Wim Verboom

God

20 september 2018 door Jeffrey Schipper

De Dordtse Leerregels: wat moeten christenen in 2018 ermee?

“'Gemeente, er is een uitverkiezing dus de hemel is niet voor iedereen'. Wie op deze manier preekt doet geen recht aan de Dordtse Leerregels,” stelt prof. dr. W. Verboom. De hervormde theoloog heeft gewerkt aan een hertaling van een gereformeerd belijdenisgeschrift dat met bloed, zweet en tranen tot stand is gebracht. Wat moeten christenen vandaag de dag met een belijdenis uit de zeventiende eeuw? Verboom legt uit waarom de Dordtse Leerregels nog steeds relevant zijn.

Voor iedereen die van onze boeken houdt: blijf hier op de hoogte van onze nieuwste theologische uitgaven, denk mee en deel je boekenliefde met anderen.
CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid P Guijt.

Word ook lid

Dit jaar is het 400 jaar geleden dat de Dordtse Leerregels zijn ontstaan. Wat ging daaraan vooraf?
“In de loop der jaren is onder gereformeerden een discussie op gang gekomen over de manier waarop mensen deel uitmaken van het heil van Christus. Kiezen mensen er zelf voor om Christus te volgen of wordt die keuze door God in harten van mensen gelegd? Deze kernvraag leidde tot een grootschalig, maatschappelijk debat en had enorme consequenties.

Daar komt nog bij dat we spreken over het jaar 1618. In die tijd waren kerk en staat met elkaar verweven, dus ook de overheid bemoeide zich met deze theologische discussie. De remonstrantse theoloog Jacobus Arminius verdedigde een opvatting waarbij alle nadruk gelegd werd op de vrije geloofskeus van de mens. Hij wendde zich om hulp tot de Staten van Holland om ruimte te krijgen voor zijn opvattingen.

"Wie preekt in de lijn van 'gemeente, er is een uitverkiezing dus de hemel is niet voor iedereen' doet geen recht aan de Dordtse Leerregels."

Het conflict tussen remonstranten en contraremonstranten kwam steeds meer op scherp te staan. Uiteindelijk greep prins Maurits in als opperbevelhebber van het leger. Door zijn ingrijpen werd de macht van de regenten neergeslagen en kwam er ruimte voor een kerkelijk besluit om een Nationale Synode in Dordrecht te houden.”

Wat gebeurde er tijdens die Nationale Synode?
“Vertegenwoordigers van gereformeerde kerken uit binnen- en buitenland werden bijeengeroepen om uitspraak te doen over de opvattingen van de remonstranten. Tijdens de synode is besloten dat die opvattingen in strijd zijn met de Bijbel. Vervolgens zijn vijf kernpunten op schrift gesteld die tot op de dag van vandaag functioneren als belijdenisgeschrift voor gereformeerde christenen.” Die vijf kernpunten zijn: de verkiezing en verwerping; de reikwijdte van de verzoening; onweerstaanbaarheid van Gods genade en wedergeboorte; en de volharding van de gelovigen.

Sommige mensen menen dat in de Dordtse Leerregels wordt duidelijk gemaakt dat de Heere Jezus alleen voor de uitverkorenen is gestorven. Is dat echt zo?
“Er zijn in het verleden veel karikaturen over de Dordtse Leerregels verschenen en dit is er één van. Dit belijdenisgeschrift weegt verschillende Bijbelse elementen tegenover elkaar af. De gedachte dat Christus voor de gelovigen is gestorven én dat Christus voor de hele wereld is gestorven komen allebei in de Bijbel voor en ook in de Dordtse Leerregels. Als je het ene benadrukt en het andere niet, doe je de initiatiefnemers geen recht.

Een bekende Bijbeltekst luidt: 'Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft' (Johannes 3:16, red.). Hieruit blijkt dat Christus voor de hele wereld is gestorven. Tegelijkertijd klinkt in Gods Woord de oproep om je te bekeren. God roept mensen en zet de deur naar Zijn koninkrijk wagenwijd open. Wanneer je bent binnengegaan en terugkijkt zie je dat er sprake is van een verkiezing. Dan vraag je jezelf af: 'Wie ben ik dat ik bij God mag horen?'

Sterker nog, je doet God verdriet wanneer je stelt dat je niet zeker bent van je redding in Christus. Vergeet niet dat de de Dordtse Leerregels sterke nadruk legden op de verkiezing omdat in die tijd veel kleine kinderen stierven. 'Zouden ze uitverkoren zijn?', vroegen mensen zich af. 'Absoluut!,' stellen de Dordtse Leerregels (I.17). De vraag is vooral hoe we als predikanten hierover preken. Wie preekt in de lijn van 'gemeente, er is een uitverkiezing dus de hemel is niet voor iedereen' doet geen recht aan de Dordtse Leerregels.”

"Belijden betekent uitspreken wat je gelooft op grond van Gods Woord. Daarom kunnen de Bijbel en belijdenisgeschriften die daarop gebaseerd zijn nooit in tegenspraak zijn met elkaar."

Verboom onderstreept dat de geloofskeus van de mens en het werk van God niet in tegenspraak zijn met elkaar. “Daar moeten we geen concurrentiemodel van maken. De ene keer is het belangrijk om te benadrukken dat wij ons best moeten doen om tot Christus te komen. In andere omstandigheden moet worden gezegd dat God ons naar Hem toetrekt. Zelf wil ik het vooral pastoraal benadrukken. Dat God ons heeft uitgekozen als Zijn kinderen is een troost voor mensen die tobben en bang zijn om ooit Jezus kwijt te raken.”

Welk veelvoorkomend misverstand over de Dordtse Leerregels komt u tegen?
“Soms denkt men dat de initiatiefnemers van dit belijdenisgeschrift van plan waren om een denksysteem over de Bijbel heen te leggen. Maar in de Dordtse Leerregels wordt juist benadrukt dat we aan Gods Woord genoeg hebben. Vandaar ook het woord 'belijdenisgeschrift'. Belijden betekent uitspreken wat je gelooft op grond van Gods Woord. Daarom kunnen de Bijbel en belijdenisgeschriften die daarop gebaseerd zijn nooit in tegenspraak zijn met elkaar. Natuurlijk bestaat het gevaar dat mensen de Dordtse Leerregels op die manier hanteren, maar dan zit het probleem vooral in de manier waarop mensen ermee omgaan en niet in het document zelf.”

In hoeverre zorgden de Dordtse Leerregels ervoor dat we met een gekleurde bril de Bijbel lezen?
“Laten we niet vergeten dat dit belijdenisgeschrift in 1618 is opgesteld. Een totaal andere situatie dan nu waarin mensen op een hele andere manier dachten en leefden. Men leefde zelfs nog vóór de Verlichting. De Dordtse Leerregels zijn dus vanuit een bepaalde context ontstaan en dat moeten we nooit vergeten. Daarmee zeg ik niet dat mensen aan de hand van dit belijdenisgeschrift de Bijbel gekleurd lezen, maar wel vanuit een andere manier van (theologisch) denken.” Verboom verwijst naar het boek 'Dordt in context' van dr. G. van den Brink.

“Bovendien leest iedereen de Bijbel vanuit een concept of context. Door bepaalde ontwikkelingen maakt bijna iedere christen een beweging door. Kijk bijvoorbeeld naar Israël. Na de Tweede Wereldoorlog zijn onder veel gelovigen de ogen opengegaan voor Gods plan met Zijn volk. Door dit soort bewegingen kunnen we dingen ontdekken waar onze voorouders nog geen oog voor hadden.

"De grondleggers van de Dordtse Leerregels hadden de bedoeling om de Schrift na te spreken."

Verder zie ik de Dordtse Leerregels vooral als een gids die ons aanmoedig om goed naar Gods woorden te luisteren. Onder ieder artikel in het belijdenisgeschrift staan talloze verwijzingen naar de Bijbel. De grondleggers van de Dordtse Leerregels hadden de bedoeling om de Schrift na te spreken. Belangrijk blijft om daar voorzichtig mee om te gaan, want het kan niet zo zijn dat we iedere theologische vraag vanuit de Dordtse Leerregels kunnen beantwoorden.”

Op welke wijze zijn de Dordtse Leerregels waardevol geweest in uw geloofsleven en werk als predikant?
“Gelukkig heb ik nooit getobd met de vraag of ik bij het volk van God hoor. De belofte dat God met mij is begonnen is voor mij altijd een houvast geweest. Dit verbind ik altijd met mijn doop. In de kinderdoop wordt heel duidelijk bezegeld dat God met ons begint. In de Dordtse Leerregels komt dit op een mooie manier tot uiting. Dat God met mij een bijzonder werk is begonnen, heeft op mij altijd een stimulerende en appellerende werking gehad.

Vanuit diezelfde gedachte leert 'Dordt' mij: God zet door en laat Zich niet aan de kant zetten. Omdat Hij Zijn werk doorzet, is er hoop voor de kerk. Ook in 2018. En dus is deze gedachte ook een belangrijke inspiratiebron voor mijn werk als predikant. Alle taken die ik in Zijn koninkrijk mag vervullen zijn van Hem afkomstig. Een ander mooi aspect is dat God altijd de kant van de kwetsbaren kiest. Mensen die klein zijn in de ogen van 'de wereld'. Als christenen mogen wij daar uiting aan geven in ons eigen leven. Bijzonder!”

Binnenkort verschijnt uw hertaling van de Dordtse Leerregels. Waarom is die hertaling nodig?
“Uitgeverij Boekencentrum vroeg mij om dit belijdenisgeschrift te hertalen en daar heb ik met plezier aan meegewerkt. Ik zou het heel jammer vinden wanneer de gereformeerde belijdenis uit beeld verdwijnt en niet meer toegankelijk zou zijn voor mensen die in deze tijd opgroeien. Ik heb geprobeerd om dezelfde boodschap weer te geven in moderne woorden. Dat vond ik lastig, want een hertaling is geen vrije weergave waarin je eigen woorden kunt geven aan wat eerder is geschreven. Dat heb ik opgelost door naast de hertaalde leerregels verklaringen in toe te voegen.”

Christenen zijn vandaag de dag met hele andere thema's bezig dan in 1618. Wordt het tijd voor een Dordtse Leerregels 2.0?
“Het is belangrijk dat er bezinning is op actuele thema's. Denk bijvoorbeeld aan de islam. Hoe staan we daar als christenen tegenover? In 1618 was die vraag helemaal niet relevant. Maar een belijdenis opstellen is heel ingewikkeld. Dan moet daar in de breedte van een heel kerkverband consensus over zijn. Gelukkig is er een nieuwe catechismus in de maak waarin modernere vraagstukken aan de orde komen. Ook denk ik aan de Nationale Synode die in de afgelopen jaren een gezamenlijke belijdenis hebben opgesteld die christenen uit allerlei verschillende kerken samenbindt. Die ontwikkeling kan ik alleen maar toejuichen!”

Klik hier om ‘De Dordtse Leerregels. Een hertaling' te bestellen.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reacties

M
De DL zijn grotendeels gebaseerd op de Roomse leer. Het principe van de Reformatie dat we alleen de bijbel laten spreken en dat de kerk geen structuren meer oplegd naast de bijbel, viel dus al snel in duigen. Arminius werd gedemoniseerd en de kerk ging er met opgeheven hoofd met de winst vandoor.
REAGEER
J
"Wie preekt in de lijn van 'gemeente, er is een uitverkiezing dus de hemel is niet voor iedereen' doet geen recht aan de Dordtse Leerregels." Maar wat te denken van:



"God schenkt in dit leven aan sommigen het geloof, terwijl Hij het aan anderen onthoudt. Maar volgens datzelfde besluit laat Hij hen die niet zijn uitverkoren, uit kracht van zijn rechtvaardig oordeel over aan eigen slechtheid en hardheid." (1e hoofdstuk, artikel 6)

Ofwel: A is ongelijk aan A?!
REAGEER
J
"Belijden betekent uitspreken wat je gelooft op grond van Gods Woord. Daarom kunnen de Bijbel en belijdenisgeschriften die daarop gebaseerd zijn nooit in tegenspraak zijn met elkaar."



Hier geldt kennelijk het dogma c.q. 'Dordste dogma' dat de belijdenisgeschriften gebaseerd zijn op de Bijbel (dogma-1). Hieruit zou dan volgen dat die belijdenisgeschriften nooit in tegenspraak zijn met Gods Woord (dogma-2). Wat we ons moeten afvragen: zijn de zgn. belijdenisgeschriften (DL) echt gebaseerd op Gods Woord?
REAGEER
Toon meer reacties (4)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher