Gertjan van Harten en Jan Meijer
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

03 februari 2020 door Jeffrey Schipper

Deze dominees zien veel kerkgangers vertrekken naar Mozaiek033: "Soms zijn we jaloers op ze"

“In het afgelopen jaar hebben ongeveer 50 kerkgangers hun lidmaatschap opgezegd vanwege hun overstap naar Mozaiek033. Soms zijn we jaloers op hoe zij kerk-zijn in deze tijd”, vertellen dominees Gertjan van Harten en Jan Meijer. De snelgroeiende evangelische kerk uit Veenendaal breidt de laatste jaren steeds meer uit op plekken in de BibleBelt. Uit gevestigde kerken klinkt vaak kritiek. Zo zou Mozaiek vooral ‘een stofzuigerkerk’ zijn. Gertjan en Jan willen niet schoppen en vinden dat Mozaiek hun gereformeerd-vrijgemaakte kerk in Spakenburg een spiegel voorhoudt.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

CIP-redacteuren Jeffrey Schipper en Patrick Simons bespraken bovenstaand interview in de CIP Podcast. Beluister het fragment vanaf minuut 16:15.

De twee dominees geven aan dat het altijd pijn doet wanneer een broeder of zuster aangeeft hun kerk te verlaten en willen meedraaien in één van de snelst groeiende evangelische kerken van het land. “Als gemeente bevinden we ons in een transitie van volkskerk naar een kerk die dichterbij de mensen uit het dorp wil staan”, zegt Gertjan. “Die omslag is ook één van de redenen waarom de kerkenraad een beroep op mij en mijn collega Jan deed. Dan maakt het extra pijnlijk dat een belangrijke groep betrokken kerkgangers naar Mozaiek vertrekt.”

"Ons verlangen is dat gemeenteleden zélf verantwoordelijk worden voor het reilen en zeilen van de gemeente. De dominee niet als de chauffeur, maar als de rijinstructeur die toerust."

Wat bedoel je met die traditie?
“Met ‘transitie’ bedoel ik dat we onze boodschap meer willen delen vanuit het hart in plaats van het hoofd, zodat we terechtkomen bij de kern van het evangelie”, antwoordt Gertjan. “Daar willen we meer op inzetten. Als het hart geraakt wordt, gaan mensenlevens veranderen. Vergeet niet dat in een dorp als Spakenburg uiterlijk ontzettend belangrijk is. Dat geldt voor onze huizen en kleding, maar komt vaak ook tot uiting in het geloofsleven. Punt is dat veel jongeren ervaren of zeggen te hebben meegekregen dat geloven vooral iets van de buitenkant is. Als je maar netjes binnen de lijntjes loopt en bepaalt uiterlijk gedrag vertoont. Maar jongeren komen niet naar de kerk om de kerkbank warm te houden. Wat er wordt gezegd moet écht relevant zijn en hun hart raken.

We waren bovendien een domineeskerk. De dominee regelt alles, zo werd te vaak gedacht. Het nadeel is dat sommige kerkleden daardoor de neiging krijgen om achterover te leunen. Ons verlangen is dat gemeenteleden zélf verantwoordelijk worden voor het reilen en zeilen van de gemeente. De dominee niet als de chauffeur, maar als de rijinstructeur die toerust. Die verandering van denken kost de nodige energie en tijd. De kans bestaat dat een oudere die ziek is zegt: ‘De dominee is nog niet geweest.’ Het gaat er dus echter niet om dat de dominee komt, maar dat er vanuit de gemeente meeleven is. Daar proberen we onze kerkleden bewust van te maken.”

“Daar komt nog bij dat we als gereformeerd-vrijgemaakten vroeger vooral gericht waren op onszelf, naar binnen gericht”, voegt Gertjans collega Jan Meijer toe. “Wij willen dat er ook oog is voor de grote groep randkerkelijken en mensen die geen band met de kerk hebben. Wij vertegenwoordigen Jezus. Hij liep rond op aarde, zocht mensen op en liet Gods genade zien aan de mensen om Hem heen. Als gemeente is dit ook onze roeping. We mogen laten zien hoe gaaf het evangelie is.”

"Onze kerk ontwikkelt zich zeker op dit gebied, maar wat Mozaiek biedt gaat wel wat stappen verder. Ik snap dat mensen daar gevoelig voor zijn."

Gaat die houding samen met functioneren als volkskerk?
“Wat dat betreft heeft een keuzekerk als Mozaiek het makkelijker”, stelt Jan. “Gemotiveerde mensen komen bij elkaar en willen samen de schouders eronder zetten. In een volkskerk heb je ook te maken met mensen die waarde hechten aan het ‘oude, vertrouwde’ en niet begrijpen waarom het kerkelijk leven veranderd zou moeten worden.”

Dat neemt volgens Gertjan niet weg dat volkskerken “ontzettend veel missionaire mogelijkheden hebben”. “De kerk is hier in het dorp heel vanzelfsprekend en neemt een centrale plek in. Daardoor kom je veel sneller binnen bij mensen die tot de ‘randkerkelijken’ behoren. In deze omgeving is het logischer dat de dominee langskomt dan in een omgeving waarin de kerk die functie niet heeft. Dat geeft heel veel kansen! Als ik met iemand spreek die al jarenlang niet in de kerk is geweest, word ik zelden afgewezen.”

Wat valt op aan de mensen die zijn overgestapt naar Mozaiek?
Jan: “De leden die vertrekken zijn gelovigen die actief bijdragen aan de opbouw van onze gemeente. Zij zetten hun beste beentje voor. Als juist zo’n betrokken groep vertrekt, blijft er een groot gat achter. Als kerk houd je die mensen natuurlijk het liefst zo lang mogelijk vast. En daar zit vaak de pijn.”

Hoe kan het dat juist betrokken leden jullie kerk verlaten?
“Zij willen graag dat onze manier van kerk-zijn veranderd. Maar in een volkskerk heeft dat veel tijd nodig. We hebben een verantwoordelijkheid voor al onze gemeenteleden. We kunnen niet zomaar zeggen: wil je geen veranderingen, dan ga je maar. Daar hebben we mee te dealen.

"Als dominee ben ik blij als broeders en zusters van wie het geloof bij ons in de verdrukking kwam daar weer een plek vinden."

Wat deze mensen concreet anders willen? Denk aan een moderne muziekstijl. Onze kerk ontwikkelt zich zeker op dit gebied, maar wat Mozaiek biedt gaat wel wat stappen verder. Ik snap dat mensen daar gevoelig voor zijn. God spreekt ook door middel van muziek. Met een orgel en statige gemeentezang gebeurt er voor hun gevoel niet zoveel.
Wat ik ook vaak terug hoor is dat mensen de neiging hebben om sterk op elkaar te letten. Als mensen in hun hart geraakt worden en daar uiting aan willen geven door bijvoorbeeld hun handen op te heffen, wordt dat niet gewaardeerd. Ze missen vrijheid om zich te uiten en dat kan hun geloofsontwikkeling afremmen. In Mozaiek worden ze op een nieuwe manier aangesproken. Als dominee ben ik blij als broeders en zusters van wie het geloof bij ons in de verdrukking kwam daar weer een plek vinden.”

“Daarom zeggen mensen: ‘Bij Mozaiek kan ik tenminste mezelf zijn’”, merkt Gertjan op. “In die zin ben ik soms jaloers op Mozaiek. Hier voelt niet iedereen zich aanvaard. Dat heeft voor een deel met onze dorpscultuur te maken. Niemand die overstapt klaagt over de leer van onze kerk. Vertrekredenen gaan bijna altijd over de sfeer.”

Wat kunnen jullie leren van Mozaiek?
“In de preken slagen zij erin om nog dichterbij de concrete leefwereld van mensen te komen, zodat zij zich veel sneller aangesproken voelen. Dat doen zij beter dan ons”, geeft Jan aan.

Gertjan: “Wij krijgen een nieuw liturgisch centrum, waarbij ons podium wordt verhoogd. Daardoor wordt het als dominee ook mogelijk om vanaf een podium te preken. Dat vind ik veel fijner, want daardoor komen we letterlijk dichterbij. De jongere generatie zal dit ook prettiger vinden, maar sommige ouderen zullen zeggen: ‘Een dominee hoort op een preekstoel te staan!’ Dat hoort bij de volkskerk-gedachte. ‘We zijn het zo gewend en dus doen we het ook zo.’ We hebben veel wijsheid nodig om hierin een weg te zoeken.”

"In de preken slagen zij erin om nog dichterbij de concrete leefwereld van mensen te komen, zodat zij zich veel sneller aangesproken voelen."

“Ik proef soms dat een podium voor een bepaalde groep bedreigend is”, voegt Jan toe. “Je komt letterlijk te dichtbij. Ze horen graag een verhaal over God, maar sommigen vinden het lastig om hun persoonlijk geloof vorm te geven en worden onzeker als ze daarop worden aangesproken.”

Hoe komt het op jullie over wanneer Mozaiek uitbreidt naar een gebied met veel kerken, zoals Nijkerk en mogelijk ook Apeldoorn?
“Bij mij komt ook wel eens een gedachte op als: ‘ga naar de kop van Noord-Holland of Limburg, waar veel minder kerken zijn’”, maakt Gertjan duidelijk. “Maar ik vind het flauw om er met gestrekt been in te gaan. Kennelijk laten we als gevestigde kerken dingen liggen.”

Jan: “Jezus bad om eenheid. Dat wil niet zeggen dat we allemaal in hetzelfde gebouw moeten zitten, maar wel dat we dezelfde focus hebben en elkaar versterken. Het is te gemakkelijk om meteen je oordeel klaar te hebben als Mozaiek laat weten mogelijk naar Apeldoorn te willen verhuizen. Laten we eerst naar elkaar luisteren. Zo lijkt het mij verrijkend om de voorgangers van Mozaiek in Nijkerk in de ogen te kijken.”

Vertegenwoordigers van Mozaiek riepen voorafgaand aan de uitbreiding naar Nijkerk voorgangers uit de regio bij elkaar. Ook jij was daarbij, Gertjan. Hoe heb je die bijeenkomst ervaren?
Gertjan: “Eerlijk gezegd ervoer ik het niet als een gesprek, maar als een mededeling. Eén van de afgevaardigden uit onze regio riep op om ons te helpen in plaats van een nieuwe gemeente te stichten. Maar daar was geen ruimte voor, want het besluit stond al vast. De sfeer was die avond prima, maar ik vond het jammer dat we niet inhoudelijk van gedachten konden wisselen. Misschien zit daar ook een groot gedeelte van de pijn van christenen uit gevestigde kerken. Het voelt niet fijn als mensen uit je eigen kerk op de achtergrond een nieuwe gemeente stichten en daar achteraf over hoort.”

Stel: jullie gaan binnenkort varen met het voorgangersteam van Mozaiek. Wat zouden jullie graag met hen willen bespreken?
“Elkaars nieren proeven is altijd goed”, vertelt Jan. “Van elkaar horen wat je beweegt. En hopelijk ontstaat er dan ook ruimte om pijnpunten te bespreken. ‘Beseffen jullie wat jullie komst naar onze regio met ons doet?’ Niet om het slachtoffer uit te hangen, maar om samen verder te komen. Dat zou heel mooi zijn!”

Lees ook: Kees Kraayenoord over mogelijke uitbreiding Mozaiek0318: "Dat wij een stofzuigerkerk worden genoemd, doet pijn".

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Evangelische beweging
- Waarom christenen de evangelische beweging verlaten
- Waarom christenen overstappen van traditionele naar evangelische kerken
- Evangelische golf treft de BibleBelt: "Traditionele kerken gaan klap op klap krijgen"
- De evangelische beweging is geen dwaling
- Broeder van apostel Paulus schrijft brief aan snelgroeiende kerk Mozaiek0318
Meer over Evangelische beweging »

Mozaiek0318
- Kees Kraayenoord over mogelijke uitbreiding Mozaiek0318: "Dat wij een stofzuigerkerk worden genoemd, doet pijn"
- Onderzoeker over kerkgroei Mozaiek0318: "Deze kerk is een product van de belevingscultuur"
- Waarom Sander met zijn gezin lid werd van Mozaiek0318: "De paasdienst was één groot feest"
Meer over Mozaiek0318 »

Reacties

T
Sympathiek toonzetting. De beide GKV dominees hebben oog voor zowel de veranderingsgezinden als voor de mensen die moeite met veranderingen hebben.
O
Supertoffe reactie van deze dominee waarin ik een oprecht verlangen proef naar echtheid van geloof. Mooi om dit te z i en.
G
Ik mag kerkenraadslid zijn in een volkskerk-gemeente. Wij vernieuwen maar krijgen vanuit de gemeente helder signalen dat we goed op het tempo daarvan moeten letten. De verantwoording van de kerkenraad is voor de héle, brede gemeente, niet alleen voor degenen die moderne vormen willen.



Het is best risicovol. Of je vernieuwt in hoog tempo en raakt je midden- en rechterflank kwijt, of je vernieuwt niet snel genoeg en dan vertrekken er mensen naar een hippe gemeente in de buurt. Vraagt om wijsheid!
Toon meer reacties (21)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen