Arnold Huijgen

God

24 september 2019 door Jeffrey Schipper

Arnold Huijgen wil niet schieten met bijbelteksten: "Mensen dreigen bijbelmoe te worden door technisch bijbelgebruik"

In christelijk Nederland vallen regelmatig gewonden omdat we Bijbelteksten op elkaar afschieten, merkt ook prof. dr. Arnold Huijgen op. Een andere manier van Bijbellezen is wat hem betreft dan ook hard nodig. Wat hij daarmee bedoelt legt de christelijke gereformeerde hoogleraar uit in zijn nieuwe boek ‘Lezen en laten lezen.’ “Mensen dreigen bijbelmoe te worden door technisch bijbelgebruik.” De hoogleraar blikt op CIP.nl vooruit op deze studiedag over gelovig omgaan met de Bijbel.

Weetwatjegelooft.nl is het online platform voor christenen van alle leeftijden die met het oog op de dagelijkse praktijk van het leven hun inzicht in kerkzijn, het geloof en de Bijbel willen verdiepen.
CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

In hoeverre is uw manier van Bijbellezen in de loop der jaren veranderd?
“Daar is zeker verandering in gekomen”, antwoordt Huijgen. “Mijn theologiestudie aan de Theologische Universiteit in Apeldoorn (TUA) speelde daarbij een sleutelrol. Omdat ik toegang kreeg tot de grondtekst en commentaren van theologen, ging ik de Bijbel op een andere manier lezen. De Bijbel gaat echt voor je open als je Hebreeuws leert, maar als theoloog is het technisch lezen van de Bijbel een veelvoorkomend gevaar. Zet een groepje theologen bij elkaar en je hoort dat ze heel goed kunnen spreken over de juiste interpretatie van een tekst. In mijn boek leg ik uit hoe onder andere Bonhoeffer en Noordmans mij hebben geholpen om de Bijbel op zo’n manier te lezen dat het blijft sprankelen.

Naast mijn studie hebben ook levenservaringen en het pastoraat mij geholpen. Als je bijvoorbeeld de Schrift leest met iemand die ernstig ziek is, komen woorden op een hele andere manier tot ons.” Ter illustratie verwijst Huijgen naar belijdeniscatechese met een groep jongeren die van plan was om openlijk ‘ja’ te zeggen tegen God. “Met zo’n club jongeren trok ik als gemeentepredikant een jaar lang op. Als je een Bijbelgedeelte naast hun levens legt, komt zo’n tekst tot bloei. Heel bijzonder!”

"Als het een ander aangaat zullen we spreken van ‘de Bijbel voor het karretje spannen’ en als het onszelf betreft zeggen we dat we principieel dicht bij het Woord willen blijven."

In uw boek maakt u onder meer duidelijk dat ‘de Schrift door God is ingegeven’. Wat bedoelt u hiermee?
“God ademt de schriften. Het is niet zo dat Jesaja een letterlijke stem hoorde en noteerde wat God tot hem sprak. God heeft de auteurs van Bijbelboeken met hun persoonlijke eigenheden ingezet. Kijk bijvoorbeeld naar de evangeliën. Lukas was arts. Als Jezus iemand geneest, gebruikt hij geen algemene bewoordingen. Lukas gebruikt preciezere termen dan Mattheüs, Marcus en Johannes omdat het zijn vak was. Dwars door die menselijke inbreng heen werkt God.”

En toch is mijn indruk dat christenen vaak over de Bijbel praten alsof God alle woorden Zelf heeft opgeschreven.
“Dan doen zij alsof de Bijbel uit de hemel is komen vallen. Maar de Bijbel is wat dat betreft geen Koran. Bijbelschrijvers zijn door de Heilige Geest geïnspireerd, in die zin is de Bijbel het Woord van God. En dus niet op een mechanische manier.”

Blogger Wouter van der Toorn stelde onlangs op onze site dat ‘de Bijbel je inspireert en helpt om dingen in een ander licht te zien.’ Hij voegde eraan toe dat de Bijbel NIET het Woord van God is. Begrijpt u zijn gedachtegang?
“Zojuist zei ik al dat we niet zouden moeten doen alsof de Bijbel letterlijk uit de hemel is komen vallen. Maar Wouter van der Toorn lijkt van de weeromstuit door te schieten naar de andere kant. Natuurlijk is Jezus het Woord van God. Dat sluit niet uit dat de Bijbel ook het Woord van God is. De Bijbel getuigt namelijk van Christus. Ik heb de indruk dat er een bepaalde frustratie achter schuilgaat. Volgens mij is dat niet nodig. Je kunt Bijbel als Woord van God zien, zonder elkaar met Bijbelteksten te bestoken – wat Van der Toorn vreest.

"Er gaat zoveel energie zitten in hete hangijzers dat mensen vanzelf ‘bijbelmoe’ worden en niet meer zien hoe heerlijk het is om ons door Gods Woord te laten leiden."

Als mensen met Bijbelteksten beginnen te schieten, zoals Wouter dat ervaart, is het meestal niet zo dat zij de teksten hebben uitgeluisterd, gekeken naar de context en het niet op een zorgvuldige manier toepassen.” Huijgen wijst op “de drievoudig gestalte van het Woord van God: Jezus, de Schrift en de verkondiging (het gepreekte Woord van God). Theoloog Karl Barth (1886–1968) zou zeggen: Je moet het met elkaar in verband zien. Als er gepreekt wordt moet je kunnen horen dat de Bijbel opengaat en Christus het enige woord van God is. Dat lijkt mij een heel evenwichtige benadering.”

Over schieten met Bijbelteksten gesproken, ze vliegen om onze oren als hete hangijzers zoals homoseksualiteit en de doop worden bediscussieerd. Hoe kunnen we die soort ingewikkelde discussies voeren zonder de Bijbel voor ons karretje te spannen?
“Als het een ander aangaat zullen we spreken van ‘de Bijbel voor het karretje spannen’ en als het onszelf betreft zeggen we dat we principieel dicht bij het Woord willen blijven”, zegt de hoogleraar met een glimlach. “Cruciaal is dat je de Bijbel tegen jezelf in leert lezen door zelfkritisch te zijn. Ik zou zeggen: stel jezelf bloot aan kritiek en erken dat we elkaar nodig hebben om de Bijbel te begrijpen. We hebben elkaars wijsheid nodig. Ten derde heeft het te maken met bereidheid om te aanvaarden dat de betekenis van een Bijbelgedeelte anders kan zijn dan ik eigenlijk zou willen.”

Hoe gaat u eigenlijk om met die hete hangijzers? U zult ook wel eens nadenken over de vraag wat de Bijbel zegt over homoseksualiteit of vrouwelijke ambtsdragers…
“Het nadeel van zulke discussies is dat de bijbelse teksten vooral worden gelezen om problemen op te lossen waar de bijbelschrijvers zelf geen idee van hadden. Intussen dreigt het gelovig omgaan met de Schrift zelf onder te sneeuwen. Ik heb dit boek juist geschreven om duidelijk te maken waar het écht omgaat in onze omgang met de Bijbel: wie Jezus Christus is en hoe we dienstbaar kunnen zijn aan de verspreiding van het evangelie.

"Als er een kom lekkere soep voor je staat, heb je een lepel nodig om die soep tot je te nemen. Zo heb ik ook instrumenten nodig om de betekenis van een Bijbeltekst te ontdekken."

Sommigen zullen al snel zeggen: ‘Inmiddels weet ik wel wat de Bijbel daarover zegt.’ Dat vraag ik mij af! Als hete hangijzers ter sprake komen verdwijnt de kernboodschap van de Bijbel al snel uit zicht. Ik zie vaak dat we op een technische manier de Bijbel benaderen en op zoek gaan naar ‘de waarheid’ om die vervolgens op een boekenplank te kunnen wegzetten. Maar de Waarheid is Jezus zelf. Er gaat zoveel energie zitten in hete hangijzers dat mensen vanzelf ‘bijbelmoe’ worden en niet meer zien hoe heerlijk het is om ons door Gods Woord te laten leiden.”

In zijn boek gaat Huijgen ook dieper in op het gevaar van het rationalisme: ‘een poging om de waarheid van de Schrift te zekeren op een manier die algemeen inzichtelijk te maken is voor het verstand en die als een techniek werkt.’ Volgens hem zit rationalisme onder andere in de gedachte ‘dat de juiste techniek om de Bijbel te benaderen maakt dat deze zich opent, als een ingewikkeld slot waarvan je de code wilt ontcijferen.’ Een ander voorbeeld ziet hij in pogingen om de waarheid van de Bijbel met natuurwetenschappelijke argumenten te bewijzen.

Het gevaar van technisch Bijbellezen is duidelijk. Aan de andere kant constateer ik dat een toenemend aantal christenen helemaal geen waarde hecht aan theologie of technisch Bijbellezen, omdat dit een frisse blik op de Bijbel en zelfs de werking van de Heilige Geest zou belemmeren.
“Die techniek zorgt er niet voor dat het hart van de Bijbel tot leven komt. En toch heb ik die techniek nodig! Als er een kom lekkere soep voor je staat, heb je een lepel nodig om die soep tot je te nemen. Zo heb ik ook instrumenten nodig om de betekenis van een Bijbeltekst te ontdekken.

Ik hoorde ooit een verhaal van een Duitse predikant die altijd zijn preek van tevoren goed voorbereide en uitschreef op papier. Van een collega kreeg hij ooit te horen: ‘Hou daar eens mee op en vertrouw op de Geest.’ Dat heeft hij vervolgens geprobeerd. Na twee minuten begon hij te hakkelen en kon hij niet anders dan ‘amen’ zeggen. Zijn collega vroeg na de dienst: ‘Heb je niet vertrouwd op de Geest?’. Hij antwoordde: ‘Jawel, maar de Geest maakte mij duidelijk dat ik lui ben geweest.’”

‘Vrouwen, wees uw eigen mannen onderdanig.’ Deze zin staat in een passage uit 1 Petrus 3:1-7, die gaat over het christelijk huwelijk. Hoe heeft u dit gedeelte leren lezen?
“Ik hield ooit een prekenserie over 1 Petrus. Toen ik op dit gedeelte stuitte, heb ik nog even gedacht: ‘Zal ik dit deel overslaan?’ In plaats daarvan ben ik erin gedoken. Aan de hand van betrouwbare bijbelcommentaren heb ik ontdekt dat het niet een kwestie is van ‘de vrouw moet onderdanig zijn en de man zit op de troon.’ Toen ik dit las in de context van de hele brief, ontdekte ik een bevrijdende boodschap.

Petrus’ oproep tot zachtmoedigheid was niet uitsluitend voor christenvrouwen bedoeld. Degenen die sociaal en maatschappelijk onderaan de ladder stonden, worden door Petrus ingezet als voorbeelden van het christelijke leven voor allen. De laatsten worden de eersten. Een zachtmoedige en stille geest die kostbaar is tegenover de levende God hebben we allemaal nodig, in het licht van Gods oordeel.”

Weet wat je gelooft organiseert een studiedag waarin de praktijk van ons Bijbellezen tegen het licht wordt gehouden. Sprekers uit diverse kerkelijke en theologische achtergronden verhouden zich tot Huijgens benadering.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand
Lees hier meer over de studiedag over gelovig omgaan met de Bijbel

Reacties

G
Ik vind het boeiend en ook eerlijk van deze predikant dat hij open is over het lezen van

de bijbel en zijn weg daarin zoekt en vind

De bovenstaande reacties en kritiek kan wat mij betreft actherwegen blijven. Het getuigd niet van respect en openheid van iemand die zich kwetsbaar opsteld.
REAGEER
S
Ik ben nu alleen benieuwd hoe we teksten moeten lezen van iemand als Koning Saul. De had geen technische en rigide benadering van het gehoorzamen van God maar juist een hele persoonlijke en ruime benadering. En van dit soort teksten van mensen die dachten



dat de soep niet heet gegeten ging worden zijn er veel. Ook de rijke man had een levende opvatting van hoe hij met armenzorg om moest gaan i.p.v. technische. Toen verweet hij Abraham en de Heer impliciet dat de bijbel niet duidelijk genoeg was geweest.
Typisch dat ook David een heel persoonlijke en ruime opvatting had over het gehoorzamen aan God. Maar de Heer beoordeelde dat kennelijk anders dan bij Saul. Zou het dan toch vooral met de hartgesteldheid van deze koningen te maken gehad hebben?
Toon meer antwoorden (4)
Toon meer reacties (7)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify