Henk Fonteyn
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

05 november 2018 door Jeffrey Schipper

Henk kreeg oog voor Palestijnse christenen: "Israël is geen klein duimpje meer"

Jarenlang bezocht hij als voorganger de mooiste plekken van Israël. Totdat hij een preek over Bethlehem hoorde. “Ik hoorde over Palestijnse christenen die last hebben van de Israëlische muur.” Henk Fonteyn ging meerdere keren naar de Palestijnse gebieden en ontdekte dat christenen vaak eenzijdig over Israël en de Palestijnen praten, politiek en theologisch. Onlangs schreef hij het boek 'Evangelisch eindtijdgeloof en heibel in het heilige land'.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Als reisleider is Henk met gemeenteleden zeker zes keer in Israël geweest. “We bezochten in de 'voetsporen van Jezus' alle bekende plekken, zoals het Meer van Galilea en de Klaagmuur. Al die keren heb ik niet of nauwelijks iets gezien van de gevolgen van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Natuurlijk zagen wij militairen maar die pasten bij de positie van Israël als bedreigde staat. Met name wat zich achter de Israëlische muur rond Jeruzalem afspeelde was voor mij onbekend. De focus lag voortdurend op de mooie en bekende toeristische trekpleisters.

Begrijp me niet verkeerd, dat vind ik een hele legitieme invalshoek. Israël heeft als land ontzettend veel moois te bieden. Ik hoop in de toekomst dan ook regelmatig met gemeenteleden dit soort Israëlreizen te blijven maken. Dat neemt niet weg dat ik mij op een gegeven moment bewust ben geworden van de andere kant van het verhaal.”

"Het beeld dat Israël klein duimpje is en tegenover een grote Arabische reus moet strijden is flauwekul."

Hoe is jouw interesse voor die 'andere kant' ontstaan?
Henk verwijst naar een preek die hij in 2002 tijdens een kerstdienst heeft gehoord. “De predikant preekte over Bethlehem. Het Bethlehem van toen – een stad in door de Romeinen bezet gebied – legde hij naast het Bethlehem van nu. Hij vertelde onder andere over een Palestijnse christelijke familie die min of meer door de Israëlische muur is ingesloten. De dominee liet ook foto's zien. Toen ik dat hoorde, dacht ik: 'Hier moet ik mij in gaan verdiepen.' Op een gegeven moment zei iemand uit onze kerk: 'Weet je wat jij moet doen? Als vrijwilliger naar de Westelijke Jordaanoever gaan. Dat is echt iets voor jou!'

Ik kwam in aanraking met 'Ecumenical Accompaniment Programme in Palestine and Israël (EAPPI). Dit initiatief van de Wereldraad van Kerken is een reactie op een verzoek van leiders van dertien inheemse kerken in Oost-Jeruzalem. In het kader van EAPPI brengen internationale vrijwilligers drie maanden op de Westelijke Jordaanoever door om van dichtbij waar te nemen en te ervaren wat de Israëlische 'bezetting'* voor de Palestijnse bevolking betekent. In het bijzonder wordt daarbij aandacht gegeven aan Palestijnse christenen. Met de initiatiefnemers vroeg ik mij af: hoe kan het dat christenen uit allerlei landen naar Israël gaan om de heilige plaatsen te bezoeken, maar geen oog hebben voor Palestijnse christenen?

Door dit initiatief heb ik ontdekt dat er überhaupt Palestijnse christenen zijn,” voegt Henk toe. In de Westelijke Jordaanoever leven zo'n 2,7 miljoen inwoners. Ongeveer 8 % van hen is Palestijns christen.

Wat heb je tijdens je bezoek aan de Westelijke Jordaanoever concreet gedaan?
“Op zeven hotspots werden we als vrijwilligers geplaatst op checkpoints rondom de grensgebieden tussen de Westelijke Jordaanoever en Israël. Daar zag ik hoe het Israëlische leger optrad, hoe er op hen werd gereageerd en ik maakte kennis met Israëlische en Palestijnse protestbewegingen. Daarover heb ik regelmatig gerapporteerd. Die rapporten kwamen terecht bij onder andere de diplomaten, lobbyisten en de Verenigde Naties (VN).”

"Mijn indruk is dat Israël probeert om christelijke Arabieren tegen hun islamitische volksgenoten uit te spelen, terwijl zij dat zelf categorisch afwijzen."

Kun je een indrukwekkende ervaring voor de geest halen?
“Ik verbleef in een klein, Palestijns dorpje in het westen van de Westelijke Jordaanoever. Op een gegeven moment kwam er na middernacht een appje binnen met de mededeling: 'Het leger komt eraan.' Het ging om een oefening met jonge Israëlische soldaten. Ze bezochten 's nachts een aantal Palestijnse adressen waar voornamelijk jongeren wonen die zij vermoedelijk als potentiële lastposten of stenengooiers beschouwen. Deze gasten werden uit hun bed gelicht, gearresteerd en de volgende dag weer terug naar huis gestuurd. Zo werd vanuit het Israëlische leger een signaal afgegeven: 'Denk eraan, we hebben jullie in de gaten.'”

Dit lijkt mij het gevolg van het feit dat Israël sinds haar oprichting wordt bedreigd en er alles aan doet om de veiligheid van het Joodse volk te beschermen. Is zo'n actie in dat licht te begrijpen?
“Het beeld dat Israël klein duimpje is en tegenover een grote Arabische reus moet strijden is flauwekul. De Arabische wereld is meer verdeeld dan ooit tevoren. Ze vechten elkaar de tent uit in plaats van dat ze één front tegen Israël vormen. Bovendien is het Israëlische leger enorm sterk en beschikken ze over een wijdverbreide inlichtingendienst. Ook kunnen ze altijd rekenen op steun van de Amerikanen.”

Als het goed is zouden Palestijnse christenen geen last moeten hebben van het Israëlische beleid, omdat ze bekend staan als criminelen en terreurplegers. Wat is de praktijk?
“Palestijnse christenen hebben mij verteld dat ze evenzeer als hun volksgenoten lijden onder de 'bezettingspolitiek'* van Israël. Als zij voor Pasen Jeruzalem in willen om de Heilige Grafkerk te bezoeken komt een groot deel niet binnen omdat men 'de veiligheid niet kan garanderen'. Misschien is daar iets voor te zeggen, maar het blijft opvallend dat zij Jeruzalem niet in kunnen terwijl alle buitenlandse toeristen geen problemen ondervinden.

Mijn indruk is dat Israël probeert om christelijke Arabieren tegen hun islamitische volksgenoten uit te spelen, terwijl zij dat zelf categorisch afwijzen. 'Wij zijn in de eerste plaats Palestijn en willen niet uitgespeeld worden tegenover andersgelovigen,' hoor ik Palestijnse christenen zeggen.”

"Het is echt niet erg om in gesprek te gaan met medechristenen die een andere visie hebben op het Israëlisch-Palestijnse conflict."

Henk heeft zelf niets gemerkt van onderlinge spanningen tussen moslims en christenen. “Op uitnodiging wensten islamitische buren de christenen 'vrolijk Pasen' en omgekeerd wensen de christenen hun moslimburen goede feestdagen als er islamitische feesten zijn. Ik ben ervan overtuigd dat christelijke Palestijnen weten dat er binnen de islam ook fundamentalistische stromingen zijn die christenen als vijand beschouwen. In die zin is het ook in hun eigen belang om zich als solidaire Palestijnen op te stellen.”

In hoeverre worden Palestijnse christenen beperkt in het dagelijks leven. Kunnen ze op een normale manier familieleden bezoeken of naar hun werk gaan?
“Voor wie familie in Oost-Jeruzalem heeft wonen en zelf op de Westelijke Jordaanoever woont is het heel lastig om familie te bezoeken.”

Dat is toch ook te begrijpen als je hoort dat reljongeren in Oost-Jeruzalem zich regelmatig misdragen door het gooien van stenen?
“Reljongeren zijn er overal. De momenten dat ik er was heb ik die reljongeren in Oost-Jeruzalem niet gezien. Als ze plaatsvinden zijn het incidenten en die incidenten hebben altijd een aanleiding. Wat ik wel heb gezien is dat er bij de Damascuspoort altijd Israëlische militairen en politieagenten zijn die vaak arrogant en intimiderend optreden jegens de Palestijnse bevolking. In de Arabische cultuur wekt dat enorm veel woede op. Als het gewelddadige incidenten van Palestijnse kant teweegbrengt, praat ik dat overigens niet goed. In het vrijwilligersprogramma van de Wereldraad van Kerken staat ook heel expliciet dat we ons solidair verklaren met groepen die geweldloos naar oplossingen zoeken.”

Hoe komt het dat veel christenen vooral oog hebben voor toeristische trekpleisters in Israël en minder voor de positie van Palestijnse christenen?
“Dat heeft meer te maken met onwetendheid dan met onwil. Palestijnse christenen zijn enorm gastvrij. Als tijdens je Israëlreis de Lutherse Kerk van de Verlosser in Jeruzalem bezoekt en vraagt naar hun situatie word je door hen uitgenodigd en krijg je bovendien een royale maaltijd voorgezet. Ook op economisch terrein steek je hen daarmee een hart onder de riem. Sinds de vestiging van de Israëlische muur slaan veel gidsen Bethlehem en Jericho over.”

"Sinds de vestiging van de Israëlische muur slaan veel gidsen Bethlehem en Jericho over."

Henk verwijst naar christenen die zich in de jaren zeventig en tachtig achter het IJzeren gordijn in Oost-Europa bevonden. “Ze vonden het echt fantastisch als christenen uit West-Europa een solidariteitsbezoek aan hen brachten en contact zochten met lokale kerken. Op die manier merkten ze: 'Onze broeders en zusters denken aan ons.' Onder Palestijnse christenen is die behoefte groot. En als je er dan toch brengt, vraag naar hoe zij het Israëlisch-Palestijnse conflict ervaren. Luister naar hun verhaal!”

Hebben Palestijnse christenen begrip voor het feit dat het Joodse volk na de Holocaust een eigen staat nodig had om te overleven?
“Dat denk ik wel, vergeet niet dat er voor de Tweede Wereldoorlog altijd Joden en Arabieren in het land hebben gewoond. Maar door de enorme complexiteit van het Israëlisch-Palestijnse conflict durft bijna niemand meer te geloven in het idee dat beide groepen volledig met elkaar kunnen samenleven. Het feit dat de Westelijke Jordaanoever sinds 1967 door de Israëli's is 'bezet'* brengt een oplossing niet dichterbij. Ook ik heb geen oplossing. Aan beide kanten vind je haviken en duiven. Wat ontbreekt is een soort Mandela-achtige figuur die voor beide partijen acceptabel is.”

Henk heeft een boodschap voor christenen die dolgraag het Heilige land bezoeken om het Joodse volk te bemoedigen. “Ieder verhaal heeft meerdere kanten. Heb ook oog voor de 'andere kant'. Dat zouden juist christenen moeten doen. Al snel heb je het idee dat je op juiste spoor zit. Het gevaar is dat je vervolgens geen oog hebt voor mensen die een andere kant belichten. Het is echt niet erg om in gesprek te gaan met medechristenen die een andere visie hebben op het Israëlisch-Palestijnse conflict. In kokers denken is natuurlijk wel comfortabeler, maar de uitdaging is om uit je comfortzone te komen.”

* Henk Fonteyn beschouwt de Westelijke Jordaanoever als door Israël bezet gebied. Omdat daar wereldwijd verschil van mening over is, staan de termen 'bezettingspolitiek' en 'bezet gebied' tussen aanhalingstekens.

Klik hier om het boek van Henk Fonteyn te bekijken of te bestellen.

Foto: Gereformeerde kerk Arnemuiden

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Israel
- Ds. Willem Glashouwer: "Jeruzalem is nog steeds bezet gebied"
- Ds. Kees van Velzen ergert zich aan anti-Israëlpolitiek: "Geen plek op aarde waar Palestijnen het beter hebben dan in Israël"
- "Christenen met liefde voor Israël zijn te vaak blind voor onrecht"
- Ds. Henk Poot: "Jezus was geen breekpunt voor de joden"
- Tass Saada zaaide dood en verderf als scherpschutter en is nu vredestichter: “Er is hoop, ook voor Ismaël"
Meer over Israel »

Reacties

E
Een Palestijnse chisten die zegt "Wij zijn in de eerste plaats Palestijn", kan dat niet menen. Waarschijnlijk is ie doodsbenauwd voor represailles van Hamas als ie zegt, wat elke christen zou zeggen: "Wij zijn op de eerste plaats christen". Want nationaliteit is ondergeschikt aan Christus ("In Christus is geen slaaf of meester", enz).
R
Apekool. Palestijnse christenen in het buitenland zeggen precies hetzelfde. Daarnaast zeggen in Jezus gelovende joden ook hetzelfde. Wanneer heb jij voor het laatst een messiasbelijdende jood horen zeggen dat hij eerst christen (of "gelovige" of iets dergelijks) is en pas daarna Jood?
Toon meer antwoorden (5)
Toon meer reacties (16)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Nú de eerste maand gratis.