Amerika

Dagelijks leven

15 maart 2019 door Dick van den Bos

De favoriete Amerikaanse stad van Willem Ouweneel

Als het goed is, zitten Gerdien en ik op het moment dat jij dit leest, in de Verenigde Staten, samen met een bevriend Canadees echtpaar. We zijn bezig af te zakken van het koude Toronto naar het warme Florida.

We hebben onderweg Washington bekeken – nee, we hebben ons niet in de Amerikaanse politiek gemengd (ik zou niet weten aan welke kant ik in deze warboel moest gaan staan…) – en vervolgens reden we naar een van de leukste Amerikaanse steden die ik ken: het stadje Williamsburg in de staat Virginia. Enkele decennia geleden waren we daar al eens geweest, toen samen met een bevriend Amerikaans echtpaar. Williamsburg is zo leuk omdat het historische centrum geheel in oude stijl gerestaureerd is en alles daar (met de hulp van veel toneelspelers) zelfs functioneert zoals 400 jaar geleden. Allemaal ten gerieve van de toeristen, die uit de hele wereld hier komen kijken. Dít is het Amerika van vierhonderd jaar geleden.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Willem J. Ouweneel.

Word ook lid

Williamsburg
Williamsburg werd in 1632 gesticht onder de naam Middle Plantation en diende van 1699 tot 1780 als hoofdstad van de Colony and Commonwealth of Virginia. De naam Viriginia is afgeleid van de Virgin Queen, Elizabeth I (dochter van Hendrik VIII en Anna Boleyn), die regeerde van 1558 tot 1603. Ze was de laatste van de vijf Tudor-vorsten. Ze werd opgevolgd door Jacobus I van Engeland, de eerste Stuart en een verre neef van Elizabeth. Zijn kleindochter was Mary Stuart, die trouwde met de Nederlandse stadhouder Willem II van Oranje en moeder werd van de Nederlandse stadhouder Willem III van Oranje. Deze half-Engelse Willem III trouwde eveneens met een Mary Stuart, een nichtje van zijn moeder. Na de dood van Mary’s vader werd zij de opvolger op de Engelse troon, een rol die zij alleen samen met haar man William wenste te vervullen (die via zijn moeder trouwens ook enig recht op de Engelse troon kon laten gelden). En zo werden zij als William and Mary koning en koningin van Engeland (van 1689 tot Willems vroegtijdige dood in 1702).

"In 1699 werd Middle Plantation omgedoopt tot Williamsburg, ter ere van de toen regerende Nederlands-Engelse koning William."

In Nederland was Willem o.a. heer van het Ambt Bredevoort (met o.a. Winterswijk, Aalten en Dinxperlo), zodat mijn grootmoeders voorgeslacht in dat Ambt met trots kon vertellen dat hun landsheer de ‘koning van Brittannië’ was. Dat was niet mis.

In 1699 werd Middle Plantation omgedoopt tot Williamsburg, ter ere van de toen regerende Nederlands-Engelse koning William. In Colonial Williamsburg, zoals men het hier noemt, is alles door en door Engels, terwijl ook de Nederlanders hier een beetje trots rondlopen omdat de stad naar hún stadhouder vernoemd is. De naam lag voor de hand omdat in 1693 hier het ‘College of William and Mary’ gesticht is, dat na Harvard de oudste universiteit van Amerika is. Hier hebben onder anderen de latere presidenten George Washington, Thomas Jefferson, James Monroe en John Tyler gestudeerd (de laatste drie zijn ook gouverneur van Virginia geweest). Omdat ook vier ondertekenaars van de Onafhankelijkheidsverklaring van 1776 hier gestudeerd hebben, noemde men het College wel ‘de Alma Mater van de Natie’.

Anglicaans instituut
Het College werd gesticht als een Anglicaans instituut. Alleen leden van de Kerk van Engeland mochten hier studeren, en van de hoogleraren werd geëist dat zij de Negenendertig Artikelen onderschreven; dat is wat de Formulieren van Enigheid voor de Nederduits Gereformeerde Kerk waren. Bij de aanvaarding van zijn koningschap was Willem natuurlijk van gereformeerd anglicaan geworden; als koning en koningin waren hij en Mary zelfs het hoofd van de Anglicaanse Kerk. (Zo’n kerkelijke rol hebben Nederlandse stadhouders en koningen gelukkig nooit bekleed.) Trouwens, als ik van gereformeerd anglicaans zou moeten worden, zou ik wel exact willen weten wat de theologische verschillen zijn. Met andere woorden: boer ik er theologisch op vooruit of achteruit? Het antwoord is: volgens mij allebei een beetje – maar dat ga ik hier niet uitwerken.

Toen ik dat hoorde over het William & Mary College – ‘alleen voor anglicanen’ – realiseerde ik me ineens dat het in Nederland natuurlijk net zo was: ook in Leiden konden alleen gereformeerde studenten studeren. (En dat terwijl de stichtingsbrief van de Leidse Universiteit op naam staat van de roomse koning Filips II – maar dat was een wassen neus.) Ongelooflijk eigenlijk: als je rooms of doopsgezind was, was er voor jou geen plaats in de herberg. Voor lieden als de latere Jacob Arminius en Hugo de Groot, die van ketterijen beschuldigd werden (denk aan ‘arminianen’ oftewel ‘remonstranten’), was na de Synode van Dordrecht (1618/19) ook geen plaats meer. Hoe lang zijn de Universiteiten van Leiden, Groningen en Utrecht gereformeerd gebleven? Ik neem aan dat het pas na de Franse tijd anders is geworden.

"Gerdien zegt dat ik toch al grotendeels in het verleden leef (al was het alleen al door mijn belangstelling voor streek- en familiegeschiedenis). Ze heeft gelijk (en dat wordt er met het ouder worden natuurlijk niet beter op)."

Openluchtmuseum
Nog eenmaal terug naar dat oude, historische hart van Williamsburg, dat één groot openluchtmuseum is. Het grote verschil met het Nederlandse Openluchtmuseum in Arnhem is dat dát een samenraapsel is van gebouwen die van elders daar naartoe zijn gesleept. Maar in Williamsburg staat alles nog keurig op zijn oude plaats. De tijd heeft hier stil gestaan; je waant je in de zeven-/achttiende eeuw, zeker door al die zeven-/achttiende-eeuws geklede acteurs die op straat lopen. Bij de pruikenmaker en in de kroeg – om maar wat te noemen – word je door echter achttiende-eeuwers ontvangen. En op het Paleis van de Gouverneur werden wij officieel ontvangen door de gouverneur van Virginia in hoogsteigen persoon (uiteraard in de kleding van toen) met een glanzende redevoering.

Gerdien zegt dat ik toch al grotendeels in het verleden leef (al was het alleen al door mijn belangstelling voor streek- en familiegeschiedenis). Ze heeft gelijk (en dat wordt er met het ouder worden natuurlijk niet beter op). Daarom ben ik ook altijd graag naar het Nederlands Openluchtmuseum – én nu tweemaal naar Williamsburg geweest. Heerlijk! Mocht je toevallig in de buurt zijn, ga er ook kijken!

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reacties

I
Bedankt voor het verhaal Wíllem! Leuk om zo mee te kunnen reizen! Geniet van jullie vakantie!@
REAGEER
T
Williamsburg in Virginia (USA) is voor mij wat ver. Maar het openlucht museum in Arnhem is voor mij wel te doen. Ik ben daar vele jaren geleden ook eens geweest.
REAGEER
Wat een mooi stukje geschiedenis waarvan ik wijzer ben geworden. Ik zou graag eens een kijkje in Williamsburg willen nemen. Dankjewel Willem voor het delen.
REAGEER
Toon meer reacties (1)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify