Willem Ouweneel
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

28 februari 2020 door Willem J. Ouweneel

De vastentijd is weer begonnen! Doe je mee!?

Eergisteren was het weer Aswoensdag. Dat is de dag waarop rooms-katholieken, oud-katholieken, oosters-orthodoxen en sommige protestanten zich as op het hoofd laten aanbrengen als teken van verootmoediging. Ik heb het eenmaal zelf ondergaan samen met oud-katholieke vrienden.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Willem J. Ouweneel.

Word ook lid

Dat aanbrengen van as komt uit de Bijbel: als teken van rouw en verdriet strooide men zich as op het hoofd (bijv. 2 Sam. 13:19; Est. 4:1; Jer. 6:26). We kennen allemaal de aan de Bijbel ontleende uitdrukking ‘in zak en as’ zitten. Job zei: ‘ik heb berouw in stof en as’ (42:6). Waarom doet de gelovige dat op Aswoensdag? Omdat hij zich wil voorbereiden op het lijden en sterven van Christus en zich bewust is van het feit dat dat lijden en sterven voor zijn of haar zonden heeft plaatsgevonden. Dat stemt een mens ootmoedig en berouwvol. Daarom gaat hij ook een periode van voedselonthouding in om deze verootmoediging te onderstrepen en te vergemakkelijken. Van Aswoensdag tot en met Stille Zaterdag zijn, als je de zondagen niet meerekent (die toch nog iets van hun bijzondere karakter mogen behouden), precies veertig dagen. Die herinneren ons aan de veertig dagen die Mozes zonder eten en drinken op de berg Sinaï doorbracht (Ex. 34:28), en die Jezus zonder eten en drinken doorbracht in de woestijn (Matt. 4:2). Het zijn veertig dagen van bezinning, verootmoediging, meditatie over het lijden in het voortdurend besef zoals Jacob Revius het zo mooi uitdrukte in een gedicht: ‘Want dit is al geschied, helaas! om mijne zonden’.

Als iemand aan zo’n ‘vleselijke’ voorbereiding op de vastentijd überhaupt behoefte heeft, vraag je je af wat dat vasten voor zo iemand dan nog geestelijk te betekenen heeft.

Puur menselijk gesproken kun je je een beetje voorstellen dat katholieken in oude tijden wel een beetje tegen die veertig vastendagen aanhikten, en daarom op de gedachte kwamen vlak vóór Aswoensdag nog eens even de bloemetjes buiten te zetten. Zo ontstond het carnaval. Het valt op de zondag, maandag en dinsdag (tot 12 uur ’s avonds) die aan Aswoensdag voorafgaan. Vermoedelijk komt het woord ‘carnaval’ van het Italiaanse carne(m) levare, wat ‘wegnemen van het vlees’ betekent. Dat is niet ‘vlees’ in de betekenis van het zondige vlees (Engels: flesh), maar van het vlees dat je eet (Engels: meat). Met andere woorden: veertig dagen lang zullen we geen vlees mogen eten, dus laten we onszelf nu nog even te buiten gaan.

Als iemand aan zo’n ‘vleselijke’ voorbereiding op de vastentijd überhaupt behoefte heeft, vraag je je af wat dat vasten voor zo iemand dan nog geestelijk te betekenen heeft. Maar nog veel erger wordt het als wél het carnaval in ere wordt gehouden – met alle uitspattingen die daarbij horen – terwijl de vastentijd nauwelijks nog serieus wordt genomen. Met andere woorden: duizenden mensen vieren carnaval en duizenden mensen onderhouden de vastentijd – maar hoeveel mensen behoren tot beide groepen? Weer anders gezegd: wie heeft het afgelopen weekend flink de bloemetjes buitengezet én is afgelopen woensdag toch ook een askruisje gaan halen?

Die vastentijd is ook niet eenvoudig. Het is prachtig als gelovigen er volkomen vrijwillig aan beginnen (zoals tegenwoordig ook heel wat protestanten doen), maar het is een stuk minder waard als zo’n vastentijd van boven (door de kerkleiding) wordt opgelegd. Kerkelijke rituelen zijn mooi als er diepe geestelijke waarheden in besloten liggen. Ze worden waardeloos als het ritueel overblijft, maar de geestelijke dieptedimensie ervan is weggevallen.

Kerkelijke rituelen zijn mooi als er diepe geestelijke waarheden in besloten liggen. Ze worden waardeloos als het ritueel overblijft, maar de geestelijke dieptedimensie ervan is weggevallen.

Er is een heel hoofdstuk in de Bijbel waarin dit probleem wordt behandeld: Jesaja 58. Je kunt met een ‘verplichte’ vastentijd drie dingen doen. Je kunt er de kantjes van aflopen en je zoveel mogelijk je snor drukken. Óf je kunt zo’n vastentijd tot in de puntjes in acht nemen – met een geestelijk fanatisme van heb ik jou daar – zonder dat er nog enige geestelijke inhoud aan te pas komt; dat noemen we ritualisme. Óf je onderhoudt die vastentijd inderdaad zorgvuldig, waarbij het vasten zelf ondergeschikt is aan het diepere geestelijke doel: de bezinning op het lijden van Christus. God zegt via de profeet Jesaja: ‘Zou dit (soms) het vasten zijn dat Ik verkies: dat de mens zich een dag lang verootmoedigt, dat hij zijn hoofd buigt als een riet en zich neerlegt in rouwgewaad en as [maar alleen puur uiterlijk]? Noemt u dat vasten en een dag die de HEERE welgevallig is? Is dit niet het vasten dat Ik verkies: dat u de boeien van de goddeloosheid losmaakt, dat u de banden van het juk ontbindt, dat u de onderdrukten vrij laat heengaan en dat u elk juk breekt? Is het niet dit, dat u uw brood deelt met wie hongerlijdt, en de ellendige ontheemden een thuis biedt, dat, als u een naakte ziet, u hem kleedt, en dat u zich voor eigen vlees en bloed niet verbergt? Dan zal uw licht doorbreken als de dageraad, en uw herstel snel intreden. Uw gerechtigheid zal voor u uit gaan en de heerlijkheid van de HEERE zal uw achterhoede zijn’ (Jes. 58:5-8).

Misschien ben jij dit jaar van plan om ook de vastentijd in acht te nemen. Mooi! Maar doe het dan niet terwijl je weet dat er in de praktijk toch niet veel van terecht zal komen. Doe het niet om daarmee indruk te maken op anderen aan wie je dit vertelt. Doe het niet als je jezelf niet heilig voorneemt om elke dag dat je vast, ook inderdaad tijd te nemen om je te bezinnen op het lijden en sterven van Christus! Doe het niet als je niet tevens ook echte verootmoediging in je hart waarneemt in het besef dat jouw zonden het lijden van Christus verzwaard hebben. Kortom: doe het niet voor jezelf (om je een goed gevoel te geven) of voor je omgeving (om indruk te maken), maar doe het voor Hem. Als je dat doet, kunnen deze veertig dagen iets heel moois worden!

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reacties

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg nu volledige toegang tot CIP.nl!