euthanasie
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

19 september 2019 door Patrick Simons

Euthanasie en christendom: hoe zit dat nu eigenlijk?

Opnieuw is euthanasie een belangrijk onderwerp binnen de Nederlandse politiek. Pia Dijkstra van D66 is van plan om een initiatiefwet over 'voltooid leven' door te drukken. ChristenUnie en CDA reageren boos omdat dit volgens hen tegen de afspraken ingaat. Christenen zijn over het algemeen tegen euthanasie. Al bleek recent uit een onderzoek dat steeds minder mensen binnen het christendom uitgesproken voor- of tegenstander zijn.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Kunnen we als christen stellen dat euthanasie hoe dan ook verkeerd is? Zijn er gevallen waarin het te begrijpen valt? Moeten we het menselijk leven tot in het oneindige willen rekken nu de medische wetenschap hier tot op bepaalde hoogte mogelijkheden voor lijkt te bieden? Of moet je op een gegeven moment ook 'kunnen sterven'? CIP.nl zette de voors en tegens van christenen over euthanasie op een rijtje en trok een conclusie.

Waarom zou je euthanasie plegen als christen?

1. 'Genoeg is genoeg'

Wil van den Berken, voorheen werkzaam als bijzonder hoogleraar Oosters Christendom aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, vindt dat er ruimte moet zijn voor euthanasie bij christenen. Daar noemde hij zo'n 18 jaar geleden in het NRC al verschillende argumenten voor. "Het besef dat men de Schepper niet moet overvragen door tot het uiterste te gaan met eigen levensrekking" was één van die argumenten. En daar raakt hij natuurlijk direct een gevoelig punt. Want hoever moet je gaan om in leven te blijven? Zijn de medische mogelijkheden immers niet zover dat je nog jaren in leven kunt blijven aan apparaten? Moet er op een gegeven moment ook niet de ruimte zijn om te kunnen sterven? Van den Bercken: "Christenen moeten niet mateloos zijn maar dankbaar voor wat zij tijdens het leven wél gehad hebben. Het is een persoonlijke toepassing van de christelijke ecologie van 'genoeg is genoeg'."

2. God beschikt over de dood, maar ook over het leven

Gek genoeg kan dit argument worden toegepast om duidelijk te maken dat je tegen euthanasie bent, maar ook door degenen die daar meer ruimte voor willen bieden. Immers, als jij stelt dat God over het leven beschikt en je dat dus niet actief mag beeindigen, kun je dat ook omdraaien. Wanneer God over het leven beschikt, wie zijn wij dan om dit tot in het haast oneindige te willen verlengen, ondanks dat iemand ondraaglijke pijnen lijdt en geen waardig leven meer kan leiden? Wanneer iemand doodziek is en eigenlijk zou sterven aan die ziekte, wie zijn wij dan om dit te blijven verlengen door middel van de vergevorderde medische wetenschap? Is het dan ineens niet meer God die over het leven beschikt? Mogen wij wél zelf bepalen om leven te verlengen, maar niet zelf bepalen om het te beeindigen wanneer er sprake is van ondraaglijk lijden en geen enkel uitzicht op genezing? Het zijn vragen die iedere christen zichzelf mag en misschien wel moet stellen. 

3. God wil dat wij een leefbaar leven leiden

Hans Adriaanse, een remonstrantse theoloog, leed aan een ongeneeslijke ziekte. Hij stierf uiteindelijk doordat er euthanasie werd toegepast. Op zijn rouwkaart stond: hij heeft het leven teruggegeven aan zijn Schepper. Joost Röselaers, algemeen secretaris van de Remonstranten, vindt dat een mooie gedachte, vertelt hij in Trouw. "De Bijbel zegt niets over voltooid leven. We grijpen al in in het natuurlijk verloop, met vaccins, met behandelingen bij ziekte. Als je je leven als afgerond beschouwt, als er geen perspectief meer is, dan hoef je niet te wachten tot de dood komt. Dan mag je er hulp bij vragen. Het is een vorm van barmhartigheid die te mogen krijgen. God wil wel dat wij een leefbaar leven leiden. Als dat niet meer kan, dan mag het klaar zijn."

Waarom euthanasie als christen niet geoorloofd is

1. Gij zult niet doden

Dit is zonder twijfel het meest gebruikte argument onder christenen. Dit gebod komt rechtstreeks uit de Tien Geboden en is dus leidend voor het overgrote deel van het christendom. Wanneer je euthanasie ziet als opzettelijk doden van jezelf (of de ander), overtreed je daarmee dit zesde gebod van de Tien Geboden. Zelf over je leven beschikken past niet binnen de christelijke en Bijbelse gedachtegang waarin wordt gesteld dat het God is die beschikt over leven en dood en niet wijzelf. Op grond van het gebod dat we niet mogen doden, wordt gesteld dat wij simpelweg niet op de stoel van God mogen gaan zitten om te bepalen wanneer het leven eindigt. Niet voor een ander leven maar ook niet voor ons eigen leven.

"Je kunt niet zomaar zelf bepalen dat je leven voltooid is , en dat je ermee stopt."

René de Reuver, scriba van de Protestantse Kerk in Nederland, haalde eerder in een interview met Trouw psalm 31 aan. Daarin staat 'Zuchtend slijt ik mijn dagen, ik ben afgedankt als gebroken aardewerk'. De Reuver: "David vraagt niet hoe hij dit af kan handelen, of hij er een einde aan mag maken. Nee, David zegt: mijn tijden zijn in Uw hand. Dat vind ik een prachtige zin. In de nieuwe vertaling staat dat zijn lot en zijn leven in Gods hand zijn. Daar spreekt overgave uit. Want dat is de grote vraag: ben jij diegene die de regie over alles in eigen hand neemt, of ken je iets van overgave? Het leven is een geschenk, het is door God gegeven. Je kunt niet zomaar zelf bepalen dat je leven voltooid is, en dat je ermee stopt."

2. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat lijden wordt beëindigd

De meeste mensen die euthanasie plegen, doen dit om een einde aan geestelijk of lichamelijk lijden te maken. Men gaat er vanuit dat het lijden over is bij de dood. Maar dat staat dus helemaal niet vast. In feite is dat een aanname en helemaal niet wetenschappelijk te bewijzen. "Je kunt het alleen maar geloven", stelt ook Wim van Dorp, arts en docent Geneeskunde, in gesprek met EO Visie. "Je praat dan namelijk over jouw beeld van het leven na dit leven, en over het karakter van de dood. Als je gelooft dat het met de dood afgelopen is, dan zou je kunnen zeggen dat door euthanasie het lijden weggenomen wordt. Ook als je gelooft in een beter leven na dit leven, kun je zeggen dat het lijden dan afgelopen is. Maar je kunt daar alleen op basis van je geloof (en niet op bais van wetenschappelijk bewijs) over spreken. En geloofskennis is een heel ander soort kennis dan de kennis waarmee een arts handelt."

3. Ook bij uitzichtloos lijden niet...

De Bijbel lijkt behoorlijk duidelijk te zijn over euthanasie, zelfs wanneer iemand terminaal is en gaat sterven. Een belangrijk verhaal in dit kader is het verhaal van de dood van koning Saul. Hij raakt in de strijd ernstig gewond. Vervolgens vroeg hij aan zijn wapendrager om hem te doden, zodat hij niet door zijn vijanden gepakt zou worden en een vreselijke dood zou sterven. Toen de wapendrager dit weigerde, besloot Saul om zichzelf in zijn zwaard te laten vallen en daarmee alsnog een einde aan zijn leven te maken. Zijn wapendrager deed hierna hetzelfde bij zichzelf. Overigens gebeurde het vroeger tijdens oorlogen en op het slagveld vaak dat mensen de hand aan zichzelf legden om te voorkomen dat ze in handen van de vijand kwamen. De gedachte hierachter was dat dit een waardige manier van sterven is, dezelfde gedachte die nu terugkomt bij voorstanders van euthanasie. 

Op grond hiervan kan wellicht gesteld worden dat de Bijbel ook in een uitzichtloze situaite (hulp bij) zelfdoding niet goedkeurt.

Later komt er een man naar David toe die beweert koning Saul geholpen te hebben met sterven. David, die er vanuit ging dat dit klopte, zorgde er vervolgens voor dat de man werd geëxecuteerd. Op grond hiervan kan er wellicht gesteld worden dat de Bijbel, ook in een uitzichtloze situatie, (hulp bij) zelfdoding niet goedkeurt.

Conclusie: Er is wel degelijk een grijs gebied

De Bijbel is wat veel christenen betreft duidelijk als het gaat om euthanasie. God wil niet dat je het leven in eigen hand neemt. Het is echter niet zo zwart-wit als christenen soms voor doen komen. Je kunt het leven namelijk ook onnodig lang verlengen en daarmee alsnog het zelf in de hand nemen. Dat lijkt om dezelfde redenatie te gaan, maar dan de andere kant op. 

Ook Willem Ouweneel erkende eerder dat er sprake is van een groot grijs gebied. Hij beantwoorde voor CIP.nl een vraag van een lezer die christen en arts was. "De Bijbel is geschreven in een tijd waarin dit soort problemen zich nog niet voordeden. In de christelijke ethiek gaat men over het algemeen uit van de stelling: het leven is van God, God heeft het leven gegeven. Hij neemt het leven ook weer en daar moeten wij niets aan doen."

"Vandaag de dag is er een heel groot grijs gebied ontstaan", vervolgt Ouweneel. "Stel je voor dat iemand ondraaglijke pijn lijdt en je geeft hem heel veel morfine. Zelfs ik als leek weet dat je daarbij het risico loopt dat het leven van zo iemand verkort wordt. Heb je dan eigenlijk ook niet ingegrepen in de lengte van iemands leven?"

"Dat komt omdat je zo'n moeilijke keuze moest maken. Iemand zo lang mogelijk in leven laten met verschrikkelijke pijn of iemand helpen die pijn te kunnen dragen met het riscio dat het leven verkort wordt. Vroeger had je zulke keuzes niet. Daar kun je niet simpel een paar Bijbelteksten naast leggen die daar uitsluitsel bij geven."

Ouweneel besluit: "Bedenk in ieder geval dat een arts een eed heeft afgelegd dat hij de patiënt zo lang mogelijk in leven moet houden maar hij heeft nooit een eed afgelegd die zegt dat hij het sterven van de patient zo lang mogelijk moet rekken. Mensen hebben ook recht, als ik die wereldse taal mag gebruiken, op een menswaardig levenseinde. We moeten niet het sterven willen rekken." 

Wil je iets kwijt over dit onderwerp of heb je er in je omgeving of werk mee te maken gehad? Neem dan contact op met patricksimons@cip.nl

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Euthanasie
Meer over euthanasie »

Reacties

A
Een verhelderend artikel en er is een grijs gebied dat ligt tussen een 'natuurlijke dood ' een tijdstip van sterven dat opgerekt is door de mogelijkheden van de medische wetenschap. Dit grijze gebied is moeilijk te betreden en het gebed van Jakobus indien u wijsheid te kort komt vraag er om. Tegelijkertijd is het geen zonde om alle pijn te bestrijden ook bij iemand wiens leven menselijkerwijs nog niet is voltooid; dit kan sterven, door deze bestrijding inhouden.
P
Je bent als christen ongeloofwaardig om het euthanasie vraagstuk te versoepelen. God bepaalt jou voltooid leven en is net zo bepalend als Hij die het leven heeft gegeven, Wees bijbel getrouw en laten we ons niet verleiden door overheden die verleid worden door de satan.
K
Waarom zo veroordelend? Is het wel niet heel erg makkelijk om zo iets te roepen over iemand, die doodziek is, terwijl je zelf min of meer gezond bent?
Toon meer antwoorden (1)
Toon meer reacties (1)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand.