Willem Ouweneel

God

23 augustus 2019 door Willem J. Ouweneel

Reformatorische christenen beweren dat wij mensen vanuit onszelf niets zijn: is dat zo?

Er is een overeenkomst tussen SGP-senator Diederik van Dijk (zie zijn recente artikel in het RD) en mijzelf: we hebben geen van beiden de expositie ‘Bij ons in de Biblebelt’ in het Utrechtse Catharijneconvent bezocht, en hebben er ook niet veel zin in. Dat is met name vanwege de gène die we bij onszelf verwachten te zullen voelen, vooral omdat we er voorgelicht zouden worden door ex-refo’s zoals Franca Treur en Jan Siebelink. Ik weet wel van die expositie af, want ons hele dorp is volgehangen met posters met een lieftallige oude dame. ‘Toevallig’ ontmoette ik een mevrouw die ons blij vertelde dat de oude dame op de posters een 91-jarige tante van haar man was.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Willem J. Ouweneel.

Word ook lid

Het verschil tussen Van Dijk en mij is dat ik bij hem geen begrip zie voor het feit dat zoveel refo’s folklore zijn geworden. ‘Vergelijkbaar met de Amish’, zegt Van Dijk. Inderdaad. Pas zaten mijn vrouw en ik in een pannenkoekenrestaurant, en daar zat naast ons een groot refo-gezin. Gerdien en ik zeiden allebei ongeveer tegelijkertijd: ‘Net Amish’ (die extreem-behoudende Mennonieten, die we goed kennen uit de VS en Canada). Refo’s láten anderen zich aan hen vergapen; dat doet heus niet alleen de expositie. Juist door er zo (onnodig) anders uit te zien hebben ze zelf niet in de gaten dat zij zich buiten de samenleving plaatsen en daardoor voor haar inderdaad weinig anders zijn geworden dan – inderdaad – een lief, ongevaarlijk en irrelevant museumstuk. Daar komen dan nog eens de kneuterige kleinzieligheid, de kerkelijke versnippering en het verabsoluteren van kleine tradities bij, die Van Dijk zelf al signaleert. Hoe stelt hij zich dan voor dat déze lieve mensen nog een betekenisvolle rol in onze huidige samenleving zouden kunnen spelen?

Het is vreselijk om te beweren dat de mens van zichzelf ‘niets’ is. Stel je refo’s voor die hun hele leven lang dit in de prediking te horen hebben gekregen!

Wat mij vooral stoort in Van Dijks verhaal is deze uitspraak, die inderdaad typerend is voor de refo’s en die tegelijk een scheiding betekent tussen hen en andere christenen: ‘We vullen vele preken met de noodzaak om leeggeschud te worden voor God. We moeten “niets” worden voor God. En zo is het ook! Wij hebben en zijn in geestelijk opzicht niets. Maar van die leegheid hebben we een enorm verhaal gemaakt. Niets worden voor God is ook echt niets. Wij maken echter van dat “niets” een heel “iets”. Je moet wel oprecht “niets” zijn en van dat “niets” ook grote indrukken hebben.’

Dit is inderdaad typisch ‘refo’ – en het is totaal onbijbels. Toen ik het las, dacht ik meteen aan Francis Schaeffer, die toch ook ‘Reformed’ was, maar vaak met grote klem beoogde dat de mens van nature een totaal verloren zondaar is, maar dat hij nooit ‘niets’ is. Het is vreselijk om te beweren dat de mens van zichzelf ‘niets’ is. Stel je refo’s voor die hun hele leven lang dit in de prediking te horen hebben gekregen!

De oude mens is hopeloos verdorven en verloren – maar dat verandert niets aan het feit dat in elk mens nog iets van de glans van de eerste mens te zien is.

Om het eens theologisch te zeggen: Van Dijk – net als duizenden andere refo’s – verwart het antropologisch aspect van de mens met het hamartiologisch aspect (antropologie is mensleer, hamartiologie is zondeleer). Dat betekent: de mens is van nature inderdaad een zondaar, maar hij is en blijft tegelijk een mens die naar het beeld en de gelijkenis van God geschapen is (vgl. 1 Kor. 11:7; Jak. 3:9). Hij is ook na de zondeval mens gebleven. De oude mens (Rom. 6:6; Ef. 4:22; Kol. 3:9) is hopeloos verdorven en verloren – maar dat verandert niets aan het feit dat in elk mens nog iets van de glans van de eerste mens (1 Kor. 15:45-48) te zien is. Dáárom had Jezus de rijke jongeling lief (Mark. 10:21), die, als hij zich niet zou bekeren, voor eeuwig verloren was, maar in wie nog wel oprechtheid en verlangen naar het heil te bespeuren viel. Jezus had hem lief, niet om wat van de oude mens in hem te zien was, maar om wat nog van de glans van de eerste mens in hem te bespeuren viel.

Die glans zien we overal. Dáárom zijn veel niet-christenen sympathieker, vrijgeviger, behulpzamer dan sommige refo’s (en andere christenen). Zeker, hun goede daden zijn allemaal slechts ‘dode werken’ (vgl. Hebr. 6:1; 9:14), die zulke niet-christenen geen stap dichter bij de eeuwige gelukzaligheid brengen – maar daarom zijn ze nog niet waardeloos! Naar de mens gesproken leeft onze hele samenleving juist van het feit dat er naast goede christenen nog zoveel aardige, goedwillende, ijverige, toegewijde niet-christenen zijn. Dat noem ik allemaal zaken die nog overgebleven zijn van de glans van de eerste mens. En daarom is de natuurlijke mens nooit ‘niets’.

Misschien ga ik toch nog naar die expositie – al was het alleen al om te zien of ze daar niet alle refo’s over één kam geschoren hebben…

Als Van Dijk zegt dat we ‘niets’ moeten worden voor God, begrijp ik dat wel en wil ik dat wel goed opvatten. Maar als hij zegt: ‘Wij hebben en zijn in geestelijk opzicht niets’, wijs ik dat verontwaardigd van de hand. Wie zijn die ‘wij’ in vredesnaam? Wat Van Dijk zegt, geldt niet eens voor óngelovigen – mensen geschapen naar Gods beeld en gelijkenis – en het geldt al helemaal niet voor gélovigen, die geliefde kinderen van God geworden zijn (Ef. 5:1).

Laat me dit nog mogen toevoegen. Ik weet gelukkig óók van refo’s die proberen zich zo normaal mogelijk te kleden, die niet op een eilandje zitten maar relevante plaatsen in de samenleving innemen, en vooral: nooit zouden zeggen dat ‘zij’ (niet-christenen én christenen) ‘niets’ zijn. ‘De’ refo bestaat gelukkig niet. Daarom is er binnen de Gereformeerde Bond, én in de Hersteld Hervormde Kerk, én in de Gereformeerde Gemeenten een ‘linkse’ (meer eigentijdse) en een ‘rechtse’ (zwaar conservatieve) vleugel. Er zijn onder hen tolerante én fanatieke mensen (net als onder veel andere christenen).

Misschien ga ik toch nog naar die expositie – al was het alleen al om te zien of ze daar niet alle refo’s over één kam geschoren hebben…

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Opinie
- Worshipheld Marty Sampson valt van geloof, wat doet dat met mij als kerklid?
- Ik vond dominee De Heer een oubollige, vervelende refopredikant (en nu heb ik spijt)
- Een manifest: dit zou de kerk moeten zeggen tegen iedereen die worstelt met zijn of haar seksualiteit
- Matthijn Doekes maakt zich zorgen over evangelische kerken: oppervlakkigheid neemt toe, kritische gelovige vertrekt
- Kees van der Staaij: Israëls God is een God van wonderen, ook vandaag!
Meer over Opinie »

Reacties

D
Ik ben bang dat dr. Ouweneel niet peilt wat er met die uitdrukking bedoeld wordt. Van Dijk zal het van harte eens zijn met zijn betoog. En dan blijft toch van Dijk's kritiek staan. Die door God geschapen mens is door zijn zonde van God afgevallen en nu zegt de bevindelijke "theologie" dat we dat moeten gaan inleven. Veel mensen proberen dat om, zo zegt van Dijk, toch nog "iets" mee te brengen voor God. En daarmee raakt hij



precies de kern, want we worden uit genade zalig, door het geloof. En dat betekent niets anders dan dat we ons met "huid
T
Helaas is er wat weggevallen van wat je schreef. Je bedoelde zeker dat we ons helemaal over moeten geven aan God, en dat we daar niets aan toe kunnen voegen. Dat klopt. Maar er zijn ook gelovigen die daarmee hun luiheid rechtvaardigen. Het verhaal over de talenten en de Bergrede, maar ook de eerste twee hoofdstukken van de Filippenzen brief zijn duidelijk. We moeten als logisch gevolg van ons heil iets doen.



Toon meer antwoorden (1)
Toon meer reacties (11)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify