Willem Ouweneel
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

03 april 2020 door Willem J. Ouweneel

Over het Jood-zijn van Jezus heersen nogal wat christelijke misverstanden

Over vijf dagen begint ’s avonds het Joodse Pesach (Pascha, Paasfeest). In de Evangeliën vinden we viermaal dat Jezus dat feest gevierd heeft: één keer toen Hij 12 was, en drie keer tijdens zijn bediening in Israël. Natúúrlijk vierde Hij het: Hij was op en top Jood. Over zijn Jood-zijn heersen nogal wat christelijke misverstanden, en daar wil ik kort op ingaan.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Willem J. Ouweneel.

Word ook lid

Om te beginnen maak ik onderscheid tussen jodendom en judaïsme. (Religieus) jodendom is de godsdienst van Israël zoals God die aan Israël heeft geschonken op de Sinaï. Judaïsme is wat vele Israëlieten van het jodendom gemaakt hebben: de godsdienst van (vele) farizeeën en schriftgeleerden in Jezus’ dagen. Een godsdienst vooral van ‘eigengerechtigheid’ (Rom. 10:3), de leer dat je het heil kunt verdienen door goede werken. Je vindt die dwaalleer ook in de christenheid, en trouwens ook bij alle heidense godsdiensten.

Jezus is nooit ook maar één millimeter van het jodendom afgeweken – en tegelijk heeft Hij altijd fel gestreden tegen het judaïsme.

Het onderscheid tussen jodendom en judaïsme helpt om het volgende duidelijk te maken: (1) Jezus is nooit ook maar één millimeter van het jodendom afgeweken – en tegelijk heeft Hij altijd fel gestreden tegen het judaïsme. Wat het eerste betreft: een van de dwaaste dingen die je over Jezus kunt zeggen is dat Hij een nieuwe ‘godsdienst’ zou hebben gesticht, namelijk het christendom. Jezus heeft er wel de aanzet toe gegeven dat de God van Israël mét zijn heil bekend geworden is bij alle volken. Maar dat is niet een ‘nieuwe godsdienst stichten’; dat lag altijd al in de planning (Ps. 45:18; 72:17; 86:9; 102:16; Jes. 62:2; Zef. 3:9).

(2) Jezus heeft nooit de Torah bekritiseerd, en die zelfs nooit overtreden. Wat Hij vrijmoedig ‘overtrad’, waren de toevoegsels van de judaïsten, bijvoorbeeld aangaande de sabbat. Maar zelfs van die judaïsten zei Hij: ‘Alles wat zij u ook zeggen, doet en bewaart dat’ (al voegde Hij toe: ‘maar doet niet naar hun werken’, Matt. 23:3). Ook de (joodse!) apostelen hebben na hun bekering altijd de Torah onderhouden; Paulus kon in Handelingen 28:17 zeggen dat hij ‘niets had gedaan tegen de voorvaderlijke gebruiken’. Jezus heeft dan ook nooit ook maar iets van de Mozaïsche Torah afgeschaft (Matt. 5:17). ‘Christus is het einde van de wet’ (Rom. 10:4) betekent dan ook niet dat in Hem de Torah tot een einde is gekomen, maar veeleer: (a) Christus is het einde van het (judaïstische) wetsbestel dat van de mens goede werken eist om daardoor het heil te verwerven. Én (b) Christus is de zin, inhoud, doel en vervulling (Grieks: telos) van de Torah; sinds zijn komst is de Torah naar haar diepste zin de ‘wet van Christus’ (Gal. 6:2).

(3) Het judaïsme is een godsdienst van eigen verdienste (in de geest van de farizeeër in Luk. 18:11v.), maar het jodendom is een godsdienst van pure genade (vgl. Ex. 34:6,7a): (a) het geven van de Torah (die volmaakte, heilzame wet; Rom. 7:12) is een gave van genade (Deut. 4:8); (b) het geven van de kracht om de Torah te volbrengen is pure genade (Ezech. 36:27; vgl. Rom. 8:4); en (c) als je toch de Torah overtreedt, is er het zondoffer om je weer in de gemeenschap met God te herstellen – dat is de grootste genade van allemaal.

Het judaïsme is een godsdienst van eigen verdienste, maar het jodendom is een godsdienst van pure genade.

(4) Sommige dingen die Jezus verkondigde, leken wel nieuw en vreemd, maar waren toch volledig joods (niet judaïstisch!): (a) Hij verkondigde dat ‘zelfs’ de Jood (zelfs dé leraar van Israël, Nicodemus) alleen via wedergeboorte deel kon krijgen aan het heil (maar dat is niet nieuw: zie Ezech. 36:25v.). (b) Hij presenteerde het heil niet slechts aan ‘godsdienstige’ mensen, maar ook (ja, juist) aan paria’s: hoeren en tollenaars. Zelfs een Nicodemus moet wedergeboren worden, zelfs een (berouwvolle) tollenaar mag komen (Luk. 18:13v.). Ook dit was niet nieuw (Jes. 57:15; 61:1) (c) Als het alleen langs de weg van berouw en bekering kan, dus via de genade, dan is deze weg evenzeer open voor de heiden als voor de Jood. En ook dat was niet nieuw.

Jezus was dus primair een joodse rabbi, die de Torah presenteerde en verklaarde. Wat was dan het nieuwe aan Hem? Het antwoord is ten eerste: zijn persoon. Hij is niet alléén rabbi, Hij is de Zoon van God en de Messias van Israël. Daarom verkondigde Hij niet alleen de Torah, maar bracht haar tot volheid en vervulling. Ja, Hij is voor alle overtreders van de Torah die tot Hem hun toevlucht nemen, het ware zondoffer door Zijn werk op het kruis. Maar ook dit alles ligt geheel in de lijn van het jodendom; er is niets onjoods aan. Het echt nieuwe (en niet in het jodendom besloten) is dat (a) de heidengelovige niet de ceremoniële wetten van de Sinaï hoeft te onderhouden (Hand. 15) en (b) dat hij binnenkomt op voet van gelijkheid, als lid van het ene lichaam van Christus (Gal. 3:26-28; Ef. 2:13-22; Col. 3:11). Maar dat is veeleer de bediening van Paulus geweest, niet die van Jezus Zelf (hoewel hun bedieningen uiteraard niet strijdig met elkaar waren).

Jodendom en judaïsme geven hun eigen antwoord op de vraag: hoe wordt een mens een tsaddiq (een ‘rechtvaardige’ in de geest van bijv. Luk. 1:6)? Jezus en de apostelen sluiten aan bij het jodendom – niet bij het judaïsme – door te antwoorden: (a) (van Gods zijde) door genade (zie boven), en (b) (van ’s mensen zijde) door geloof, dat is (net als bij Abraham, Gen. 15:6) een zich in vertrouwen overgeven aan Gods beloften (Rom. 4:1-12); uit dit geloof vloeien de ‘goede werken’ voort (Jak. 2:14-26). Sinds de komst van de Messias kunnen we nog specifieker zijn: het onderhouden van de Torah betekent nu: navolging van Christus, het ‘worden als de Meester’ (Matt. 10:25); Mozes was geen volmaakt voorbeeld, maar Christus wel (Fil. 2:5v.).

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg nu volledige toegang tot CIP.nl!