Ds. J. M. D. de Heer
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

10 mei 2019 door Marc Volgers

Blijft er na de emotie van een opwekkingslied niets meer over?

Het artikel Invloed opwekkingsliederen op reformatorische kerken groot schrijft over kritische geluiden op een avond met als thema ‘Wat is goede muziek?’ Ds. J. M. D. de Heer (foto) bekritiseert de in zijn ogen emotionele kant van de muziek. Hij ziet dat invloed van Opwekking steeds groter wordt in reformatorische kerken en heeft hier moeite mee. Een van de panelleden adviseert uit een gemeente te gaan waar opwekkingsliederen worden gezongen. Is de kritiek terecht? Spoiler: nee, maar ten dele. Hieronder leg ik uit waarom.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Het probleem
Ds. De Heer lijkt met lede ogen de intrede van opwekkingsliederen te zien. “De belangrijkste oorzaak voor de "brede ingang” van opwekkingsmuziek ziet ds. De Heer liggen in "de aansluiting van de liederen bij de beleving van mensen”, aldus het artikel. De Heer zegt hierover: “Het leven is best ingewikkeld, mensen voelen zich vaak onbegrepen en eenzaam en zoeken naar troost. Dat biedt opwekkingsmuziek: een warme deken om je heen, een gevoel van eigenwaarde. Ik ben niet tegen gevoel, maar wantrouw het wel. Als de emoties die je bij een lied ervaart weg zijn, wat blijft er dan over? Blijft dan het Woord over?” Volgens hem botsen de teksten van opwekkingsliederen met “de prediking van Wet en Evangelie, van schuld en genade, van Adam en Christus”.

De reden dat het bij opwekkingsliederen problematisch gevonden wordt is dat inhoud weinig tegenwicht biedt tegen dat inspelen op gevoel.

Vermijden
De invloed van opwekking lijkt te vermeden moeten worden, blijkt uit antwoorden op vragen uit het publiek. Op de vraag: “Moet je weg uit een gemeente waar opwekkingsmuziek gezongen wordt?,” antwoordt Lean Macleane, “kenner van popmuziek”: “Dat zou ik zeker doen. Als je kinderen gedoopt zijn, heb je de plicht om hen daar te brengen waar het Evangelie recht verkondigd wordt.” Op de respons dat kinderen opwekkingsliederen aanleren op reformatorische scholen, antwoordt ds. De Heer: "Ga naar de school toe met je bezwaren. Niet op hoge poten, maar vanuit zorg in het hart. We hebben een verantwoordelijkheid voor onze scholen.”

Opwekkingsliederen spelen te veel in op emotie
Volgens de criticasters spelen de opwekkingsliederen te veel in op emotie. Deels ben ik dat met hen eens. Hoe de liederen zijn geschreven heeft invloed op je gevoel, soms zal dat bewust zijn gedaan, vaker onbewust denk ik. Maar muziek speelt per definitie in op je gevoel, ook muziek waarbij de focus sterker lijkt te liggen op de tekst. De reden dat het bij opwekkingsliederen problematisch gevonden wordt is dat inhoud weinig tegenwicht biedt tegen dat inspelen op gevoel. Het versterkt het eerder. Hoewel ik het daarmee eens ben, lijkt me dit juist de kracht van opwekkingsliederen. Waar Geneefse Psalmen en de gezangen als te verstandelijk werden ervaren, zijn opwekkingsliederen hier een logische reactie op. Overigens kun je je afvragen of dit onderscheid helemaal terecht is: ik denk dat mensen die opgegroeid zijn met psalmen en gezangen en hier een nauwe band mee hebben óók emotie voelen. Andersom zijn er ook opwekkingsliederen waarbij er sterke teksten zijn (ik denk dan juist aan liederen van bijvoorbeeld Sela of Graham Kendrick).

In de reformatorische beweging is een grote voorzichtigheid in het te snel toe-eigenen van het heil. Maar dat is mijn inziens ook juiste de zwakte van deze theologie, wat je ziet in de avondmaalspraktijk. Bijna niemand durft aan te gaan. Ik vraag me af in hoeverre dat in lijn met het evangelie is.

Inhoudelijk zijn er theologische bezwaren
De theologische bezwaren die genoemd worden, lijken sterk gekleurd vanuit reformatorische theologie. Dat is logisch, gezien de achtergrond van deze avond. Dat komt denk ik het sterkst tot uiting in de volgende reactie: “Macleane wees op het gebruik van bezittelijke voornaamwoorden in opwekkingsliederen. Er wordt gesproken over 'Zijn bloed dat ons schoon wast.' De liederen gaan er vanzelfsprekend van uit dat jij daar ook deel aan hebt.” In de reformatorische beweging is een grote voorzichtigheid in het te snel toe-eigenen van het heil. Maar dat is mijn inziens ook juiste de zwakte van deze theologie, wat je ziet in de avondmaalspraktijk. Bijna niemand durft aan te gaan. Ik vraag me af in hoeverre dat in lijn met het evangelie is. Niettemin denk ik dat er theologisch wel het een en ander te zeggen is over opwekking, maar dan moet wel in acht worden genomen dat opwekking een verzameling is. Je vindt er zowel Sela, mijn inziens toch wel degelijke theologische liederen, als Hillsong, waarbij de focus veel sterker op de beleving ligt. Het citaat van Andries Knevel, “Opwekkingsliederen hebben meer invloed in de kerk gehad dan alle theologen bij elkaar”, lijkt me ook terecht. Dat lossen we niet op door deze liederen uit te bannen, maar juist goed na te denken hoe we verschillende soorten liederen elkaar kunnen laten aanvullen. Want ik ben er van overtuigd dat er zowel aandacht moet zijn voor de beleving, het gevoel, als de doordenking, de verstandelijke kant. Beide vullen elkaar aan.

De liederen moeten vermeden worden
Ik schrok ook wel een beetje van de waarschuwing om een kerk te verlaten waar opwekkingsliederen worden gezongen. Nu kom ik uit de evangelische beweging, dus ik weet haast niet beter. Maar hoe ik ook soms moeite heb met sommige liederen, en hoe ik ook verlang naar meer liederen met diepgang, ik geloof niet dat de oplossing er in zit om dan maar weg te gaan. Ik zie juist bij Opwekking een beweging waarin geprobeerd wordt die balans te vinden. Ik zou de balans anders uit laten vallen, maar ik zie een oprechte inzet om een zo goed mogelijke selectie te maken. Daar is veel over te zeggen en in de komende selectie van liederen had ik andere keuzes gemaakt. Opwekking heeft mijn inziens dan ook een zware verantwoordelijkheid, zeker gezien het feit dat de liederen steeds breder worden gezongen. Ik pleit nog steeds voor een Opwekking 2.0, een van mijn eerste blogposts, en voor minder vaak aanvullingen. Maar vermijden? Nee, laten we sterke kanten gebruiken en de zwakke kanten aanvullen met andere liederen.

Blijft er echt niets over na de emotie?
Ds. De Heer twijfelt of er nog niets overblijft na de emotie. Dat zal verschillen per lied. Ik denk dat er liederen zijn waar zo weinig echte inhoud in zit dat je in een soort ‘rush’ komt, maar inhoudelijk weinig tot je neemt. Als je te veel van dat soort liederen zingt, kun je daarna in een leegte vervallen. Dat is een terechte valkuil. Ik deel de mening dat de Psalmen juist een goede ‘remedie’ hier tegen zijn. Inhoudelijk worden alle aspecten van het geloof bezongen. Als je alle soorten psalmen – dus ook de klaagpsalmen – langs laat komen, heb je al een gezond ‘menu’ aan liederen. Dat hoeft echt niet in plaats van opwekkingsliederen – er staan trouwens ook wel een aantal psalmen in – maar ik denk dat beide elkaar aanvullen. Als zangleiders en voorgangers die de liederen uitkiezen zich daar van bewust zijn (en bij voorkeur ook in laten trainen) komen we al een heel eind. Met mijn pagina over hedendaagse psalmen bied ik een hulpmiddel om deze psalmen in hedendaagse uitvoeringen te vinden.

Lees ook: GerGem-predikant over opwekkingsmuziek, Sela en Christian Verwoerd: "Botst met prediking van Wet en Evangelie".

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Opwekkingsmuziek
- GerGem-predikant over opwekkingsmuziek, Sela en Christian Verwoerd: "Botst met prediking van Wet en Evangelie"
- Christian Verwoerd reageert op kritiek ds. De Heer: "Als dominee De Heer moeite heeft met zonde, zou hij dit lied moeten omarmen"
- CGK-predikant reageert op uitspraken ds. De Heer over opwekkingsmuziek
- Ds. De Heer verklaart kritiek op opwekkingsmuziek: "Acceptatie van deze muziek verloopt vaak via het gevoel"
- Evangelisch Nederland laat zich weer eens op de kast jagen door een refodominee
Meer over Opwekkingsmuziek »

Reacties

M
Lieve mensen, laten we een zijn, zodat de wereld ziet dat wij een zijn in Hem. Laten we stoppen met dit gewik en geweeg. Het is bijna tijd en waar zullen we dan druk mee zijn ? Laten we Zijn liefde laten zien.
H
Vraag voor Ds. de Heer: Botst de berijming van Psalm 1: "Op zulken, die, oprecht en rein van zeden, met vasten gang het pad der deugd betreden" niet met de prediking van Wet en Evangelie?"

Ik stel vast dat er in zijn kerk überhaupt weinig gezongen wordt. Bij veel rouwdiensten wordt er zelfs helemaal niet gezongen. Jezus zong met zijn discipelen in de nacht voor

Zijn sterven het Hallel)
M
Als ik mag antwoorden voor Ds. de Heer: Nee, dat botst niet. Er is ook niets mis met prediking van Wet en Evangelie. Zonder Wet geen Evangelie (het evangelie is dat Jezus de wet vervulde (in woord en daad, in kruis en opstanding)). Er is ook geen opwekkingslied mogelijk zonder Wet en Evangelie. De geciteerde Psalm is ook niet strijdig hiermee....
Toon meer antwoorden (5)
Toon meer reacties (15)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen