ds. de jong
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

14 mei 2019 door Patrick Simons

CGK-predikant reageert op uitspraken ds. De Heer over opwekkingsmuziek

Tijdens een lezing deed ds. J. M. D. de Heer vorige week uitspraken over opwekkingsmuziek die veel stof deden opwaaien. Ook ds. J. L. de Jong reageerde. Hij schreef op twitter: ‘Nu ook een avond waar we net zo kritisch naar die mooie psalmen uit 1773 (en onze emoties daarbij) gaan kijken. En daarna gaan we met z’n allen (!) snel achter een voor jongeren begrijpelijke psalmberijming staan. Dan laten we zien dat het ons om de ziel van onze jongeren gaat.’ CIP.nl stelde hem enkele vragen over de tweet en de uitspraken van ds. J. M. D. de Heer.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid


“Laat ik beginnen te zeggen dat het niet mijn bedoeling is om collega de Heer af te vallen in zijn kritiek op Opwekkingsliederen in het algemeen. Hij en ik zullen het daarin een heel eind eens zijn denk ik. Ik zoek in mijn twitterberichtje juist verbinding. Let op de plek van het uitroepteken in het bericht. Ik wil graag dat reformatorische kerken met zijn allen achter een verantwoorde Bijbelse en gereformeerde psalmberijming gaan staan! Dat kan een utopie lijken, maar het was voor mij geen gedachte uit de losse pols. Op Twitter en Facebook is ds. De Heer afgelopen week trouwens ook heel onheus bejegend. Daar wil ik graag afstand van nemen.”

U heeft wel degelijk kritiek op bepaald opwekkingsliederen? Wat houdt die kritiek in?

“Ze zijn vaak eenzijdig met weinig aandacht voor belangrijke noties als schuld, zonde en oordeel. Vaak is er ook weinig diepgang in de geloofsbeleving en veel goedkope herhaling. Zo diep als de psalmen zingen over de aanvechtingen in het leven en het geloofsleven, kom je het in de opwekkingsmuziek te weinig tegen. Een lied als ‘welzalig de man die niet wandelt’, is prachtig, maar waar is eigenlijk de tweede helft van psalm 1 gebleven? Een lied als ‘Heer U doorgrond en kent mij’ geeft slechts een deel van de diepe psalm 139 weer.

"Ik vrees dat jongeren zo de aansluiting verliezen met de kerk van de eeuwen"

Opwekkingsmuziek brengt een zangcultuur met zich mee die slechts een jaar of tien meegaat. Steeds moeten er nieuwe liederen komen. Dat zien we ook gebeuren, de bundel wordt steeds weer uitgebreid. Ik vrees dat de jongeren zo de aansluiting verliezen met de kerk van de eeuwen. En in het zingen van de lofzang, de klaagzang, het boetelied en het aanbiddingslied is het juist belangrijk op de schouders van vorige generaties te staan. Juist zo krijgen liederen ook diepgang en vinden ze generaties lang weerklank in harten. Ze kunnen geleerd worden van ouders op kinderen. Het is goed dat kinderen, liederen leren, die hun ouders en opa’s en oma’s ook kennen. Daarin hebben scholen mijns inziens ook een belangrijke rol."


"Opwekkingsmuziek is regelmatig erg op het gevoel en de emotie gericht. Daarbij blijkt soms ook dat de theologie bij het maken van het lied echt op de achtergrond heeft gestaan.”

Wat vindt u van de kritiek die Ds. De Heer heeft?

“Ik vind het terecht dat hij kritiek heeft op opwekkingsmuziek en ik denk dat hij er ook echt wel iets over zeggen kan. Ik denk ook dat er betere dingen gezegd zijn, dan er in de krant stonden. Verslaggevers van de kerkelijke pers hebben vaak moeite om de nuance weer te geven.

"Waarom zal dan een lied als 'ik zal er zijn' niet door jongeren gezongen mogen worden?

Mijn bericht is een pleidooi om de nuance te zoeken als het gaat over de vraag wat goede muziek is. Daarom ben ik niet blij wanneer bundels als Weerklank, Op Toonhoogte en de ‘gele bundel’ zomaar worden weggezet. Of het gelukt is, mag worden betwist. Maar in die bundels wordt wel een poging gedaan liederen te selecteren, die juist wel passen bij een reformatorische prediking. In het verslag stond als enige alternatief ‘Eens was ik een vreemdeling’ van Robert Murray Maccheyne. Wanneer dat alles is, geef je jongeren niet een eerlijk antwoord op de vraag wat goede muziek is. Ik zou ds. De Heer willen vragen om voor onze jongeren meer te noemen. Ik kan niet uitsluiten dat hij dat op de bewuste avond ook heeft gedaan. En wanneer we dan meer noemen, laten we dan ook nieuwe liederen een eerlijke kans geven. Waarom zal dan een lied als ‘Ik zal er zijn’ niet door jongeren gezongen mogen worden? Dat voorbeeld vond ik niet gelukkig gekozen. Zeker niet in de week van het overlijden van Kinga Bán.

 

Met ds. De Heer zie ik dat jongeren niet om deze muziek heen gaan en er misschien ook wel niet om heen kunnen. En inderdaad doet het ook zijn intrede op reformatorische scholen. Daarom moeten we jongeren juist leren kritisch te luisteren. En misschien moeten we ook meer ons best doen om dat aan leraren te leren. Wat wordt er gezongen en waarom? Voor gebruik op de scholen hebben we dan ook een goede gezangenbundel nodig. De huidige generatie reformatorische jongeren, zal het moeten leren om zelf kritisch naar alle liederen te kijken. Laten wij hen daar dan ook echt bij helpen. Dan is er meer wat wel gezongen kan worden dan alleen ‘Eens was ik een vreemdeling’. Voor dat lied zou ik overigens met ds. De Heer graag een lans willen breken. Een dit jaar overleden gemeentelid uit de gemeente, die ik dien, had het van haar moeder geleerd. Prachtig hoe zo van generatie op generatie de inhoud van het geloof ook via het lied is doorgegeven.“

 

Wat vindt u van de psalmberijming uit 1773? Waarom is het belangrijk dat er een begrijpelijke psalmberijming voor jongeren komt? En hoe plaats ik dit met het oog op de kritiek van Ds. de Heer op opwekkingsmuzie?

“In mijn twitterberichtje kom ik uit bij de psalmberijming, inderdaad. Dat heeft twee redenen. Ik merk op catechisatie dat reformatorische jongeren – zelfs wanneer zij op het vwo zitten en 12 jaar reformatorisch onderwijs hebben gevolgd – steeds minder goed de psalmen van 1773 begrijpen. Waarom wij in de lijdenstijd zingen over os en var, die hunne klauw verdelen, ontgaat velen, ook van mijn generatie vrees ik. Juist daardoor denk ik dat jongeren gaan grijpen naar opwekkingsliederen, waarin ze wel herkenning vinden. Dat kan emotie zijn. Dan duiden we het negatief. Maar het zou ook iets van zoeken naar herkenbare geloofsbevinding in een lied kunnen zijn. Dan moeten we er wel iets mee. Om die reden haal ik de psalmberijming er bij.

 

Een tweede reden is dat ik denk dat, de reden dat wij gehecht zijn aan de psalmberijming van 1773 ook wel eens voor een belangrijk deel in emotie zou kunnen liggen. Psalm 42, Psalm 103, Psalm 51, Psalm 32, Psalm 116 en Psalm 118 in de oude berijming vertolken heel diep wat ik in het geloof beleef. Het zijn liederen, die een weerklank hebben gevonden in mijn hart. Onlangs nog was ik diep geroerd toen ik de kleuterklas uit Psalm 42 hoorde zingen. En toen ik vorig jaar op Urk in een eredienst voorging waar Psalm 103:8,9 gezongen werd ter nagedachtenis aan een overleden gemeentelid, raakte mij dat diep. Maar – wanneer ik nu heel kritisch daar naar kijk – is daar ook emotie bij. Juist de manier waarop die Psalm 103 in een volle kerk op Urk gezongen wordt, riep emotionele herinneringen op aan mijn eigen jeugd. Het is óók die emotie, die er voor zorgt dat ik zo gehecht ben aan de oude psalmberijming. Wat is daarin dan precies emotie en wat is beleefd geloof? Dat vind ik nog niet zo gemakkelijk te zeggen.

 

"De berijming van 1773 is stevig beinvloed door een geest van verlichting"

Maar – en dat wil ik eerlijk tegen jongeren zeggen – wanneer ik heel kritisch naar de berijming van 1773 kijk, zijn er ook best een heel aantal psalmen, waarvan ik denk dat de berijming de plank misslaat. Dat past ook niet bij reformatorische prediking. Deze berijming is op plekken stevig beïnvloed door een geest van de Verlichting. Dat komt het meest aan het licht in de nadruk die er soms ligt op een deugdzaam leven. En God lijkt hier en daar op filosofisch grote afstand te staan als het grote Opperwezen. Daar is door de jaren heen al heel wat terechte kritiek op geweest. Daar is al genoeg over gezegd en geschreven. Daarnaast is de berijming van veel psalmen inderdaad moeilijk te begrijpen en helpt ook een verklarend boekje met kanttekeningen niet meer. We zijn ook hoe langer en meer een beperkte selectie gaan zingen.

 

En nu we toch eerlijk zijn, laten we dan ook meteen er maar bij zeggen dat wij in de reformatorische kerken de Psalmen vaak zingen als een soort gezangen. We zingen één, twee of hooguit drie verzen, maar zingen dan dus niet de gedachten uit de hele Psalm. En soms gaan we dan ook nog knippen en plakken door 1a en 2b aan elkaar te koppelen. Dan maken we eigenlijk van de psalmberijming een gezang. We pikken er één couplet uit met een belangrijke Bijbelse gedachte. Dat is niet zoals de Psalmen bedoeld zijn om te zingen. De psalmen zijn bedoeld om als hele psalmen te zingen. De berijmers zijn dan nog wel zo aardig geweest ons af en toe gelegenheid te geven voor een pauze.

Wanneer we dus zien dat jongeren de Psalmen steeds moeilijker gaan begrijpen en we zien ook dat onze geliefde berijming, Bijbels gezien, niet altijd de beste papieren heeft. En we zijn ook nog eens die berijming op een heel specifieke manier gaan gebruiken, zoals het eigenlijk niet bedoeld was. Zou het dan geen tijd worden dat wij – om wille van de reformatorische jongeren – met zijn allen achter een betere berijming van de Psalmen gaan staan? Daarin trek ik dan graag samen op met collega De Heer en vele andere reformatorische broeders en zusters. Want wij kunnen elkaar niet missen. Dan wijzen we samen onze jongeren een weg naar wat goede muziek is. We laten hen dan ook zien dat Bijbelse en gereformeerde liederen ons het offer van onze eigen emotie waard zijn. We willen toch graag dat de jongeren de Psalmen zingen, laten wij hen dan een berijming aanreiken, die zij begrijpen. Doen we dat niet, dan dragen wij er misschien zelf wel verantwoordelijkheid voor dat jongeren hoe langer hoe meer uit de opwekkingsbundel gaan zingen.

 

"Gods woord en de ziel van de komende generatie moet de doorslag geven" 

Heb ik een oplossing om dit te bewerken, zonder meer verdeeldheid te krijgen in de kerken? De overgang van Datheen naar 1773 ging immers ook niet vlekkeloos. Nee, die heb ik niet direct. En het is mij ook geen verdeeldheid waard. Ik zoek niet de verdeeldheid met ds. De Heer of andere broeders. Nog minder zoek ik de verdeeldheid met broeders en zusters uit de kerken, die ik zelf dienen mag. Waar het mij om gaat is dat ik en mijn huis en de hele reformatorische gezindte tot in de verre toekomst de HEERE zullen dienen. Want Hij zal er zijn! Het gaat mij en ds. De Heer om de ziel van onze jongeren. Voor de ziel van onze jongeren wil ik graag mijn eigen emotie bij 1773 opofferen. En wanneer dat voor de ziel van onze jongeren, voor de eenheid van jong en oud in de gemeente en voor de eenheid van reformatorische kerken onderling, nog een tijdje moet duren. Dan offer ik ook graag mijn eigen voorkeuren op.

Maar wat het zwaarst is, moet onder ons wel echt het zwaarste wegen. Gods Woord en de ziel van de komende generatie moet de doorslag geven. Die gedachte deel ik met collega de Heer. En dan is het te gemakkelijk om alleen maar vast te houden aan wat oud en vertrouwd is. We moeten leiding geven in een nieuwe tijd. We zullen er immers eens rekenschap van moeten geven hoe wij dat hebben gedaan.”

Lees ook: GerGem-predikant over opwekkingsmuziek, Sela en Christian Verwoerd: "Botst met prediking van Wet en Evangelie" en Evangelisch Nederland laat zich weer eens op de kast jagen door een refodominee.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Opwekkingsmuziek
- GerGem-predikant over opwekkingsmuziek, Sela en Christian Verwoerd: "Botst met prediking van Wet en Evangelie"
- Christian Verwoerd reageert op kritiek ds. De Heer: "Als dominee De Heer moeite heeft met zonde, zou hij dit lied moeten omarmen"
- Ds. De Heer verklaart kritiek op opwekkingsmuziek: "Acceptatie van deze muziek verloopt vaak via het gevoel"
- Evangelisch Nederland laat zich weer eens op de kast jagen door een refodominee
- Noodklok over reformatorische kerken: "Er gaan geen zielen verloren omdat ze een 'eenzijdig' opwekkingslied hebben gezongen"
Meer over Opwekkingsmuziek »

Reacties

Terwijl de wereld in brand staat en miljoenen Nederlanders naar de hel dreigen te gaan, houden wij ons zoet met dit soort non-discussies. Wist je dat een van de grootste wapens van de duivel 'afleiding' is?
C
Misleiding is de duivel ook goed in, met halve waarheden werd Eva al misleid, werd Jezus verzocht.........., derhalve is het goed om alles te toetsen !
Toon meer antwoorden (7)
Toon meer reacties (11)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen