Henk
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

30 juni 2020 door Patrick Simons

Dr. Henk Post over voltooid leven: "Veel mensen met een doodswens willen helemaal niet dood"

"Veel mensen fleuren op als ze merken dat hun leven er nog toe doet", stelt dr. Henk Post. Het onderwerp ‘voltooid leven’ staat op de agenda van de politiek en de maatschappij. Reden voor Post en dr. Bert Veluw om de redactie te voeren van ’12 artikelen over voltooid leven’. Het onderwerp wordt in dit boek van alle kanten belicht met bijdragen van twaalf verschillende experts. CIP.nl sprak met Henk Post de initiatiefnemer van dit bijzondere boek. “D66-Kamerlid Pia Dijkstra zal het vast goed bedoelen, maar wat ze wil is uiteindelijk onbarmhartig en verkeerd.”

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Patrick Simons.

Word ook lid

Waarom vindt u dit zo’n belangrijk onderwerp dat er een boek over moest komen?
“Het is op dit moment een van de belangrijke issues in de politiek en de maatschappij. Het idee van voltooid leven speelt al een aantal jaren. Er is behoorlijk wat verdeeldheid en verwarring over. D66 is al met een wetsvoorstel gekomen en doet nu een nieuwe poging voltooid leven met een wet te regelen. Het is voor mij een heel belangrijk onderwerp omdat het over leven en dood gaat. Als die wet er zou komen, gaan we als maatschappij een grens over, want dan wordt het leven niet meer ten principale beschermd..”

In uw bijdrage stelt u dat voltooid leven helemaal niet zo’n eenduidige term is. Hoe legt u de term uit?
“Het gaat er niet zozeer om wat het voor mij betekent. Er is namelijk onderzoek naar gedaan door Els van Wijngaarden. Zij heeft onderzocht wat de term nu precies inhoudt. En dan blijkt dat het helemaal niet over voltooid leven gaat. Het gaat juist over een ellendig leven waar mensen genoeg van hebben, maar niet over een mooi en voltooid leven dat waardig afgesloten wordt. Overigens: als je goed nadenkt, kan het leven helemaal niet voltooid zijn. Dat kan voor niemand en al helemaal niet voor iemand die gelooft. Het leven hier op aarde is niet voltooid met je dood. De voltooiing van het leven vindt plaats op de nieuwe aarde, niet hier.”

"Veel mensen met een doodswens willen eigenlijk helemaal niet dood."

Waarom is het onderzoek van Els van Wijngaarden zo belangrijk?
“Zij maakt heel goed duidelijk wat er nu precies achter die term zit. Het is een eufemisme, het wordt mooier voorgesteld dan het is. Dat heeft ze al eerder laten zien in haar promotieonderzoek. In een onderzoek in opdracht van de regering laat ze dit opnieuw zien. Het is eigenlijk een heel kille, hardvochtige term. De boodschap is: ‘Als uw leven voltooid is, helpen wij u er een einde aan te maken’. Dat is onbarmhartig en zakelijk. Veel mensen met een doodswens willen eigenlijk helemaal niet dood. Die willen leven, maar niet dat ellendige leven dat ze nu hebben. Ze zijn in tweestrijd, dat geeft veel angst en verdriet, ze zijn enorm eenzaam.”

Zit daar ook egoïsme achter?
“Zo zou je het kunnen noemen. Egoïsme speelt een grote rol in de maatschappij. We worden als egocentrische mensen die naar binnen gekeerd zijn, geboren, en we worden, als we het moeilijk hebben, op onszelf teruggeworpen. Inderdaad is voltooid leven een op jezelf teruggeworpen worden. Het is jouw leven en jij bepaalt dat jouw leven voltooid is. Maar dan wordt niet aan anderen gedacht met wie je een relatie hebt. Kinderen vinden het vaak vreselijk dat hun vader of moeder besluit dat hun leven voltooid is. Daar zijn heel verdrietige verhalen over bekend. Dat zien we terug in het onderzoek van Els van Wijngaarden. Kinderen zeggen letterlijk: ‘Dat kun je ons niet aandoen’. Die kant zit er wel aan.”

Als ik de plannen van D66 leg naast het onderzoek van Els van Wijngaarden, dan lijkt het erop dat die partij haar onderzoek totaal niet serieus neemt…
“Ze hebben er ook op gereageerd. Ze zeggen dat het onderzoek niet klopt. Dat was het laatste commentaar dat ze erop gegeven hebben. Wat Van Wijngaarden aantoont, wordt gewoon ontkend door D66. Ze kunnen natuurlijk ook niet veel anders.”

In uw bijdrage schrijft u dat ouderen steeds minder aansluiting bij de maatschappij hebben en zich eenzaam voelen. Dat verwarren ze volgens u met voltooid leven. Op welke wijze ligt daar voor christenen een opdracht?
“Gelukkig is er vanuit de kerken al gezegd dat ze iets moeten gaan doen. Ze moeten omzien naar eenzame mensen. Wij kunnen helpen om die eenzaamheid te verminderen, de last ervan te verlichten, door er te zijn, door een luisterend oor, een vriendelijk gebaar. Dat is een Bijbelse opdracht. Eenzaamheid is een rekening voor de maatschappij en zeker voor de kerk. Ik denk dat christenen een eigen roeping hebben. Ouderen die hele dagen alleen zijn. Dat is een aanklacht. Zie naar ze om, geef ze hun waardigheid terug, betrek ze bij het leven om hen heen, stimuleer ze contacten te onderhouden, iets met hun tijd te doen dat ze zich gewaardeerd voelen. Eenzaamheid en leegte zijn echt ongelooflijk slecht voor een mens. Dat zie je nu ook met de maatregelen rondom corona. Je moet dat geïsoleerde doorbreken.”

"Eenzaamheid is een rekening voor de maatschappij en zeker voor de kerk."

Hoe kijkt u naar de wet voltooid leven?
“Je kunt zo’n wet simpelweg niet maken. Dat is juridisch onmogelijk. Je hebt namelijk al euthanasiewetgeving . Je kunt er niet nog een wet naast hebben gericht op levensbeëindiging. De euthanasiewet is in de praktijk - dus in de toepassing - al steeds verder opgerekt. De toepassing ervan is inmiddels heel ruim. Deze euthanasiewet biedt al de mogelijkheid om het leven te beëindigen in situaties van voltooid leven. Iemand hulp bieden bij levensbeëindiging is in principe strafbaar, maar de toepassing van de euthanasiewet staat ruime uitzonderingen toe. Maar een nieuwe wet voltooid leven zou deze wet overbodig maken in de praktijk, terwijl dit natuurlijk niet de bedoeling is van de wetgever.”

U schrijft dat oud worden en je voorbereiden op sterven niet meer in onze maatschappij past bij het ideaal van gezond zijn en van het leven genieten. Maar hoe kun je jezelf eigenlijk voorbereiden op het sterven?
“Ten eerste door het ouder worden onder ogen te zien en het te accepteren. Je moet dat niet verbloemen. Het is prima dat je er fris en gezond uit wilt zien, maar doe niet of je nog een heel leven voor je hebt. Dat is echt niet verstandig. Dat is het tegendeel van jezelf voorbereiden. In geestelijke zin voorbereiden is dat je beseft dat het leven tijdelijk is, dat er een moment komt dat je dit leven moet verlaten. Dat vraagt dat je denkt over het leven dat komt na je dood, het leven in Gods toekomst. Je mag best plannen maken voor in de toekomst, maar ontkennen dat de dood onvermijdelijk komt, is de slechtste voorbereiding die je kunt bedenken. Je gaat dood, zo simpel is het. En wat wacht je daarna?”

Maar mensen die over een voltooid leven spreken, ontkennen dat toch ook niet?
“Achter het idee van voltooid leven zit de gedachte van ‘dood is dood’. Wie in dat idee gelooft, ziet de dood als een vriend die omarmd moet worden. Maar de dood is voor niemand een vriend. Als het een vriend is, is het een wrede vriend, want die brengt je wel om. Het is heel dubbelzinnig als je de dood verwelkomt. Een mens is niet geschapen voor de dood, een mens is geschapen om te leven. De dood is een vijand.”

"De dood is voor niemand een vriend. De dood is een vijand."

Toch ligt daar soms een lastige scheidslijn. Je kunt iemand tientallen jaren aan machines in leven houden. Mag je ook sterven?
“Dat komt in het boek in de bijdrage van Alfred Teeuw aan de orde. Hij is verpleeghuisarts en gaat hier dieper op in. Je moet het leven inderdaad niet onnodig willen rekken. Er komt een moment dat iemand mag sterven. Maar laat dat dan niet zijn omdat iemand de ellende niet langer kan meemaken. Laat dat alsjeblieft niet de reden zijn.”

In hoeverre is het onze taak om de, in onze ogen, Bijbelse visie op het leven door te drukken bij anderen? Moet ieder niet die keuze voor zichzelf maken?
“Je moet nooit iets willen doordrukken. Maar je moet luisteren, en als je de gelegenheid wordt geboden kun je getuige zijn en zeggen: ‘Ik zie het leven als een geschenk van God, dat vind ik ook in de Bijbel terug’. Met die opzet is ons boek ook geschreven. Je kunt wel degelijk tegenover een ander zitten, het gesprek aangaan en jouw visie op het leven uitleggen. Wellicht krijgen mensen een andere kijk op hun leven. Maar een goed gesprek vereist vooral liefde en mededogen.”

U sloot uw bijdrage af met het verhaal van het Gloster Huis. (Zie onderaan artikel) Wat is daar nu zo bijzonder aan?
“Ik heb dat boekje in mijn vakantie gelezen. Het geeft precies aan waar het om gaat. Je kunt er tal van moeilijke verhalen over houden, maar dit eenvoudige verhaal laat precies de kern zien van dit onderwerp. De schrijfster heeft heel goed aangevoeld wat nu eigenlijk het probleem is en waar het om gaat, dat het eigenlijk een heel ander probleem is. In het verhaal is een hotel waar je kunt sterven. Alles is daar tot in de puntjes geregeld. Maar er is ook een alternatief. Aan de overkant van het meer staat een ander hotel waar je nog eens van het leven kunt proeven. Dat is een prachtig alternatief. Als mensen naar dat hotel gaan om dat eens te proberen, blijkt dat ze toch liever niet doodgaan. Ze willen weer leven omdat ze merken dat hun leven er toch weer toe doet door de aandacht die ze krijgen, de liefde, de waardering. Ik vind dat verhaal heel treffend.”

"Er zijn echt heel veel gevallen waarbij mensen opfleuren als ze merken dat hun leven er nog toe doet."

Gebeurt dit in de praktijk ook?
“Dat zie je inderdaad in het onderzoek van Els van Wijngaarden terug. Mensen twijfelen, denken dat hun leven voltooid is, maar wanneer ze weer leuke dingen gaan doen of leuke plannen hebben, leven ze weer op. Letterlijk. Natuurlijk zijn er ook mensen die volharden en zich daar volledig voor afsluiten. Maar er zijn echt heel veel gevallen waarbij mensen opfleuren als ze merken dat hun leven er nog toe doet, dat hun leven zin heeft en dat er anderen zijn die ook om hen geven. Dan blijkt opvallend vaak dat de doodswens weer naar de achtergrond verdwijnt.”

Maar als D66 haar zin krijgt, is dat dus te laat…
“Nou ja, te laat, dat is het nooit. Maar ‘U wilt dood? Dan helpen we u.’ Dat is iets wat je echt niet moet willen. Overigens: ik denk dat je helemaal niet dood kunt willen. Je kunt niet willen dat je wil dood is. Je kunt niet willen dat je eigen bestaan wordt opgeheven. Dat is zo in strijd met wat diep in elk mens zit. Daarom ook is dat voltooid leven-verhaal gewoon heel triest. De voorstanders zullen goede bedoelingen hebben zoals Pia Dijkstra van D66, maar wat ze willen, is uiteindelijk toch onmenselijk en verkeerd.”

Klik hier voor meer informatie over 12 artikel over voltooid leven.

Gloster Huis
Twee broers erven een fortuin van hun overleden vader. Beiden willen ze hun geld aan een goed doel besteden. Omdat de Klaar-met-leven-wet na een vele jaren durende discussie eindelijk is aangenomen, besluit de oudste een hotel te bouwen waar mensen die dood willen, kunnen sterven: het Vaarwelhotel. De jongere broer, die psychiater is, begeleidt het proces van intake en sterven. Bij twijfel helpen ze iemand niet zijn doodswens te realiseren. De oudere gaat helemaal voor zijn ideaal. Maar de jongere wil een alternatief bieden, nadat hij voor de derde keer in zijn leven naar een voorstelling van King Lear van Shakespeare is geweest. Daarin wil een zekere Gloster dood door van een hoge rots te springen. Hij is blind en laat zich leiden door Edgar. Edgar is zijn door hem verstoten zoon, maar hij herkent hem niet. Edgar misleidt hem en laat hem in een ondiepe kuil vallen, en speelt daarna het spel nog even door om zijn vader weer in het leven terug te leiden. De jongere broer besluit een alternatief te bieden voor het hotel van zijn broer. Aan de overkant van het meer waarbij dat hotel staat, bouwt hij Gloster Huis. Daar kunnen mensen die een doodswens hebben, in het leven terugkeren door het uit te proberen. De mensen die in het Vaarwelhotel zijn aangekomen, daar wachten op de uitvoering van hun doodswens en niets te doen hebben, krijgen de gelegenheid met de boot over te varen naar Gloster Huis, waar van alles te doen is. Er zijn er die het zo goed bevalt, dat ze niet meer terug willen. Ze overwinnen, dat vooral, hun angst om verder te leven, en zien weer mogelijkheden om van het leven te genieten, totdat ze een natuurlijke dood sterven.

Uit: Vonne van der Meer, Winter in Gloster Huis

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Euthanasie
- ChristenUnie niet blij met omstreden wetsvoorstel D66-Kamerlid: "Buitengewoon pijnlijk"
- Euthanasie en christendom: hoe zit dat nu eigenlijk?
- D66-minister Sigrid Kaag wil mensen helpen níet tot keuze zelfdoding over te gaan
- Brengt D66 onvrijwillige euthanasie dichterbij?
- Geeft de Bijbel aanleiding om actieve euthanasie te rechtvaardigen?
Meer over euthanasie »

Klik hier om het boek van Henk Post te bestellen

Reacties

M
Dank voor dit artikel. Passend in wat mij bezig houd. Belangrijk dat hier aandacht voor komt/is.

Een belangrijk/beladen onderwerp waarover m.i. Ieder mens dient na te denken. Ons leven hier op aarde is immers eindig.....

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen