matthijs
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

02 januari 2020 door Matthijs Vlaardingerbroek

Wij hebben de homoseksuele christen tot zondebok in kerkelijk Nederland gemaakt

Een aantal weken geleden heb ik een artikel geschreven over de nacht dat ik ontdekte dat ik eigenaar bleek te zijn van een hele kudde zondebokken in mijn leven. Mensen die mij over de afgelopen veertig jaar gekwetst hebben en die ik tot dan toe nooit vergeven had. Al die jaren hadden ze in de wildernis van mijn leven als zondebok met hun schuld rondgestruind. In mijn vorige artikel beschreef ik (op prikkelende wijze) hoe je niet alleen op individueel vlak, maar ook als collectief je eigen zondebokken er op na kunt houden. In dit artikel wil ik hier wat grondiger en minder prikkelend op in gaan.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Patrick Simons.

Word ook lid

In mijn eerste artikel beschreef ik hoe we de zondebok voor de eerste keer in de Bijbel tegenkomen in Leviticus 16 vers 8. Hierin lezen wij dat de hogepriester Aäron alle zonden van het volk op een bok legt en deze bok dan de wildernis instuurt. Deze bok werd niet geslacht, maar moest de rest van zijn leven in de wildernis rondlopen met de zonden van de ander op zich rustend.

Dit gebeuren wat in Leviticus beschreven wordt, zien we niet alleen terugkomen in de Bijbel, maar zowel ook in ons persoonlijke leven, als in bijna elk menselijk collectief. De rol van de zondebok is namelijk heel belangrijk binnen elke willekeurige groep mensen. Het mechanisme van de zondebok creëert namelijk een tegenpartij die absoluut fout is. Als groep kunnen wij ons dan tegen deze tegenpartij afzetten, waardoor wij als collectief een sterkere eenheid kunnen vormen en beter over onszelf kunnen denken. Het helpt ons ook om alle frustraties en problemen, die binnen de groep ontstaan, buiten de groep te plaatsen. Door een tegenpartij de schuld te geven voor onze eigen problemen, want dat is het idee van de zondebok, creëren wij rust en eenheid binnen onze eigen groep.

Een tegenpartij de schuld geven helpt ons ook om alle frustraties en problemen, die binnen de groep ontstaan, buiten de groep te plaatsen.

Als ik in Bunschoten / Spakenburg optreed, moet ik tijdens een voorstelling nooit vragen of iemand ‘rood’ of ‘blauw’ is. Het hele dorp is namelijk verdeeld tussen twee voetbalclubs en de liefde voor deze clubs gaat dwars door gezinnen heen. Als je rood bent, is blauw vanzelfsprekend helemaal fout en andersom geldt hetzelfde. Je zou kunnen zeggen dat dit een grappige manier van omgaan met zondebokken is. Het versterkt het ‘wij-gevoel’ door de ander als fout, dom, slecht of als verliezers te zien. Ditzelfde gebeurt in de strijd tussen 010 en 020, oftewel tussen de Feyenoord- en Ajax-supporters.

Maar het zondebokprincipe gaat helaas veel verder dan de rivaliteit tussen sportclubs. In de geschiedenis van de mensheid hebben we keer op keer gezien hoe een volk of een bevolkingsgroep helaas tot zondebok wordt gekozen. Het gevolg is vaak dat zij dan verjaagd of zelfs uitgemoord worden. Het bekendste voorbeeld hiervan is natuurlijk in Nazi-Duitsland, waar Hitler de Joden, de Roma en de Sinti uitkiest om de schuld te krijgen voor alle economische ellende in het land. Eerst wordt de zondebok verjaagd en buiten de maatschappij geplaatst, om daarna op vreselijke wijze te worden uitgemoord.

Je zou kunnen zeggen: “Dat was toen. We hebben als mensheid onze les geleerd.”

Jammer genoeg is dat niet zo. Het mechanisme van de zondebok is helaas vaak sterker dan ons menselijk verstand of onze goede intenties. Het is alleen heel lastig om bij jezelf te ontdekken wie onze zondebokken zijn. Bij de ander is het redelijk eenvoudig om de zondebok te herkennen. Twee goede voorbeelden hiervan vinden we momenteel in de Verenigde Staten:

Het fascinerende van het zondebok-mechanisme is, dat je zowel zondebok kunt zijn, als de ander tot zondebok kunt verklaren.

Als ik de Washington Post lees, zie ik dat president Trump alle Mexicanen tot zondebok heeft gemaakt om zo de schuld voor de criminaliteit bij iemand neer te kunnen leggen en zijn muur te kunnen bouwen.

Als ik Fox News bekijk, zie ik dat de Democraten president Trump tot zondebok hebben gemaakt door maar te blijven beweren dat hij iets met de Russen heeft bekokstoofd.

Wie de zondebok is en wat zijn of haar schuld is, is afhankelijk van bij welke groep je hoort. Het fascinerende van het zondebok-mechanisme is, dat je zowel zondebok kunt zijn, als de ander tot zondebok kunt verklaren. Afhankelijk van je groep, nationaliteit, religie, politieke overtuiging en sekse herken je bepaalde zondebokken wel en andere zondebokken totaal weer niet.

Interessant zul je denken, maar wat heeft dit nu met ons als Nederlandse christenen te maken?

Ik denk dat wij als collectief, als kerkelijk Nederland in ons hele breedte er onze eigen zondebokken op na houden, maar dat wij dit niet door hebben, omdat het heel lastig is om je eigen zondebok te herkennen.

Om te ontdekken wie of wat onze zondebokken binnen kerkelijk Nederland zijn, moet je opnieuw naar de allereerste zondebok in Leviticus 16 kijken. Wat gebeurde er met deze zondebok?

Er is geen christelijke ouder die de bruiloft zou missen, omdat zijn of haar kind aan overgewicht leidt, schatten op aarde verzamelt of er een niet al te christelijke levensstijl op na houdt.

Er werd een zondelast op hem gelegd, waarna hij de heilige gemeenschap uit werd gestuurd om de rest van zijn leven in de wildernis en afwezigheid door te brengen. Een zondebok is dus iemand die veel schuld en zonde draagt en hierdoor buiten de gemeenschap wordt geplaatst.

Als je wilt weten wie of wat de zondebok in onze tijd is, kan je jezelf bijvoorbeeld afvragen: “Welke zonde zorgt ervoor dat gelovige ouders het contact met hun kind verbreken?” Helaas kom je dan als snel op onze homoseksuele medechristenen uit. Ik was verbaasd, of misschien wel meer geschokt over de tientallen likes van CIP-lezers op een reactie, waarin een ouder schrijft dat hij niet naar het huwelijk van zijn homoseksuele kind zou gaan. Hoe diep gaat het niet om als ouder niet op de belangrijkste dag van je kind te willen zijn? Er is geen christelijke ouder die de bruiloft zou missen, omdat zijn of haar kind aan overgewicht leidt, schatten op aarde verzamelt of er een niet al te christelijke levensstijl op na houdt. En dat is ook wel logisch. Overgewicht, schatten op aarde verzamelen, je zorgen maken voor morgen, leven in boosheid en bitterheid zijn niet de zondebokken van ons als collectief. Hier kunnen we genadig mee omgaan.

Soms denk ik dat gelovige ouders liever een niet-gelovig heteroseksueel kind hebben dan een homoseksueel kind dat veel van Jezus houdt. Dit heeft allemaal met het zondebok-mechanisme te maken. Het zondebok-mechanisme binnen een collectief is zo sterk dat het veel kracht van het individu vereist om tegen deze groepsdruk in te gaan. Je gaat vanzelfsprekend twijfelen aan jezelf. Ben ik nou gek? Of ligt het aan de groep? Wie ben ik om tegen de groep in te gaan?

Misschien denk je: “Je overdrijft door ‘homoseksualiteit’ als zondebok binnen kerkelijk Nederland te herkennen.”

Laat me je dan een andere vraag stellen:

Welke zonden zorgen ervoor dat gelovige christenen eigenlijk niet welkom zijn binnen de gemeente? Of als ze wel welkom zijn, niet mee mogen doen aan het Avondmaal?

Of als ze wel mee mogen doen met het Avondmaal, geen taak in de gemeente mogen uitvoeren? Of als ze wel een taak mogen uitvoeren, dit geen leidinggevende taak mag zijn of een rol op het podium mag zijn?

Soms denk ik dat gelovige ouders liever een niet-gelovig heteroseksueel kind hebben dan een homoseksueel kind dat veel van Jezus houdt.

Uiteindelijk is dit lijstje van zonden op deze vraag maar heel klein. We kijken naar niet naar de rijkste onder ons of de gierigste. Niet naar degene met overgewicht of die stiekem thuis teveel drinkt. Niet naar degenen die roddelen, worstelen met bitterheid of moeite hebben met vergeven. Het gaat altijd om seksuele zonden die anderen kunnen zien en waarbij homoseksualiteit helaas voorop staat.

Waarom vinden we als christenen homoseksualiteit zoveel erger dan alle andere zondes waar wij zelf mee worstelen?

Hoe we deze vraag ook Bijbels proberen te beantwoorden, een echt en eerlijk antwoord kunnen wij hier niet op geven. Zo werkt het namelijk binnen het zondebok-mechanisme. Er wordt altijd een willekeurige zondebok gekozen. Het collectief of het leiderschap wijst de zondebok aan en deze moet nu zijn of haar rol gaan uitspelen.

Hitler had een ander volk dan de Joden, de Roma of de Sinti kunnen uitkiezen. Trump had een ander volk dan de Mexicanen kunnen uitkiezen. De Democraten hadden iemand anders dan Trump kunnen uitkiezen.

De keuze voor de zondebok is willekeurig en altijd oneerlijk. Maar hoe het ook is, de zondebok wordt gekozen en de afwijzende krachten van het collectief doen zijn werk.

Leven met Christus betekent dat wij voortdurend ons oude leven, ons oude denken en ons oude handelen mogen afleggen. Ook als collectief.

Ondertussen zou je denken: “Logisch dat dit binnen landen en wereldse collectieven gebeurt, maar toch niet onder ons als christenen? Onze geliefde Here Jezus Christus is toch de Ultieme Zondebok, die al onze zonden op Zich heeft genomen. Hoe kunnen wij dan onze eigen collectieve zondebokken er op na houden?”

Juist omdat wij als gelovigen de Zondebok aanbidden en de ultieme Zondebok bij ons de hoogste plaats geven, zou je verwachten dat wij als christelijk collectief volledig anders met het concept ‘zondebokken’ om zouden gaan. Helaas is dit nu nog niet geval, maar er is altijd hoop!

Leven met Christus betekent dat wij voortdurend ons oude leven, ons oude denken en ons oude handelen mogen afleggen. Ook als collectief. Soms kruipen er vleselijke gewoontes in ons leven, waar we onszelf totaal niet bewust van zijn. Gelukkig is daar dan de overtuigende kracht van het Woord, van de Geest en van de getuigenis van andere gelovigen, die ons helpen om allereerst bewust te worden van ons vleselijke gedrag om daarna deze vleselijke gewoonte af te leggen.

Mijn gebed is dat dit op een dag ook zal gebeuren met ons gedrag rondom onze zondebokken. Dat wij zullen inzien dat dit averechts staat op de wil van God en op onze aanbidding van de Ware Zondebok. Zodat wij onze zondebokken van hun schuld zullen vrijzetten en hen opnieuw liefdevol binnen onze gemeenschappen zullen verwelkomen. Wat een glorieuze dag zal dat zijn!

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Matthijs Vlaardingerbroek
- Matthijs over een valkuil waar iedere christen intrapt
- Gezocht: danspartner voor God
- Het Oude Testament in de vorm van een dans
- Jezus heeft een stel vreemde danspartners
Meer over Matthijs Vlaardingerbroek »

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

A
Matthijs: wat wil je nou eigenlijk? Dat we homoseksuele relaties binnen de kerk als normaal gaan beschouwen? Natuurlijk zijn we mensen met ieder onze eigen zwakheid. Daarin sta ik gewoon naast ieder mens met welke geaardheid dan ook. Maar als ik aan het Woord van God ongehoorzaam ben, hoezeer ik dat Woord ook geloof, dan zal datzelfde Woord mij oordelen en de straf geven die daarbij hoort.

Geheel zoals Jezus zelf gesproken heeft.

K
Waarom is een homoseksuele relatie (als in 2 mannen of vrouwen die achter 1 voordeur wonen) zondig? Volgens mij staat die toch echt nergens in de bijbel. En waarom is deze ene zonde (voor zover het een zonde is) dusdanig erger dan alle andere zonden? En waarom gooien wij met stenen? Omdat we zelf zonder zonden zijn?
Toon meer antwoorden (13)
Toon meer reacties (14)