De Heer

Dagelijks leven

17 juni 2019 door Patrick Simons

Ds. De Heer verklaart kritiek op opwekkingsmuziek: "Acceptatie van deze muziek verloopt vaak via het gevoel"

Ds. J. M. D. de Heer uitte recent tijdens een avond van Bewust Gezin flinke kritiek op opwekkingsmuziek. Er volgde een stroom aan reacties. Op CIP.nl reageerden Arjan Baan en ds. J. L. de Jong op de uitspraken. Maar wat bedoelde de predikant van de gereformeerde gemeente in Middelburg nu precies met zijn kritiek? Wat is opwekkingsmuziek en waar zit de kern van zijn kritiek? Waarom wantrouwt hij gevoel? Wat vond hij eigenlijk van de reacties op zijn lezing? In gesprek met CIP.nl beantwoordt hij deze vragen.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

De studeerkamer van ds. J. M. D. de Heer staat vol met boeken. Hoewel ik inmiddels in flink wat studeerkamers van predikanten en theologen ben geweest, zijn er maar weinig dominees die zo'n diversiteit aan boeken in de kast hebben staan. Het toont de brede interesse van de predikant. Want wie dacht de kritiek van hem op de evangelische beweging en recent opwekkingsmuziek in het bijzonder uit de losse pols komt, heeft het mis. De vele reacties, waarvan een gedeelte behoorlijk negatief, schrikken de predikant ook niet af. "Er zaten zure reacties bij van mensen die niet tot tien kunnen tellen. Die mensen zijn nu er nu eenmaal in zowel reformatorische als evangelische kringen. Die blazen in één keer stoom af en nemen niet de moeite om zich af te vragen wat er precies gezegd is. Luther zei al dat je als predikant een huid van een olifant moet hebben. Ik probeer met alle reacties mijn winst te doen."

Allereerst verduidelijkt ds. De Heer wat hij precies met opwekkingsmuziek bedoelt. "Ik heb in de lezing voor dit woord gekozen om daarmee hedendaagse Nederlandstalige muziek aan te duiden die een bepaalde link heeft met opwekkingsbewegingen. Daarmee bedoel ik niet alleen de Pinksterconferentie van Opwekking die recent heeft plaatsgevonden. Opwekkingsbewegingen zijn er al lang. Denk bijvoorbeeld aan de Maranathabeweging van Johannes de Heer. Ook het methodisme was in feite een opwekkingsbeweging. Ik heb het in die brede zin bedoeld, met het accent op hedendaagse muziek. Daarbij kun je denken aan opwekkingsliederen, Christian Verwoerd en Sela. Maar ook Gerald Troost heb ik bij naam genoemd. Natuurlijk kun je het nog veel breder trekken naar Engelstalige praise en worship maar ik heb mezelf bewust gericht op Nederlandstalige muziek omdat ik merk dat dit heel veel met jongeren doet."

"Gelukkig zie ik ook liederen van bijvoorbeeld Christian Verwoerd die juist aandacht vragen voor de ontzagwekkende majesteit van God"

De predikant erkent dat er uitzonderingen zijn. "Het ene lied is het andere niet, ook in de opwekkingsbundel. Maar je kunt een hoofdlijn van kritiek niet onderuit halen met een enkel lied. ‘Met tien liederen?’ Dan wordt het tegenargument in ieder geval een stuk sterker. Maar neem nu het lied 'Welzalig de man die niet wandelt…' Kijk, dat stopt precies op het punt waar de psalm ingrijpend wordt. Ik weet niet wat de bedoeling was van de auteur, maar feit is dat het lied stopt waar de psalm begint over goddelozen en oordeel. Daar kan ik niet inkomen. Het is een schadelijke keuze waardoor de psalm eenzijdig wordt belicht. Dat reken ik de auteur wel aan. Je kunt psalmen simpelweg niet opknippen."

"Ik zie dat overigens als een signaal van een bredere problematiek", vervolgt ds. De Heer, die over de evangelische beweging het proefschrift Spiegel en Spanningsbron schreef. "Vooral de mooie kanten van het geloof worden naar voren gebracht. Opwekkingsmuziek is bedoeld om te steunen, om te troosten, om goede, positieve gevoelens op te wekken. De andere kant, die ook nadrukkelijk in de Bijbel aanwezig is, wordt niet of nauwelijks naar voren gebracht of misschien zelfs bewust verzwegen. Als dat structureel gebeurt, krijg je een eenzijdig beeld. Mijn grote zorg met betrekking tot de evangelische beweging is een structureel té positief mensbeeld, structureel teveel aandacht voor de keuze die een mens niet alleen moet maar ook kán maken, structureel te weinig aandacht voor het beslissende werk van de Heilige Geest in de bekering van zondaren en structureel te weinig accent op de heiligheid, de ontzagwekkende majesteit van God.

"Het geloof is  de locomotief en bij de wagonnetjes erachter hoort gevoel en emotie. Wanneer je de wagonnetjes voorop zet, krijg je de verkeerde balans"

Gelukkig zie ik ook liederen van bijvoorbeeld Christian Verwoerd die juist voor dit laatste aandacht vragen. Dat vind ik positief, want dan neem je de Bijbel als de bron voor je liederen. Dat is natuurlijk erg belangrijk. Daar moet ik wel bij aantekenen dat ik vragen heb bij de verwoording ‘fascinerend mooi is uw persoon, uw karakter is volmaakt’ in het populaire lied Vol ontzag van Verwoerd. Zulke uitdrukkingen komen op mij nogal menselijk over, al zullen ze zo niet bedoeld zijn. Maar een zeer zorgvuldige woordkeus is wel belangrijk als het over God gaat.”

Wantrouwen van gevoel
Belangrijk onderdeel van de kritiek van ds. De Heer is de emotie en het gevoel dat bij opwekkingsmuziek wordt opgewekt. ''In mijn lezing heb ik gezegd: ik ben niet tegen gevoel, maar ik wantrouw het wel. De Heere heeft ons met gevoelens geschapen. Geloof gaat ook niet buiten het gevoel om. Maar ook mijn gevoelsleven is door de zonde aangetast. Niet alleen mijn denken en willen zijn aangetast, maar ook mijn gevoelsleven. Juist daarom vind ik het zo zorgwekkend dat de acceptatie van opwekkingsmuziek vaak via het gevoel verloopt. Het geeft je een rustgevend en fijn gevoel waardoor je het sneller accepteert, zonder dat je weet of de inhoud van de tekst echt overeenkomt met de Bijbelse boodschap. Als je er gevoelsmatig voor valt, zul je de inhoud gemakkelijk accepteren. Dáár ligt de kern van mijn zorgen. De acceptatie is er vaak al voordat de inhoud gewogen is."

"Ik wil absoluut niet over een persoon oordelen, maar komen  mensen tot Christus of worden ze meegezogen door de emotie van dat moment?"

"Het geloof is uit het gehoor en het gehoor is uit het Woord van God, zo leert ons Romeinen 10. Het was dat gepredikte woord dat op Pinksterdag zo'n enorme vrucht droeg, notabene met een scherpe veroordeling van de toehoorders. Je moet je preek maar zo beëindigen: 'Deze Jezus Die gij gekruist hebt…. (amen).' Dat was het slot van de Pinksterpreek van Petrus (Hand. 2:37). Ik zeg niet dat elke preek met zo’n scherpe veroordeling moet eindigen, maar de Heere gebruikte die preek wel om mensen te ontdekken wie ze voor God zijn. De Heere sloeg een diepe wond in het leven van 3000 mensen. Het Evangelie was vervolgens zeer gepast als een balsem in die wond. Natuurlijk ging dat gepaard met emotie. De ontdekking dat je verloren ligt voor God kán niet buiten je gevoel omgaan. Alleen is het niet bij het gevoel begonnen. Het is zeker niet bij emotie begonnen. Er wordt wel eens met een voorbeeld gezegd: het geloof is de locomotief en bij de wagonnetjes erachter hoort gevoel en emotie. Als je de wagonnetjes voorop zet, krijg je de verkeerde balans."

Ds. De Heer maakte zelf mee wat emotie en gevoel kunnen veroorzaken. "Ik ben als journalist namens het Reformatorisch Dagblad op veel evangelische bijeenkomsten aanwezig geweest. Ik heb het voor mijn ogen op de EO-jongerendag zien gebeuren hoe er, heel nadrukkelijk, wordt toegewerkt naar een beslismoment. De muziek wordt anders. De muziek wordt zoeter. De tekst wordt mooier. Zelfs de manier van spreken wordt anders, die wordt gevoelvoller, zachter, liefelijker: 'kom maar'. Dat is zo'n helder geregisseerd moment. Ik heb dat zien gebeuren. Jongeren komen dan met tientallen tegelijk naar voren, door de sfeer en de emotie. Dan heb ik eerlijk gezegd nog liever hoe Billy Graham dat in de jaren vijftig deed in het Feyenoord-stadion in Rotterdam. Ik ben het inhoudelijk niet eens met die wakeup-call maar zie dat liever dan de emotie die er op veel evangelische bijeenkomsten wordt ingestopt om mensen tot de geloofsbeslissing te brengen. Ik heb daar veel bezwaren tegen. Komen mensen dan daadwerkelijk tot Christus? Ik wil absoluut niet over een persoon oordelen, maar komen mensen tot Christus of worden ze meegezogen door de emotie van dat moment? Dáár ligt mijn zorg."

"De Bijbel is openbaring van God. Opwekkingsliederen zijn dat niet. Gods openbaring staat in Gods Woord en is afgesloten."

Veel mensen zullen na dit argument stellen dat er ook in de psalmen veel emotie te vinden is. "In de psalmen zit inderdaad veel emotie. Dat is het punt echter niet. Je kunt niet redeneren dat er in de psalmen emotie zit en dat emotie daardoor dus onverdacht is. De psalmen zijn allereerst openbaring van God. Vergeet dat niet! Ze zijn geen emotionele uitingen van mensen hoe ze God beleven. Wie dat zegt, maakt een fundamentele denkfout. Dan zou de Bijbel vooral het vertolken zijn van de gevoelens van mensen. Nee! De Bijbel is openbaring van God. Opwekkingsliederen zijn dat niet. Gods openbaring staat in Gods Woord en is afgesloten. Die openbaring van God gaat dwars door de mens heen als de Heilige Geest de openbaring toepast in het hart. Dan komen er inderdaad gevoelens en ook die worden onder woorden gebracht. Maar het begint wel bij die openbaring van God. Als het daar misgaat, worden gevoelens voor de locomotief gezet. Dat zie ik helaas te vaak gebeuren."

Beluister ook de CIP Podcast waarin dit interview met ds. De Heer wordt besproken:

Dit is deel 1 in een serie van 4. In vervolgartikelen vertelt ds. De Heer over de wijze van muziek maken, opwekkingsmuziek binnen de reformatorische gezindte én reageert hij op dit commentaar van Arjan Baan en dit artikel van ds. J. L. de Jong.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Opwekkingsmuziek
- GerGem-predikant over opwekkingsmuziek, Sela en Christian Verwoerd: "Botst met prediking van Wet en Evangelie"
- CGK-predikant reageert op uitspraken ds. De Heer over opwekkingsmuziek
- Noodklok over reformatorische kerken: "Er gaan geen zielen verloren omdat ze een 'eenzijdig' opwekkingslied hebben gezongen"
- Evangelisch Nederland laat zich weer eens op de kast jagen door een refodominee
- Ds. De Heer reageert op Arjan Baan: "Dat er zielen in reformatorische kringen niet tot Christus komen is ook mijn nood"
Meer over opwekkingsmuziek »

Reacties

M
Wat ontzettend goed dat CIP deze inhoudelijke dialoog faciliteert en dat deze ds. bereid is zijn punt toe te lichten en te reageren op de anderen. Ik kijk nu al uit naar de vervolgartikelen.
REAGEER
R
Ik had nooit gedacht dat ik het met hem eens kon zijn, maar dat ís wel zo! Er is niks op tegen de drempel naar de kerk te verlagen, maar het genre wordt een doel op zich. Dát stelt hij terecht aan de kaak!

Het past natuurlijk prima bij de huidige vrijheid/blijheid cultuur, maar of dat beklijft is inderdaad maar de vraag!

Dan zijn de cantates van Bach duidelijk meer gelaagd, maar ook andere klassieke stukken raken meer aspecten van het leven!
REAGEER
A
Ben zelf niet van gereformeerde huize. Ben op m'n 21e tot geloof gekomen. Sindsdien in evangelische kringen geestelijk opgegroeid naar volwassenheid.

Ben het eens met de ds. Geloof is geen kwestie van gevoel maar van kennis van het woord van God. Van Christus dus. Anderzijds is muziek wel een uitlaatklep voor en van de ziel. Wat mij betreft zijn de teksten in opwekkingliederen veelal te eenzijdig en oppervlakkig en hebben weinig raakvlakken met ons dagelijkse leven.
REAGEER
Toon meer reacties (24)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify