Willem Ouweneel

God

08 juni 2018 door Willem J. Ouweneel

‘Stof en as’: We voelen ons helemaal niet zo zondig

Deze week hadden we een mooie bijeenkomst van geestelijke leiders in Nederland onder de vlag van het Nederlands Christelijk Forum. Ik mocht de ochtendwijding verzorgen over het thema ‘verootmoediging’, en dat heb ik met vreugde gedaan naar die rooms-katholieke, oud-katholieke, gereformeerde, evangelische en SKIN-broeders en zusters toe (SKIN = ‘Samen Kerk in Nederland’; dat zijn de migrantenkerken). Wat ik hier schrijf, is geen precies verslag van wat ik heb gezegd, maar dat doet er niet toe.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Willem J. Ouweneel.

Word ook lid

In de rooms-katholieke traditie is men heel vertrouwd met de zeven zogenaamde boetepsalmen. Maar blijkens de opschriften in de hedendaagse (oude en Herziene) Statenvertaling is ook de gereformeerde traditie ermee vertrouwd; die boetepsalmen passen dan ook goed bij het ‘ik, ellendig mens’ van Romeinen 7:24, dat we vooral in de bevindelijk-gereformeerde denkwereld zo vaak tegenkomen. Het zijn de psalmen 6, 32, 38, 51, 102, 130 en 143.

Veel christenen hebben vandaag de dag moeite met dat idee van boete doen, je ‘verootmoedigen’ over je zonden, schuldbelijdenis. We voelen ons vandaag helemaal niet zo slecht! Elke mis begint weliswaar nog steeds met de schuldbelijdenis en het aanroepen van God (Kyrie, eleyson, ‘Heer, ontferm u!’), en in sommige meer liturgisch ingestelde protestantse tradities is dit overgenomen. Maar velen voelen zich helemaal niet zo schuldig dat ze nu echt de behoefte hebben zich te ‘verootmoedigen’.

Het mag dan zo zijn dat onze verhouding naar de Rechter toe eens en voor altijd in orde is gemaakt - maar als een kind naar zijn Vader toe zondigt, moet de verhouding tussen Vader en kind toch weer hersteld worden.

In sommige evangelische tradities is de zaak zelfs helemaal op de kop gezet: ‘Al onze schuld is al weggedaan’, redeneert men. ‘Zelfs de zonden die wij helaas nog zúllen doen, heeft Christus op het kruis al uitgewist.’ Dat is op zichzelf juist. Maar dat neemt niet weg dat we ons toch weer moeten verootmoedigen als we in de fout zijn gegaan. Het mag dan zo zijn dat onze verhouding naar de Rechter toe eens en voor altijd in orde is gemaakt - maar als een kind naar zijn Vader toe zondigt, moet de verhouding tussen Vader en kind toch weer hersteld worden. En dat gebeurt langs de weg van de ‘verootmoediging’. En als christenen naar elkáár toe in de fout gaan, in hooghartige afwijzing van die ‘andersdenkende’ christenen, dan moeten we ons ook naar elkáár toe verootmoedigen. Dat wil zeggen: ons klein maken naar de ander, onze schuld belijden en ons toevertrouwen aan de vergeving van de ander.

Onlangs werd ik weer eens getroffen door de uitdrukking ‘stof en as’ in de Bijbel. We horen die uit de mond van Job, die verontwaardigd tegen God zegt: ‘Hij heeft mij in het slijk geworpen, en ik ben gelijk geworden als stof en as’ (30:19). Als je de context goed bekijkt, dan zie je dat dit in wezen een heel hoogmoedige uitspraak van Job is. Hij roept God als het ware ter verantwoording en beklaagt zich dat God maar met hem solt naar het Hem goeddunkt; Hij behandelt Job als oud vuil en bekommert zich niet om deze man, die God toch altijd zo trouw gediend heeft.

In hoofdstuk 42:6 is het echter totaal anders. Daar zegt Job: ‘Daarom veracht ik [mijzelf] en ik heb berouw, in stof en as.’ Vanaf Job 38 is God aan het woord gekomen. Hij geeft helemaal geen antwoord op alle ‘Waaroms?’ en alle ‘Hoe kunt U mij dat nu aandoen?’-vragen van Job. Wat Hij hem in feite laat zien, is hoe groot Hij is en hoe nietig Job is. Hoe kan een klein mensenkind Hem ter verantwoording roepen die het hele universum heeft geschapen én elke dag moet besturen, en dat terwijl Hij tegenover zulke geestelijke machten staat als de Behemoth en de Leviathan? Nu praat Job heel anders: de uitdrukking ‘stof en as’ klinkt opnieuw uit zijn mond, maar nu als een belijdenis van zijn geringheid.

Enerzijds echte vrienden, die geen geheimen voor elkaar hebben. Anderzijds afstand: de ‘vrienden’ moeten Jezus wel gehoorzamen!

Het opmerkelijke is dat Job ‘berouw’ heeft, terwijl hij het hele boek door betuigd heeft dat hij onschuldig is! Dat is hij ook – hij heeft niets van de erge zonden begaan die zijn vrienden hem in de schoenen willen schuiven. En toch is hij niet onschuldig: hij wilde God op zijn nummer zetten, en nu is hij zelf op zijn nummer gezet. Hij beseft nu wat hij is: een nietig schepsel, niet meer dan ‘stof en as’, tegenover die hoog verheven en hoogheilige God. Job ‘verootmoedigt’ zich: hij komt van zijn hoge troon af en maakt zich klein voor God.

We vinden de uitdrukking ‘stof en as’ nog één keer in de Bijbel, en wel bij Abraham. Als hij voor de engelgestalte staat in wie hij ‘de Here’ herkent, zegt hij: ‘Zie toch; ik heb het aangedurfd om tot de Heere te spreken, hoewel ik stof en as ben’ (Gen. 18:27). In tegenstelling tot Job hoefde Abraham zich helemaal niet te ‘verootmoedigen’. Hij hoefde zich niet klein te maken, want hij besefte al dat hij klein was. Dat is des te opmerkelijker omdat het juist Abraham is die in de Bijbel de ‘vriend van God’ wordt genoemd (2 Kron. 20:7; Jes. 41:8; Jak. 2:23). Je ziet dat al in Genesis 18; God zegt: ‘Zal Ik voor Abraham verbergen wat Ik ga doen?’ (vs. 17). Voor een echte vriend heb je geen geheimen! Zo groot is Abraham in Gods ogen: een vriend met wie je als het ware op ‘gelijk’ niveau kunt praten. Maar dat kan alleen als je van jezelf als schepsel weet dat je zo gering bent als ‘stof en as’.

Zo zegt Jezus ook tegen zijn discipelen (Joh. 15:14v.): ‘U bent Mijn vrienden, als u doet wat Ik u gebied. (…) Ik heb u vrienden genoemd, omdat Ik u alles wat Ik van Mijn Vader gehoord heb, bekendgemaakt heb.’ Enerzijds echte vrienden, die geen geheimen voor elkaar hebben. Anderzijds afstand: de ‘vrienden’ moeten Jezus wel gehoorzamen! Maar dan als vrienden: in liefde!

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reacties

Mooie overdenking. Zondebesef lijkt mij een werking van Gods Geest. Als we dat zelf gaan cultiveren, dan dienen we m.i. eerder ons vlees dan de Geest.
REAGEER
T
Bedankt heer Ouweneel voor Uw mooie bijdrage!
REAGEER
D
Beste Jan Ga zelf niet een tekst uit zijn verband rukken,want achter 'ik ellendig mens'staat : Wie zal mij verlossen uit het lichaam van deze dood? ik dank God door Jezus Christus onze Heere". We kunnen gemakkelijk de satan overal de schuld van geven,maar de ware ontdekking is zondekennis. Ik ben zo, maar God is genadig.Het stuk van Ouweneel is mij uit het hart gegrepen.
REAGEER
Toon meer reacties (4)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher