Willem Ouweneel

Nieuws

12 juli 2019 door Willem J. Ouweneel

Waarom hadden de Vlamingen gisteren feest?

Op 11 juli (dat was dus gisteren) heeft de Vlaamse Gemeenschap binnen de staat België sinds 1973 haar eigen feestdag. Op deze dag denkt de Vlaming terug aan de grote veldslag op 11 juli 1302 – dit keer was dat 717 jaar geleden – waarbij gewone Vlaamse boeren en burgers de overwinning behaalden op een leger van Franse ridders te paard. Een ongelooflijke prestatie, geleverd aan de Groeningekouter bij Kortrijk, waaraan ook ‘onze eigen’ Zeeuws-Vlamingen meededen. Voor het eerst bleken ‘gewone’ mensen ridders te kunnen verslaan met lansen en pijl en boog. Vandaag noemen we deze slag de Guldensporenslag wegens de vele gulden sporen die na afloop op het slagveld gevonden werden, daar achtergelaten door de Franse ridders.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Willem J. Ouweneel.

Word ook lid

Grappig – en begrijpelijk – dat volkeren zich graag de veldslagen herinneren die zij gewonnen, niet die zij verloren hebben. Zo dachten de Vlamingen gisteren wel terug aan de Guldensporenslag, maar niet aan de latere slagen bij Kassel (1328) en vooral Westrozebeke (1382), waar de Vlamingen jammerlijk door de Franse ridders verslagen werden… Nee, we onthouden liever de victories dan de verliezen. Ach, zo doen wij dat ook: wij Nederlanders laten de Tachtigjarige Oorlog graag beginnen met de Slag bij Heiligerlee (1568) omdat ‘wij’ die wonnen; we denken liever niet terug aan eerdere schermutselingen tegen de Spanjaarden waarbij ‘wij’ verloren.

Nadat de Belgen in 1830 onafhankelijk van Nederland waren geworden, ging de Guldensporenslag een rol spelen in de ontwikkeling van het Belgisch nationaal besef, en vooral in die van de Vlaamse Beweging. En dat al helemaal door de beroemde roman van Hendrik Conscience die in 1838 verscheen: De leeuw van Vlaanderen, waarin deze de Guldensporenslag tot romantische hoogten tilde, zonder zich al te veel aan te trekken van historische nauwkeurigheid. Het effect was er niet minder om: voor het eerst groeide bij de Zuidelijke Nederlanden het gevoel Belg te zijn, of misschien juister: Vlaming te zijn.

Naar de mens gesproken zouden België en Nederland als afzonderlijke staten nooit bestaan hebben zonder minstens deze vier huwelijken.

De echte betekenis van de Guldensporenslag is mij nader duidelijk geworden door het geweldige boek van de Vlaming Bart Van Loo, De Bourgondiërs: Aartsvaders van de Lage Landen. Het verscheen in januari van dit jaar en heeft al tig drukken beleefd. Ook ik behoor tot de duizenden die het boek verslonden hebben. Het werk is een absolute must voor alle liefhebbers van de geschiedenis van de Lage Landen (die we vandaag de Benelux noemen).

Waarom noemt Van Loo de Bourgondische hertogen ‘aartsvaders’? Omdat zij de Lage Landen één voor één wisten in te palmen en zo tot een zekere mate van eenheid wisten samen te smeden. Dat deden zij door verovering en slimme politiek, maar vooral ook door slimme huwelijkspolitiek. De betekenis van de Bourgondische huwelijken is enorm geweest; naar de mens gesproken zouden België en Nederland als afzonderlijke staten nooit bestaan hebben zonder minstens deze vier huwelijken:
(a) Het huwelijk (1369) van de Bourgondische hertog Filips de Stoute met Margaretha van Male, gravin van Vlaanderen. Sinds dat huwelijk kwam Vlaanderen steeds meer onder Bourgondische invloed.
(b) Het dubbelhuwelijk (1385) van Filips’ zoon Jan zonder Vrees met Margaretha van Beieren, en van Filips’ dochter Margaretha van Bourgondië met Willem VI van Oostervant, graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen, en hertog van Beieren (Margaretha van Beieren en Willem VI waren zus en broer). Jans zoon werd hertog Filips de Goede, en Willems dochter werd Jacoba van Beieren. Zelfs van de lagere school herinner ik me nog hoe Filips de Goede geleidelijk Holland, Zeeland en Henegouwen wist in te palmen en zijn arme nicht Jacoba van Beieren, die zozeer tot onze verbeelding sprak, terzijde schoof.
(c) Het huwelijk (1477) van Filips’ kleindochter Maria van Bourgondië met Maximiliaan van Oostenrijk, waardoor de Lage Landen in Habsburgse handen kwamen. Intussen hadden de Fransen Bourgondië ingepalmd, waardoor de Lage Landen helemaal op zichzelf kwamen te staan: in 1512 ontstond de zogenoemde ‘Bourgondische Kreits’ (= de Lage Landen zónder het oude Bourgondië), waar in 1543 dan nog eens Gelre en Friesland aan werden toegevoegd. Zo ontstonden de Zeventien Provinciën, zoals men de Habsburgse Nederlanden noemde. Toch wel mooi: van 1543 tot 1585 vormden de Lage Landen (zeg maar: de Benelux) een politieke eenheid, met zelfs een Staten-Generaal die in Brussel zetelde, waar alle zeventien provincies vertegenwoordigd waren. (Van nationaal bewustzijn was trouwens nog geen enkele sprake; Groningers en West-Vlamingen verstónden elkaar niet eens.)

Soms kom ik wel eens een (protestantse!) Vlaming tegen die best weer een hereniging zou willen.

Slechts 42 jaar duurde deze ‘eenheid’. Wat roet in het eten gooide was de Opstand die in de Noordelijke Nederlanden uitbrak, en wel vanwege sociale en economische factoren, maar niet in de laatste plaats om religieuze redenen: de Reformatie, en de daaropvolgende Habsburgse onderdrukking. Het ongelooflijke (en eigenlijk trieste) gebeurde: in 1581 scheidden de Noordelijke Nederlanden zich af van de Zuidelijke Nederlanden. Pas met de Val van Antwerpen (1585) werd de scheiding echt realiteit – aan 42 jaren van betrekkelijke eenheid was een einde gekomen.

Je zou zeggen: in deze tijd van kolossale secularisatie speelt de godsdienst allang geen rol meer in de scheiding tussen Noord en Zuid. Maar ja, intussen is 1830 erbij gekomen… Het Congres van Wenen had geprobeerd Noord en Zuid weer aan elkaar te plakken. Met een typisch Nederlandse koning die in Den Haag zetelde en ook de zaakjes in het Zuiden regelde (de constitutionele monarchie kwam pas in 1848), kon dat nooit een succes worden. En toen de scheiding eenmaal een feit was, kon het eigenlijk ook nooit meer goed komen. Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden – voor altijd gescheiden. Soms kom ik wel eens een (protestantse!) Vlaming tegen die best weer een hereniging zou willen. Maar een andere Vlaming zei ook tegen mij: ‘Die Walen zijn gek – maar als het erop aankomt, wil de gemiddelde Vlaming toch liever in één staat zitten met die gekke Walen dan met die hooghartige Hollanders…’

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reacties

(2) eerst in voorlezing te krijgen. We hoorden weken niets. Tot plots iemand 's zondags zei dat het een goed artikel was, in T. Mijn vriend, mijn vrouw en ik schrokken ons een beroerte. We kregen het artikel na veel aandringen mee "in nalezing". Schets onze verbazing dat onze antwoorden "Vervlaamst" bleken te zijn: u, jij, jou werden veranderd in "ge en gij", plots stond er her en der "zulle", enz. En het verhaal werd lichtelijk opgesmukt om het een beetje sensationeler te maken: ik noemde mezelf een "druggebruiker", ik mishandelde mijn (3)
(3) vrouw en kinderen, enz. De mama van onze kinderen zei na lezing in tranen dat ze niet meer naar de kerk durfde: ze schaamde zich dood. Toen we de interviewer in kwestie opbelde, bleek dat de voorganger had gevraagd om het artikel naar hèm te sturen. "Wij waren daarmee akkoord", verzekerde hij de man. De verbeteringen en toevoegingen waren van zijn hand. Achteraf beseffen we dat het niet ging om ons verhaal als Vlamingen. We dienden louter als uithangbord voor "zijn winkel" naar de achterban toe. En het was allemaal "goedbedoeld", nietwaar?
Tja, dat cliché van de "hooghartige Hollanders"... Zijn "Hollanders" inderdaad hooghartig? M.i. is het dat typische Vlaamse minderwaardigheidscomplex dat zo doet oordelen? We zijn ook zo weinig chauvinistisch Mijn vader beschreef ons ooit als volgt: "als de Rode Duivels winnen, vinden we dat prachtig, maar als ze verliezen, vinden we dat óók leuk!". Het is alsof we ons schamen voor ons succes. Dit in tegenstelling tot bv. de Oranjegekte als Oranje wint... En op christelijk vlak? Moet ik eens over nadenken... :-)
REAGEER
Toon meer reacties (1)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals
Vakanties
Hier adverteren?

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify