Menno Hanse

God

16 juli 2019 door Jeffrey Schipper

Evangelische golf treft de BibleBelt: "Traditionele kerken gaan klap op klap krijgen"

Steeds meer vrienden ziet hij uit zijn kerk vertrekken. “Tientallen mensen zijn in de afgelopen jaren vanuit onze kerk naar een evangelische kerk overgestapt”, vertelt Menno Hanse. Hij noemt zichzelf een ‘lastig gemeentelid’. “Enthousiast, gelovig en overtuigd van mijn eigen visie die afwijkt van de gevestigde hervormde gemeente waar ik lid van ben.” CIP.nl spreekt Menno over de evangelische golf die nu en de komende jaren de BibleBelt treft volgens zijn onderzoek ‘Het verlangen van mijn hart’.

De CHE is een bruisende christelijke hogeschool en kenniscentrum. In alle studies staan mens en maatschappij centraal. De CHE vindt het belangrijk dat je je geloof bij je werk betrekt!
CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Je ziet er dat in de BibleBelt een evangelicalisering gaande is. Hoe is jouw geloof daardoor beïnvloed?
“In mijn tienerjaren bezocht ik steeds vaker evangelische conferenties zoals Soul Survivor. Daar kwam ik in aanraking met een evangelicale geloofsbeleving. Ik verlangde steeds meer naar het ervaren en beleven van God. Een rationele geloofsbeleving kwam steeds meer op de achtergrond en emotie op de voorgrond. Ik merkte dat ik steeds minder waarde ging hechten aan instituten en dogmatische waarheden. Het gaat om wat God doet en hoe Hij werkt.”

"Totdat ze gemarginaliseerd zullen zijn tot een kleine speler in het maatschappelijk- en kerkelijk veld gaan traditionele kerken klap op klap krijgen."

Menno verwijst naar een vader van één van zijn vrienden om het verschil weer te geven. Traditioneel in zijn manier van denken en geloven. “Als ik denk aan de geloofsgesprekken die ik met hem heb gevoerd, denk ik: ‘‘Wauw, hij beleeft het heel anders.’ Pratend over de kerkdienst op zondag zegt hij dan bijvoorbeeld: ‘Het Woord is weer opengegaan. Ik heb het weer mogen horen.’ Een mooi preek van de dominee, hij vindt het schitterend. Dan vraag ik hem wel eens of de woorden of liederen in de dienst hem hebben geraakt. Dat vindt hij van ondergeschikt belang. Een échte hervormde kerkganger neemt genoegen met bij elkaar komen rondom het Woord van God.”

Je beleeft kerkdiensten steeds vaker als toeschouwer. Wat bedoel je daarmee?
“Predikanten in onze kerken willen op zondag de gemeente iets leren over God, de Bijbel en achtergronden van wat er staat geschreven. Ik zie dat mijn generatie vooral op zoek is naar een predikant die hen meeneemt in een ervaring met God. Ze willen worden geraakt door de Heilige Geest.

Deze evangelicalisering is onderdeel van een maatschappelijke trend en zie ik als een sociologisch verschijnsel in een dominante belevingscultuur. In die cultuur gaat het met name om het ervaren van realiteit van God. Het leven met God moet heel concreet in het ‘gewone’ leven tot uiting komen. Mijn generatie vindt die link tussen de Bijbel en hoe we ons opstellen in ons gezin of op het werk heel belangrijk.

Een goede vriend van mij heeft onlangs een kindje gekregen. Dat verliep niet heel soepeltjes. In de evangelische kerk waar zij lid zijn werd de eerstvolgende zondag de naam van hun zoon in het gebed genoemd. Ook werd op het podium woorden gegeven aan de nood die zijn gezin heeft ervaren. Als dat gebeurt, komt God écht dichtbij.”

"Zeker in de begintijd van Mozaïek0318 is hun bestaan doodgezwegen of fel verketterd, alsof ze niet bestaan."

Je spreekt van een evangelische golf die over de BibleBelt heengaat. Hoe zie je dat in Veenendaal gebeuren?
“Hier hebben we te maken met de bekende, snelgroeiende kerk Mozaïek0318. Ik ben zelf nog steeds lid van de Julianakerk, een hervormde gemeente. Maar ik ben een uitzondering als ik kijk naar de jongeren met wie ik hier ben opgegroeid. Tussen de dertig en zestig mensen bezochten de afgelopen jaren onze jeugdvereniging. Het aantal jongeren dat is gebleven is op één hand te tellen. Een deel heeft Mozaïek0318 of de Nederlands gereformeerde kerk - waar een evangelicale geloofsbeleving meer is geaccepteerd - als nieuwe thuis verwelkomd.”

Menno ziet dat traditioneel-protestantse kerken in de BibleBelt door twee golven getroffen worden: secularisering en evangelicalisering. “Prof. dr. G. Van den Brink wees hierop bij zijn toespraak bij de viering ‘100 jaar Gereformeerde Bond’. "Let maar op, hervormde en gereformeerde kerken gaan de komende decennia meer en meer krimpen. Totdat ze gemarginaliseerd zullen zijn tot een kleine speler in het maatschappelijk- en kerkelijk veld gaan zij klap op klap krijgen".”

Hoe reageren mensen die in je kerk verantwoordelijke taken hebben op deze ontwikkelingen?
“De meesten vinden het tenenkrommend en hemeltergend dat dit gebeurt. Initiatieven als Mozaïek0318 worden niet in dank afgenomen. Dat is de meest primaire reactie. Vervolgens gebeurt er niet zoveel. Het wordt niet benoemd. Zeker in de begintijd van Mozaïek0318 is hun bestaan doodgezwegen of fel verketterd, alsof ze niet bestaan. Tegelijkertijd is er het besef dat wij als traditionele kerk niet goed in staat zijn om jongeren op de één of andere manier betrokken te houden. Dat maakt het op beleidsterrein heel lastig.”

"Het zijn geen managers die hechte gemeenschappen stimuleren. Die veranderkracht zit ook niet in het DNA van onze kerken."

Je zou ook kunnen stellen dat Mozaïek0318 de traditionele kerken een spaak in het wiel steekt. Een kerk op de BibleBelt starten en dan spreken over kerkgroei is dan heel gemakkelijk.
“Het ligt eraan hoe je ernaar kijkt. Je kunt ook stellen dat traditionele kerken dit aan zichzelf hebben te danken. De veranderkracht om kerk voor nieuwe generaties te zijn ontbreekt. Voor een deel ben ik dankbaar dat Mozaïek0318 naar Veenendaal is gekomen, omdat ze hebben voorkomen dat een groep jongeren definitief de kerk hebben verlaten. Hun succes zal confronterend zijn voor kerken die de traditie hebben heiligverklaard en meer kiezen voor het comfort van ouderen dan het comfort voor jongeren.”

Stel: je kerk kan de tijd terugdraaien. Hoe had het de leegloop van jongeren kunnen voorkomen?
“Achteraf heb ik vanaf de zijlijn natuurlijk makkelijk praten. Bovendien hebben pogingen in het verleden (zoals van de gereformeerde kerken) lang niet altijd het gewenste effect gehad. Mogelijk was het anders gelopen als er meer was geïnvesteerd in hechte gemeenschappen waarin mensen met elkaar verbonden zijn. Geloofsgesprekken in kleine kringen en samen bidden. Die onderlinge ontmoetingen zouden veel meer gestimuleerd moeten worden. Traditionele kerken zijn nog te veel gericht op consumeren. Overigens geldt dat voor groot deel ook voor Mozaïek0318, maar ik geloof dat zij het consumeren op een betere manier vormgeven. Maar predikanten worden in de gevestigde kerken vooral aangetrokken op basis van preek- en catechesekwaliteiten. Het zijn geen managers die hechte gemeenschappen stimuleren. Die veranderkracht zit ook niet in het DNA van onze kerken, waar focus op hechte gemeenschappen ontbreekt. Dat maakt mij sceptisch.”

Wat kun je op basis van je onderzoek meegeven aan traditionele kerken in de BibleBelt?
“Tegen de traditionele kerken zou ik willen zeggen: bereid je voor op krimp. Houd er bij wijze van spreken preekseries over. In de BibleBelt zelf is de evangelicalisering al volop gaande en ik zie geen reden waarom dit het aankomende decennia anders gaat worden. Dat is de negatieve benadering. De positieve aansporing zit veel meer in goed nadenken over wie je bent en waar je goed in bent. Durf te kiezen, zodat je als kerk een duidelijk profiel opbouwt.”

"Traditionele protestanten hebben goud in handen met hun traditie, vanwege hun uitgebalanceerde theologie die vaak veel doorwrochter is dan de theologie in evangelische gemeenten."

Hoe komt die evangelicalisering in de BibleBelt tot uiting?
“Cursussen zoals Alpha zijn algemeen geaccepteerd. Ook is in traditionele kerken de ruimte voor gebedsgroepen, gebedsgenezing en ziekenzalving toegenomen. Een keerzijde is dat een evangelicaal veeleisend is. Het gebeurt vaak dat iemand op bijvoorbeeld de Pinksterconferentie Opwekking God ervaart tijdens een samenkomst en aan de hand van die ervaring zich veel actiever gaat inzetten in de eigen traditionele kerk. ‘We hebben wat ontdekt en dat gun ik mijn gemeente ook.’ Vervolgens merken ze dat het enthousiasme niet aanslaat of de kerkenraad tegenstribbelt. Die teleurstelling of het feit dat de kinderen niet meer mee willen naar de kerk is voor mensen een perfecte reden om te vertrekken.”

Heb je nog advies voor evangelische kerken in de BibleBelt, zoals Mozaïek0318?
“Ik hoop dat ze blijven reflecteren op zichzelf. In de waan van het succes ontstaat al snel gemakzucht. In het kerkelijk leven is de waan van succes is niet bevorderlijk voor reflectief vermogen. De manier waarop zij kerk zijn is namelijk niets anders dan een traditionele kerk in een modern en strak uitgevoerd jasje. Ze doen eigenlijk niets nieuws. Ik raad ze ook aan om goed contact te houden met traditionele protestanten. Dat is ook heel waardevol. Zij hebben goud in handen met hun traditie, vanwege hun uitgebalanceerde theologie die vaak veel doorwrochter is dan de theologie in evangelische gemeenten.”

Benieuwd naar het afstudeeronderzoek van Menno Hanse over evangelicale verlangens in de Hervormde Gemeente Veenendaal? Stuur hem een e-mail en ontvang het volledige onderzoek.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Evangelische beweging
- Waarom christenen de evangelische beweging verlaten
- Waarom christenen overstappen van traditionele naar evangelische kerken
- Hoe de evangelische beweging aan het veranderen is
- "Refo mag God danken voor de evangelische beweging"
- Matthijn Doekes maakt zich zorgen over evangelische kerken: oppervlakkigheid neemt toe, kritische gelovige vertrekt
Meer over evangelische beweging »

Reacties

Kritiek geven op andermans beleving in welke denominatie dan ook, getuigt mogelijk van elitair denken. Vrijwel overal waar ik mocht komen in de kerken in deze wereld, trof ik mensen aan die God van harte lief hadden. De liturgie was echter wel eens anders dan ik zou wensen. We hebben echter genade en openbaringslicht van Zijn Geest nodig om te kunnen onderscheiden waar het op aan komt. En gelukkig is de mens die een kerk bezoekt waar hij dat vindt en ervaart.
M
goede visie van deze jonge man. klagen dat mensen weggaan heeft geen waarde. Zien waar het om gaat in het Evangelie. Dat is zó belangrijk. Niet de jurk van de dominee of de handen in de lucht bij aanbidden. Maar de gesteldheid van het hart.
REAGEER
S
Wat zou het een zegen zijn voor het Nederlandse lichaam van Jezus Christus, wanneer er meer geluisterd zou worden, en minder gepraat. Wanneer je luistert naar 'anders' gelovigen en zoekt naar de gemene deler, zul je verrijkt worden met nieuwe inzichten. De ware kerk is hier niet. Niet links, niet rechts. Niet zwaar, niet licht, niet reformatorisch, noch evangelisch.



Respecteer elkaar en zoek het goede voor de ander. De Heilige Geest wil jou en u daarbij helpen.

REAGEER
Toon meer reacties (20)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify