twee vormen van naturalisme: het methodologisch naturalisme en het filosofisch naturalisme.

Van Heugten maakt geen onderscheid tussen twee vormen van naturalisme: het methodologisch naturalisme en het filosofisch naturalisme.

Dat vraagt om enige uitleg. In de geschiedenis van de wetenschap is het methodologisch naturalisme zeer belangrijk. Dit is de afspraak dat we binnen de wetenschap voor natuurlijke verschijnselen ook een natuurlijke verklaring zoeken. Dus niet zeggen dat de donder ontstaat doordat Thor met zijn hamer slaat, of dat Zeus bliksemschichten vanaf de Olympus naar beneden smijt, maar op zoek gaan naar een natuurlijke verklaring van onweer. Alleen als je niet met allerlei natuurgeesten of wispelturige goden rekening hoeft te houden heeft het zin om op zoek te gaan naar wetmatigheden in de natuur
Deze afspraak heeft ervoor gezorgd dat wetenschap al enkele eeuwen tot allerlei nieuwe inzichten is gekomen. En de grondleggers ervan waren christenen. Zij geloofden namelijk in een God die een ordelijke wereld heeft geschapen, eentje die we met ons door God gegeven verstand grotendeels kunnen begrijpen.

Filosofisch naturalisme is iets anders. Dat is een filosofie of levensovertuiging die zegt dat alleen wat we kunnen zien en meten ook echt is. Ze ontkent het bestaan van God. Wetenschappers heb je met allerlei soorten overtuigingen: boeddhist, ietsist, naturalist maar ook christen. De christenwetenschappers die ik ken (en dat zijn er best veel) werken zonder probleem binnen het methodologisch naturalisme maar weten heel goed dat er een God bestaat die deze werkelijkheid heeft geschapen.

Deze christenen kunnen geloof en wetenschap prima combineren. En dat is ook helemaal niets nieuws. Petrus was geen moderne wetenschapper, maar hij wist als ervaren visser best dat je niet over water kunt lopen. Daarom schrok hij toen hij iemand over het meer van Galilea naar zijn bootje zag komen. Maar Petrus was ook een gelovige, dus stapte hij op het water toen Jezus hem daartoe uitnodigde. De Bijbel zegt: er is een God. De wetenschap zegt: zoek natuurlijke verklaringen voor natuurlijke gebeurtenissen. Uitspraken over het bovennatuurlijke zijn daarom niet wetenschappelijk – maar daarom niet per se minder waar.

De wetenschap zegt: zoek natuurlijke verklaringen voor natuurlijke gebeurtenissen. Uitspraken over het bovennatuurlijke zijn daarom niet wetenschappelijk – maar daarom niet per se minder waar.

Van Heugten beschuldigt indirect de auteurs van het boek Oer van afgoderij en mij ook, aangezien ik denk dat God inderdaad een natuurlijke route heeft gekozen om het leven op aarde tot stand te brengen. Maar hij doet dit op basis van een onjuiste redenering. Veel christelijke wetenschappers concluderen op basis van de feiten van de wetenschap dat de aarde miljarden jaren oud is en dat leven zich via een evolutionair proces heeft ontwikkeld. Zij zijn daarmee nog geen filosofisch naturalist.

En dan die censuur. Een paar eeuwen geleden meende de kerk toch echt in de Bijbel te lezen dat de aarde in het middelpunt van het heelal stond. Galileo Galilei liet de aarde echter om de zon draaien en dus werd zijn mening gecensureerd. Het laat maar eens zien dat we voorzichtig moeten zijn. Als opdracht in het proefschrift waarop ik lang geleden promoveerde in de Medische Wetenschappen heb ik 1 Korinthe 13:12 gebruikt. Ons kennen is onvolkomen. Paulus schreef daar over ons kennen van God, maar het geldt ook voor ons kennen van de natuur. Laten we dus niet te snel met censuur dreigen. Voor je het weet sta je zelf voor gek!

René Fransen is bioloog en werkt parttime als Science Writer aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarnaast heeft hij een eenmanszaak (Scientific Dutchman) in wetenschapscommunicatie. Hij geeft lezingen over thema’s op het terrein van geloof en wetenschap.

Beeld: Science LinX, Rijksuniversiteit Groningen

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Evolutie
- Prof. dr. Gijsbert van den Brink legt uit waarom evolutie je geloof niet onderuit hoeft te halen
- Kunnen christenen evolutie combineren met God?
- Zes redenen waarom de evolutietheorie prima samengaat met het christelijk geloof
- Evolutie: zes redenen waarom het niet samengaat met het christelijk geloof
- Stef Heerema trekt aan de hand van de Nederlandse bodem de evolutie in twijfel
Meer over Evolutie »

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

K
Misschien moeten we iedereen die een ander geen christen noemt, enkel en alleen omdat die ander de zelfde bijbel op een andere manier leest, geen podium meer geven. Of is dat ook censuur?
J
Voor wetenschappelijk onderzoek is het uitgangspunt bepalend. Er wordt voort geborduurd op een aangetoond juiste zienswijze, hopen we maar. Maar of dat uitgangspunt Darwin is, de Donald Duck of de Bijbel, je drijft wel een heel eind van elkaar weg.
R
Nou Kees, eigenlijk voel ik wel voor je suggestie. Maar..censuur, dus niet doen. Zolang er over en weer naar elkaar geluisterd wordt, met respect. Verschillende inzichten kunnen leerzaam zijn. Oordelen en uitsluitingen niet, ze scheppen verdeeldheid.
Toon meer reacties (1)