Ds. J. M. D. de Heer
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

03 december 2019 door Jeffrey Schipper

Ds. De Heer schrijft nieuw boek over opwekkingsmuziek: "Ik wil juist niet oordelen over evangelische christenen"

“Mag ik kritisch zijn op opwekkingsmuziek zonder het verwijt te krijgen dat ik personen veroordeel? Oordelen over evangelische christenen wil ik juist niet”, maakt ds. J. M. D. de Heer duidelijk. De predikant uit de Gereformeerde Gemeenten zet regelmatig kanttekeningen bij de evangelische beweging. In zijn nieuwe uitgave ‘Opwekkingsmuziek’ legt de dominee uit Middelburg uit waarom hij bezinning op deze muziek hoogstnoodzakelijk vindt.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

CIP-redacteuren Patrick Simons en Jeffrey Schipper bespraken dit interview in de CIP Podcast. Beluister dit fragment vanaf minuut 27.

Bent u zich eigenlijk bewust van het feit dat duizenden mensen door middel van opwekkingsmuziek tot de Heere Jezus zijn gekomen?
“Ik vind dit een mooie vraag om duidelijk te maken hoe de discussie vaak wordt gevoerd én hoe ik er zelf in sta. Deze vraag bevat namelijk twee lagen die vaak door elkaar heenlopen: een persoonlijke en een inhoudelijke. Die lagen houd ik bewust uit elkaar omdat we er anders niet uitkomen. Als het uitgangspunt van het gesprek is dat duizenden mensen door middel van opwekkingsmuziek tot de Heere Jezus komen, is het bijna onmogelijk om nog iets over de inhoud van deze muziek te zeggen. Dan heb je kritiek op een kanaal dat mensen aanwijzen als een middel waardoor zij tot Christus kwamen en voelen mensen zich in hun beleving aangetast Dan vloeien de twee lagen in elkaar over en wordt het gesprek erg lastig te voeren.

"Als het uitgangspunt van het gesprek is dat duizenden mensen door middel van opwekkingsmuziek tot de Heere Jezus komen, is het bijna onmogelijk om nog iets over de inhoud van deze muziek te zeggen."

Bovendien wordt met deze vraag een waardeoordeel over het geloofsleven gegeven. Je stelt namelijk dat duizenden door middel van opwekkingsmuziek tot geloof zijn gekomen. Stel je voor – wat ik dus niet doe – dat ik zeg: Dat is nog maar de vraag. Dan heb ik een probleem. Dan zou ik een negatief oordeel over deze mensen vellen. Deze vraag doet hetzelfde; maar is dit geval is het een positief oordeel. Ook dat laat zien dat je met zo’n vraag niet tot een echte discussie komt.”

Dat neemt niet weg dat juist in een tijd van kerkverlating een jaarlijkse conferentie door meer dan 50.000 christenen wordt bezocht die door middel van deze muziek wordt opgebouwd. Bovendien gaat dit verder dan alleen die conferentie. Het kerkelijk leven in het hele land is daardoor in de afgelopen decennia vernieuwd.
“Aan de ene kant is dat zo dat mensen dit zo ervaren. Maar het is ook goed om dit soort ontwikkelingen op een langere termijn te bekijken. Als journalist van het Reformatorisch Dagblad heb ik de hoogtijdagen van de EO-jongerendag meegemaakt. Het stadion was vol van de lofzang van God, zo klonk het in een haast euforische stemming. Waar zijn die 55.000 jongeren gebleven?”, vraagt de predikant zich af. “Wie zijn ze nu, twintig jaar later? Ik weet het niet. Dat zou een interessant onderzoek zijn. Het enige dat ik zie is dat die massabeweging ineen aan het schrompelen is. Het aantal bezoekers van de EO-jongerendag neemt jaarlijks af. Zijn de vele jongeren die vroeger jaarlijks gingen nog steeds overtuigd christen? Ik hoop het natuurlijk van harte. Of paste de EO-jongerendag bij een opstap naar een ‘werelds’ leven, omdat dit evenement tenminste niet zo ouderwets is? Ik kan er geen oordeel over uitspreken, maar deze kant moeten we wel in rekening brengen.

"De 150 onberijmde Psalmen die we hebben zijn per definitie door de Heilige Geest geïnspireerd. Zo’n uitspraak kan niet gedaan worden over mensen vandaag de dag, ook al kunnen ze de leiding van Gods Geest ontvangen."

Ondertussen moet ik ook een vraag aan mezelf stellen, want de kerk ‘doet’ het niet beter dan de evangelische beweging. Houdt de kerk jongeren vast? Trekt de kerk buitenkerkelijke jongeren aan? Het is een goede zaak als we over en weer eerlijke vragen durven te stellen, zonder het verwijt te krijgen anderen te veroordelen. In jouw column en ik in mijn reactie hebben we dat samen geprobeerd en dat vind ik mooi.”

Waarom spreekt u in uw boek van het menselijke lied (opwekkingsmuziek) tegenover het door Gods Geest geïnspireerde lied (de psalmen)? Hiermee zet u uzelf in deze discussie op achterstand en maakt u het uzelf onnodig moeilijk…
“Ik denk dat ik het daarmee juist eenvoudig maak. Er is maar één groep geïnspireerde liederen. Inspiratie is wat anders dan bezieling. Inspiratie is de vaste term voor het unieke werk van de Heilige Geest waarmee de schrijvers van de Bijbel in hun gedachten en manier van verwoording onfeilbaar zijn geleid, zodat Bijbelschrijvers de openbaringen van God onfeilbaar hebben uitgedrukt. Dat is de klassieke uitleg van inspiratie.
In het alledaagse leven gebruiken we het woord ‘inspiratie’ veel breder. Architecten en lieddichters zeggen dat ze worden geïnspireerd. Je kunt dat beter bezieling of innerlijke motivatie noemen. Zodra je hier het woord ‘inspiratie’ opplakt, vervaagt de grens tussen Bijbel en alle menselijke woorden die daarna zijn uitgesproken. Dat absolute verschil blijft. Ik word tijdens de preek bijvoorbeeld niet geïnspireerd, maar hopelijk wel geleid door de Heilige Geest. Dit is een belangrijk thema, want in de emotie van veel mensen wordt inspiratie gelijkgesteld aan bezieling.”

De Heilige Geest leidt de psalmdichter én een hedendaagse evangelische voorganger uit Veenendaal. Als die voorganger morgen een nieuw lied schrijft, kan dat toch ook een door de Geest geïnspireerd lied zijn?
“Je hebt nu twee verschillende dingen gezegd. Eerst zeg je dat de voorganger door de Geest wordt geleid en daarna zei je dat die persoon door de Geest geïnspireerd kán worden. Dat is een groot verschil. De 150 onberijmde Psalmen die we hebben zijn per definitie door de Heilige Geest geïnspireerd. Deze Psalmen hebben daarmee goddelijk gezag, van Nieuw-Zeeland tot Alaska. Zo’n uitspraak kan niet gedaan worden over mensen vandaag de dag, ook al kunnen ze de leiding van Gods Geest ontvangen. Het kan gebeuren dat mensen nu door Gods Geest worden onderwezen en van daaruit een lied schrijven met een diepe betekenis. Onlangs zongen we tijdens een hervormingsbijeenkomst in de kerk ‘Een vaste burcht’. Over dat lied mag je zeggen dat Maarten Luther door de Heilige Geest is onderwezen, maar Luther werd niet geïnspireerd. Hij heeft in zijn leven dingen gezegd op momenten waarbij hij niet door de Geest werd geleid. Dat is het fundamentele verschil tussen de Bijbel en alles wat door ieder gerespecteerd persoon gezegd kan worden. Dat verschil zie ik echter vervagen, waardoor het principiële verschil tussen psalmen en alle overige liederen vervaagt.

"Het zou heel goed kunnen dat die persoon in Veenendaal zich geleid voelt door de Heilige Geest en zo een nieuw lied maakt. Maar, en dat klinkt heel scherp, die persoon kan ook geleid worden door een dwaalgeest."

Als we dit uit het oog verliezen wordt alles één grote brei. Dan is de Bijbel op een gegeven moment een bijzonder boek, naast heel veel andere boeken. Dan gebeurt er iets heel ingrijpends. Het zou heel goed kunnen dat die persoon in Veenendaal zich geleid voelt door de Heilige Geest en zo een nieuw lied maakt. Maar, en dat klinkt heel scherp, die persoon kan ook geleid worden door een dwaalgeest. Immers, hij is een mens en elk mens is vatbaar voor een dwaalgeest. Het verschil is dat het veel gemakkelijker is om uit te spreken dat iemand door de Geest geleid wordt dan zeggen dat iemand door een dwaalgeest kan zijn geleid. Maar dat laatste kán heel goed. In de Bijbel staan ook voorbeelden van mensen die door een leugengeest werden geleid. Daarom moet alles wat mensen voortbrengen getoetst worden door het ene onfeilbare Woord. De Bijbel is de enige toetssteen. En dus kun je niet op voorhand zeggen dat iemand door Gods Geest wordt geleid. Dat zal moeten blijken uit de vrucht. En dan nog was hij niet geïnspireerd.”

Onlangs was John Piper in Nederland en uitte hij kritiek op de reformatorische liedcultuur. Hij zei: “In de Psalmen staat geen letter over Jezus. Waarom een liedvorm opleggen die ontstaan is in een kort tijdbestek, met een verouderd taalkleed en op melodieën van hele noten? Dat is zo beperkt! Terwijl God helemaal niet beperkt is.” Wat vindt u van zijn opmerking?
“Deze uitspraak heb ik in een krant gelezen en is voor mij een dramatisch dieptepunt. Ik heb echt gedacht: ‘Hoe kun je als gerespecteerd theoloog zo’n uitspraak doen?’ Ik kan bijna niet geloven dat hij dit echt gezegd heeft. Ik hoop dat een journalist hem verkeerd heeft geciteerd. Als dat niet zo is, hoop ik dat Piper tot het inzicht komt dat hij een blunder heeft gemaakt en zegt: ‘Help, heb ik dat echt gezegd? Ik trek mijn uitspraak terug!’ Als hij dat doet, zeg ik: ‘Vriendelijk dank!’”

Waarom ging hij volgens u met dit citaat in de fout?
“Het lijkt alsof er geen rechtstreekse relatie is tussen de Psalmen en Christus. Maar, tot in Zijn dood toe nam Hij de Psalmen in Zijn mond. Na de instelling van het Avondmaal zong Jezus de lofzang (Psalm 113-118). Twee van de zeven kruiswoorden zijn letterlijke psalmcitaten. Psalm 68:19 wordt in de brief aan de Efeziërs door Paulus rechtstreeks van toepassing geacht op Christus’ hemelvaart. De pinksterpreek van Petrus over de vernederde en verhoogde Christus bestaat vooral uit het citeren van de Psalmen. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

"Ik was upset. Ik was echt upset. Door deze misser van Piper heeft er een theologisch ongeluk plaatsgevonden."

Die uitspraak van John Piper is zo dramatisch. Ja, ik zeg dit scherp en zo heb ik dat ook echt ervaren. Ik was upset. Ik was echt upset. Door deze misser van Piper heeft er een theologisch ongeluk plaatsgevonden. En nu denk ik aan al die mensen die dit citaat met zich meenemen en een verkeerd beeld krijgen van de Psalmen die zo vol zijn van Christus. Laten we de Psalmen bewaren als liederen van en over Christus, al besef ik goed dat de psalmen uit de tijd van de schaduwdienst komen en dat het Nieuwe Testament rijker en voller over Christus spreekt.”

Maar toen de Psalmen werden geschreven was Christus nog niet geopenbaard. Op zo’n moment praat je toch anders over Hem dan in de tijd na Zijn komst?
“De naam Jezus staat natuurlijk niet letterlijk in de Psalmen. Dat lijkt mij logisch! Hij moest nog geboren worden. Maar over Hem wordt voorafgaand aan Zijn komst volop gesproken. Wie dat ontkent, miskent de diepe heenwijzing van het hele Oude Testament. Natuurlijk zingen we de Psalmen in het licht van de vervulling in Christus’ komst en Borgwerk. Daardoor worden de Psalmen alleen maar rijker, mooier en dieper.”

Dit interview met ds. De Heer is deel 1 van een serie van in totaal 3 artikelen. In een volgend artikel gaat ds. De Heer in op de kritiek dat ook in de reformatorische cultuur op gevoelens wordt ingespeeld en de nadruk op het doorleven van de zonde binnen de Gereformeerde Gemeenten.

CIP-redacteuren Patrick Simons en Jeffrey Schipper bespraken dit interview in de CIP Podcast. Beluister dit fragment vanaf minuut 27.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Opwekkingsmuziek
- GerGem-predikant over opwekkingsmuziek, Sela en Christian Verwoerd: "Botst met prediking van Wet en Evangelie"
- Christian Verwoerd reageert op kritiek ds. De Heer: "Als dominee De Heer moeite heeft met zonde, zou hij dit lied moeten omarmen"
- CGK-predikant reageert op uitspraken ds. De Heer over opwekkingsmuziek
- Ds. De Heer verklaart kritiek op opwekkingsmuziek: "Acceptatie van deze muziek verloopt vaak via het gevoel"
- Evangelisch Nederland laat zich weer eens op de kast jagen door een refodominee
Meer over Opwekkingsmuziek »

Klik hier om het nieuwe boek van ds. De Heer te bestellen

Reacties

Ik geniet van de Psalmen (zeker van die in de nieuwste berijming) en ook van de andere geestelijke liederen waaronder ook uit d bundel Opwekking waarin Christus wordt geprezen en gedankt voor Zijn verlossingswerk.
A
Goede middag Dominee.

Ik ben één van de velen die lang op eojongerendagen kwam en jaren op de Opwekkingsconferentie en nog steeds van harte de Here mag dienen. Dit geld ook voor mijn partner en volwassen kinderen. We danken de Here voor de veelkleurigheid van de liederen tot Gods eer. Ik geniet ook van de (oude) psalmen en gezangen.
I
Als er mensen zijn die door opwekkingsliederen tot geloof komen, wees God dankbaar. Als er mensen zijn die door Zijn Woord tot geloof komen, prijs God! Als er mensen zijn die Zijn wonderen ervaren en zo tot geloof komen, loof de Heer!
Toon meer reacties (26)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg nu volledige toegang tot CIP.nl!