Trump
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

13 augustus 2019 door Patrick Simons

Netflix-documentaire The Family: Machtswellustelingen of oprechte volgers van Jezus?

Niets is wat het lijkt. Dat moet de jonge schrijver Jeff Sharlet gedacht hebben toen hij als jonge man in een soort studentenhuis bij The Family terecht kwam. Hij leerde The Fellowship Foundation van binnenuit kennen. Het zou gaan om een zeer invloedrijke organisatie van christelijke fundamentalisten die in de naam van Jezus wereldwijd veel machthebbers beïnvloeden. Sharlet ging er relatief snel weer weg en publiceerde er twee boeken over. Op Netflix is er inmiddels ook een documentairereeks van vijf afleveringen verschenen. Maar ook hier geldt: niets is wat het lijkt.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Patrick Simons.

Word ook lid

De serie werd met veel bravoure aangekondigd en zou grote geheimen onthullen over een christelijk-fundamentalistische organisatie. Het blijkt uiteindelijk een verhaal dat met veel losse eindjes aan elkaar geknoopt is. Er wordt vooral heel veel beweerd over de organisatie zonder dat er daadwerkelijk veel aangetoond wordt. Wat we wel zien? Gebedsgroepen die ontstaan door heel de Verenigde Staten onder leiding van een man die helemaal niet op de voorgrond wil staan en alle aandacht naar Jezus wil laten gaan. Maar bij The Fellowship Foundation ofwel The Family zijn sinds de oprichting in 1935 ook dingen fout gegaan. Heel veel dingen.

De redenatie is eenvoudig: wanneer je een koning, president of leider voor Jezus wint, volgen de onderdanen vanzelf.

De serie op Netflix is in ieder geval voor iedere christen (en niet-christen) een aanrader. Niet alleen om inzicht te krijgen in waar de organisatie zich allemaal mee bezig houdt en wat hen drijft, maar ook om te zien wat hun invloed nu eigenlijk is en was. In The Family zie je het verhaal van de Noorse immigrant Abraham Vereide die in de Verenigde Staten een soort Bijbelclub opricht die in de tientallen jaren daarna een enorme groei doormaakt. Zonder al te veel op te vallen, en dat is misschien nog wel het meest bijzondere. In de eerste aflevering wordt met een reconstructie in het kort het verhaal van schrijver Jeff Sharlet verteld. De overdreven scènes met veel emotie en aangedikte dialogen doen echter vooral vermoeden dat de kijker bewust een bepaalde kant wordt opgeduwd, een vermoeden dat de daarop volgende afleveringen helaas bevestigd wordt.

Gelukkig wordt er daarna afscheid genomen van nagespeelde scènes en wordt in de daarop volgende vier afleveringen daadwerkelijk het verhaal van The Family verteld. Daarbij komt uiteraard de beginperiode aan bod maar de meeste aandacht gaat uit naar het moment dat Doug Coe leider wordt van de organisatie. The Family vestigt zich in Washington en omgeving en raakt langzaam maar zeker steeds meer vertegenwoordigd in belangrijke (politieke) organisaties. Ze geloven in Jezus en zijn wars van religieuze instituten. Daarbij is hun beeld van Jezus dat het vooral geen lieveling was, maar iemand die van macht hield. The Family lijkt in de documentaire geobsedeerd door macht en zien dat ook als de ideale manier om mensen over Jezus te vertellen. De redenatie daarbij is eenvoudig: wanneer je een koning, president of leider voor Jezus wint, volgen de onderdanen vanzelf.

De documentaire wil de boodschap overbrengen dat The Family graag macht wil en daar Jezus voor gebruikt. Maar afgaande op de beelden, de feiten en wat men zelf zegt zou het zomaar ook eens andersom kunnen zijn: men gunt Jezus aan iedereen en daarvoor wil men macht gebruiken.

Doug Coe blijkt een bijzondere man die zichzelf het liefste wegcijfert en mensen bij Jezus wil brengen.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de serie laat zien dat The Family daarbij verschillende malen over de schreef gaat. Langzaam maar zeker krijgen ze steeds meer invloed op niet alleen Amerikaans presidenten, maar ook de rest van de wereld. Een goed voorbeeld is het National Prayer Breakfast, een evenement dat The Family ieder jaar organiseert. Ieder jaar opnieuw is de Amerikaanse president daarbij aanwezig net zoals tientallen hoogwaardigheidsbekleders uit binnen- én buitenland.

Er zijn heel veel mooie dingen in de serie te zien, die gelukkig ook door de maker van de documentaire getoond worden. Zo blijkt Doug Coe een bijzondere man die zichzelf het liefste wegcijfert en mensen bij Jezus wil brengen. Wanneer hem gezegd wordt dat het toch wel bijzonder is dat zoveel mensen hem volgen, antwoordt hij: "Ik wil niet dat ze mij volgen. Ik wil dat ze Jezus volgen." Bijzonder is ook dat in de serie te zien is dat politieke verschillen lijken weg te vallen wanneer Jezus aan bod komt. Er zijn tal van verhalen van Democraten en conservatieve Republikeinen die samen Bijbelstudie doen en samen bidden. Ook worden er in het Witte Huis en door senatoren gebedsbijeenkomsten georganiseerd.

De Bijbel wordt, buiten Jezus om, niet echt serieus genomen tenzij het ze in een bepaalde situatie goed uitkomt.

Maar er gebeurt ook veel waar menig christen de wenkbrauwen bij fronst. Zo vinden er diverse seksuele affaires plaats die in eerste instantie hard en direct worden afgekeurd, maar vervolgens wel bedekt worden. Macht neemt binnen de organisatie een extreem belangrijke rol in en de Bijbel wordt, buiten Jezus om, niet echt serieus genomen tenzij het ze in een bepaalde situatie uitkomt. Er is bij sommige mensen binnen The Family een bewondering voor de manier waarop mensen als Hitler en Mao macht wisten te vergaren. Ook speelt het welvaartsevangelie een belangrijk rol en wordt er soms wel heel makkelijk over criminelen en zelfs oorlogsmisdadigers gedacht. Juist zij worden vaak opgezocht en het lijkt alsof er over hun misdaden heen wordt gekeken. Aan de andere kant, is dat wél weer precies in de geest van Jezus die juist zo revolutionair was omdat Hij het uitschot van de maatschappij opzocht.



In de serie wordt getoond hoe The Family op een gegeven moment wereldwijd steeds meer tentakels krijgt en organisaties opzet. Ook in Europa zet men in veel landen voet aan de grond. Opvallend is overigens dat Nederland daarbij niet genoemd wordt. Met name Jeff Sharlet doet wel heel erg zijn best om The Family in verband te brengen met tal van dingen zonder dat het ook daadwerkelijk aangetoond wordt. Daarbij worden er slechts wat indirecte verbanden getoond. Zo wordt The Family actief in Oeganda, waar later de de doodstraf voor homoseksualiteit wordt ingevoerd. De documentaire doet haar best dit aan The Family te koppelen maar komt eigenlijk niet verder dan een ontmoeting die de president met leden van The Family heeft gehad. Dat wordt door de organisatie echter uitgelegd als de overtuiging dat ze iedereen over Jezus willen vertellen, ook mensen die gruwelijke dingen doen of deden. Van de wet op de doodstraf is in Amerika ook stellig afstand genomen. Door middel van guilt by association probeert men The Family aan dergelijke misstanden te koppelen, maar door het ontbreken van degelijk bewijs, lukt dat niet echt.

"Hij zei tegen me: Ik wil je vragen om één ding te doen. Vergeet alles wat je geleerd hebt over het christendom."

Nog even terug naar Doug Coe die jarenlang de organisatie leidde en door velen 'De stille profeet' werd genoemd. Niet alleen omdat hij het liefst zoveel mogelijk op de achtergrond bleef en de media schuwde, maar ook omdat hij meer luisterde dan praatte. Dat was wellicht juist de reden dat Coe zo ontzettend geliefd was. Dat doen de meeste evangelisten en politici namelijk niet. Vrijwel unaniem zijn de mensen vol lof over hem. Zo zegt Lars Rise, tussen 1997 en 2005 lid van het parlement in Noorwegen: "Ik denk dat de twee uur die ik met hem doorbracht een ommekeer voor mij betekende. Het was de grootste verandering in mijn leven. Hij zei tegen me: 'Ik wil je vragen om één ding te doen. Vergeet alles wat je geleerd hebt over het christendom. Jezus kwam niet voor de pure mensen. Hij kwam om de zieken te genezen.' Daarom vond Doug het altijd inspirerend om bij mensen met grote problemen te zijn. Ik weet dat er mensen zich zorgen maakten om de mensen met wie hij sprak. Soms kreeg hij te horen: 'die persoon wordt onderzocht door de FBI voor grote misdaden'. Hij antwoordde dan: 'Hoe groter de misdadiger, hoe beter.' Dat betekende niet dat hij de misdaad steunde, maar dat hij er voor iedereen was en potentie zag in iedereen. Hij zag een diamant in iedereen. Veel mensen zouden dat als liefde zien." Doug Coe overleed in 2017.

De serie lijkt meer op een aanval op het conservatief christendom in zijn geheel in plaats van de 'ontmaskering' van The Family. 

In de laatste aflevering werkt de serie toe naar een voorspelbaar en subjectief slot. The Family, die zo negatief mogelijk wordt weggezet, wordt daarbij gekoppeld aan president Donald Trump en eigenlijk aan alle rechts conservatieve christenen in de Verenigde Staten én de rest van de wereld. De koppeling tussen Trump en The Family? De vroegere predikant én goede vriend van Trump was in het verleden bevriend met de oprichter van The Family. Men laat zien dat er in de regering van Trump veel christenen zitten met 'wellicht' dezelfde gedachtegang als The Family. Ook vice-president Mike Pence wordt, hoewel er geen enkele link met The Family is, negatief weggezet. Waarom? Omdat hij openlijk pro-life is.

De serie lijkt op deze manier op het einde meer een aanval op het conservatief christendom in zijn geheel in plaats van de 'ontmaskering' van The Family. Wellicht omdat er voor dat laatste te weinig bewijs is gevonden en er nauwelijks iets daadwerkelijk wordt aangetoond. Ter compensatie sleept men er zoveel mogelijk bij om rechts-conservatieve christenen negatief te framen. De vooraf gestelde beschuldingen aan het adres van The Family blijven dus vooral een theorie. Wel lijken er behoorlijk wat signalen te zijn dat er veel mis is (gegaan) bij The Family. Recensent Frank Heinen beschrijft het in Volkskrant treffend: 'Verder gaat het over seksschandalen (natuurlijk) en over Russische inmenging (uiteraard) en na vijf afleveringen van vijftig minuten rookt het in praktisch iedere uithoek van de planeet, maar vuur krijgen we niet te zien.'

Het allermooiste moment uit de serie? Dat is ongetwijfeld het moment dat regisseur Jesse Moss een Bijbelstudiegroep van zwarte en witte mannen van The Family bezoekt. De conservatieve christenen roepen vervolgens Moss ter verantwoording omdat zijn hele crew wit is, iets dat je normaal gesproken andersom eerder zou verwachten. Moss komt niet verder dan te stamelen dat hij in ieder geval wél vrouwen in zijn crew heeft, terwijl die in het vak ondervertegenwoordigd zijn, maar de christenen laten zich niet van de wijs brengen en vragen door. Een ontroerend en persoonlijk gesprek volgt waarbij men heel dicht bij elkaar lijkt te komen en de bijeenkomst wordt afgesloten door samen met de regisseur te bidden. Overigens wel heel sterk dat Moss dit fragment gewoon in de serie heeft opgenomen.

De serie ontmaskert dus vrij weinig en laat wellicht het echte karakter zien van veel christenen bij The Family: liefde voor Jezus en ijverig om anderen dezelfde liefde te laten ervaren, waarbij ze regelmatig een verkeerde afslag lijken te nemen en zich verliezen in hun obsessie met macht en bekeringsdrang. Iets dat sommige christenen wellicht herkennen in hun eigen leven en dat helaas als rode draad gezien kan worden in de kerk van alle tijden.  

Kijk hier The Family.

Volgende week: 5 belangrijke lessen die we kunnen leren uit de Netflix-serie The Family.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

The Family
- 5 belangrijke lessen die we kunnen leren van Netflix-documentaire The Family
- Is documentaire The Family een aanval op christelijk-conservatief Amerika? - CIP Podcast
- Amerikaanse professor over 'The Family': "Schandelijk voorbeeld van anti-christelijke propaganda"
Meer over The Family »

Reacties

Citaat "De Bijbel wordt, buiten Jezus om, niet echt serieus genomen tenzij het ze in een bepaalde situatie goed uitkomt." De Bijbel is het Woord van God. Jezus wordt ook wel het vleesgeworden Woord van God genoemd (zie Johannes 1:1-18). Hoe kun je dan de Bijbel en Jezus scheiden ? Maak je dan niet een karikatuur van Jezus, door alleen zaken te accepteren die jou op dat moment goed uitkomen.
René, als ik het goed begrijp zeg je dat Jezus de bijbel is. Dat Jezus het mens geworden Woord van God is, dat staat idd duidelijk in de bijbel geschreven. Maar hoe kom je er aan dat de bijbel het papier geworden Woord van God is?
J
Het hele Netflix is van de duivel alleen maar troep. Hier kijk ik niet eens naar

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Error: could not load events