Willem Ouweneel

Nieuws

05 april 2019 door Willem J. Ouweneel

Democratie op drift: de opkomst van het populisme

Churchill heeft ooit gezegd dat democratie een slecht politiek systeem is, maar dat elk ander systeem nog slechter is. Eén van de nadelen van de democratie is dat zij veronderstelt dat mensen geheel autonoom en vrijwillig een verstandige, weloverwogen keuze kunnen maken, maar hoeveel mensen kunnen dat inderdaad?

De democratie werkte aardig in de tijd dat we nog ‘zuilen’ hadden. Men hoefde nauwelijks na te denken: katholieken stemden KVP, gereformeerden AR, socialisten PvdA en liberalen VVD. Die tijd van verzuiling is voorbij; dat betekent dat de mensen nu moeten gaan ‘nadenken’ als ze stemmen. En daar zit ’m de kneep: dat blijkt niet mee te vallen! Het stemvolk is op drift geraakt. Vandaag kunnen we precies nagaan op welke partij mensen die nu A of B stemmen, vroeger gestemd hebben. En dan blijkt dat mensen heel gemakkelijk de ene keer op een extreem-linkse en de volgende keer op een extreem-rechtse partij stemmen. Zelfs de woorden ‘links’ (een zo groot mogelijk overheid, die voor ons allemaal zorgt) en ‘rechts’ (een zo klein mogelijke overheid, die onze persoonlijke vrijheden optimaal garandeert) zeggen de mensen nauwelijks nog iets.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

De democratie is in crisis. Machtige landen zoals China, Rusland en Turkije, waar opposities nauwelijks kansen krijgen, zijn geen echt democratische landen (let op wat Erdogan gaat doen nu hij de regionale verkiezingen in zijn land verloren heeft!). Amerika is tot op het bot verdeeld: de wat linksere Democraten staan fel tegenover de wat rechtsere Republikeinen (met christenen aan beide kanten). Nooit zal de presidentsverkiezing zo verbeten zijn als die van 2020, waarbij opnieuw een kandidaat met 51% van de stemmen zal winnen en door de andere partij gehaat zal worden.

De democratie is in crisis. Machtige landen zoals China, Rusland en Turkije, waar opposities nauwelijks kansen krijgen, zijn geen echt democratische landen.

Groot-Brittannië is tot op het bot verdeeld. Een krappe meerderheid wil(de) uit de EU stappen, maar de grote vraag is hoe dat dan zou moeten gebeuren. De deal die Theresa May moeizaam met de EU tot stand heeft gebracht, is steeds weer afgewezen, maar elk alternatief heeft tot dusver al evenmin een meerderheid gevonden. Het enige waarover men het eens is, is dat een no-deal Brexit koste wat kost voorkomen moet worden – maar nog steeds weet niemand hoe dat precies moet. Groot-Brittannië is een totaal onmachtige democratie, vergiftigd door eigenbelangen.

Binnen de resterende EU dreigen landen als Polen en Hongarije ook steeds meer hun democratisch karakter te verliezen (zoals overal waar opposities monddood worden gemaakt). Hier en daar maken zelfs komieken de dienst uit: in Italië won de Vijfsterrenbeweging van komiek Beppe Grillo de verkiezingen van 2018, en deze week won de komiek Zelenski de eerste ronde van de Oekraïnse verkiezingen.

In Nederland hebben wij zulke toestanden niet. Hier hebben wij een ander probleem, dat zich ook in andere landen voordoet; denk aan het Rassemblement National (Frankrijk), de AfD (Duitsland), de FPÖ (Oostenrijk), het Vlaams Belang (België), de PVV (Nederland) en de Vijfsterrenbeweging (Italië). Hier spelen termen als ‘links’ en ‘rechts’ nauwelijks een rol meer: het gaat om nationalisme (eigen land eerst, zo min mogelijk immigranten, anti-EU) en populisme (de aantrekkingskracht van charismatische persoonlijkheden die op de gevoelens van het volk spelen door zich te keren tegen ‘de [politieke] elite’). (Uitzondering: afgelopen weekend won de pro-EU anti-populist Zuzana Caputova de verkiezingen in Slowakije.)

Geen nationalisme en/of populisme heeft ooit ook maar enig land werkelijk uit de penarie gered, integendeel.

Doordat de zuilen zijn weggevallen, heeft het populisme enorm aan kracht gewonnen. Eerst was het Pim Fortuyn achter wie het volk aanliep, toen was het Geert Wilders, en nu is het Thierry Baudet. En over tien jaar zal het weer iemand anders zijn (zie Pred. 4:16). Ze hebben allemaal hetzelfde recept: tegen de immigranten, tegen de ‘elite’ in Den Haag, tegen de EU, voor het ‘eigen volk’. Boeiend is dat ook zoveel christenen voor dit soort kreten gevoelig blijken te zijn. Met name in de altijd al rechtse en anti-EU-gezinde SGP is er duidelijk sympathie in de richting van het (volstrekt seculiere) FvD. Psychologisch is dat heel begrijpelijk – theologisch niet.

Eén van de meest opvallende discussiepunten is ‘het klimaat’. Niet alleen zijn verreweg de meeste klimaatwetenschappers het erover eens dat het klimaat sterk in negatieve zin verandert, maar ook dat dit vooral de schuld van de mens is. Daarom is de meerderheid van de politici vóór krachtige klimaatwetten om de schade nog zoveel mogelijk te beperken. Maar nee, roepen bijvoorbeeld Trump en Baudet, dat is allemaal flauwekul. Dat roepen ze graag, want dan hoeven er ook geen miljarden voor dat klimaat te worden uitgegeven. De wetenschap behoort ook tot de ‘elite’ waartegen ‘het volk’ zich keert. De onderbuik regeert. Wèg met die ‘klimaathysterie’, maar ook wèg met die immigranten. Daarom een muur aan de Amerikaanse zuidgrens, daarom de pro-Brexit-meerderheid (voor wie de immigratie een hoofdzorg was), daarom doen anti-immigrantenpartijen het zo goed.

Het is al vaker gezegd: Fortuyn en Baudet zijn Messiasfiguren. Dat betekent dat men gelooft dat de heersende elite niet deugt (of niets ten goede zal veranderen), want ze doet ‘niets’ aan de geweldige problemen, en dat een krachtige persoonlijkheid die problemen moet oplossen. Het doet er niet toe of die figuur ‘links’ of ‘rechts’ is (als Baudet er niet was geweest, zou de linkse Klaver de ster van de verkiezingen zijn geweest), en ook niet of het een christen is of niet. Áls hij de (vermeende) problemen maar oplost.

Baudet is mede daarom zo interessant omdat hij helemaal niet de taal van ‘het volk’ spreekt, maar juist die van ‘de (geleerde) elite’. Niemand begrijpt zijn gezwollen taal en geleerde citaten, maar hij lijkt er des te meer om bewonderd te worden. Men ‘voelt’ van binnen: dit is de man die ons uit de brand helpt. Wilders naar de zijlijn. Maar straks Baudet ook. Want geen nationalisme en/of populisme heeft ooit ook maar enig land werkelijk uit de penarie gered, integendeel.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reacties

T
Hoe God over democratie denkt kan ik niet onder woorden brengen. Wel ben ik ervan overtuigd dat de Heer Jezus in het toekomstige 1000 jarig rijk als absoluut koning zal heersen. Hij kan het; Hij is tegelijk oneindig liefdevol, heilig en machtig.
Als je de Bijbel volgt, dan denk ik dat God een voorkeur heeft voor een staatsbestel waarin familiehoofden en oudsten in onderling overleg de besluiten nemen met een toezicht van een kaste van priesters die ook de functie van rechter uitoefenen. Ook de priesters hebben onderling overleg. Ik noem het theocratisch-oligarchisch burger-feodalisme.
Toon meer antwoorden (2)
Toon meer reacties (13)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand!