Willem Ouweneel

God

12 januari 2018 door Willem J. Ouweneel

‘Iedere ketter heeft z’n letter’

Misschien ken je de uitdrukking: ‘Elke ketter heeft z’n letter’? Dat wil (een beetje vriendelijker uitgedrukt) zeggen: elke christelijke stroming heeft zijn eigen favoriete bijbelteksten waarop men zich beroept om de eigen identiteit te motiveren. ‘Wij houden ons aan [die en die tekst]’ – de anderen doen dat niet, of veel te weinig.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Het is mijn (boude) stelling dat in al deze gevallen de gegeven uitleg gewoon fout blijkt. Met andere woorden: niemand heeft de wijsheid (over een bepaalde tekst) in pacht, oftewel: een ‘eigenmachtige uitleg’ (vgl. 2 Petr. 1:20) zit er altijd naast. Daarom is het veel belangrijker te letten op dat wat christelijke stromingen gemeenschappelijk hebben (bijv. de Geloofsbelijdenis van Nicea), en niet op dat waarin zij verschillen. God vertrouwt zijn waarheid niet aan één bepaalde stroming toe – zelfs niet de waarheid over één bepaalde bijbelpassage – maar het is ‘samen met alle heiligen’ (Ef. 3:18) dat wij Gods waarheid leren kennen. Deze week en volgende week wil ik je zeven van die favoriete bijbelpassages voorschotelen, mét de bijbehorende christelijke stromingen. Ik doe dat in alfabetische volgorde: baptisten, bevindelijk-gereformeerden, gereformeerden algemeen, Mormonen, Pinkstergelovigen, rooms-katholieken, en de Vergadering van Gelovigen. Bij voorbaat vraag ik excuus aan al degenen die vinden dat ik hun stroming niet correct heb weergegeven…

in 1 Korinthe 12:13 gaat niet om de waterdoop maar om de Geestesdoop. Ten tweede word je geen lid van het lichaam van Christus door de doop, maar door het persoonlijk geloof.

(1) Baptisten. Een van hun kernpassages is 1 Korinthe 12:13a (HSV): ‘Ook wij allen immers zijn door één Geest tot één lichaam gedoopt.’ Volgens baptisten gaat het hier over de waterdoop. Zij baseren het op deze tekst dat een gelovige die gedoopt wordt, daardoor bij het lichaam van Christus wordt gevoegd. Dat betekent concreet: bij een plaatselijke baptistengemeente. Door de doop word je lid van de gemeente. Daar zitten mijns inziens twee fouten in: ten eerste gaat het in 1 Korinthe 12:13 niet om de waterdoop maar om de Geestesdoop. Ten tweede word je geen lid van het lichaam van Christus door de doop, maar door het persoonlijk geloof. De kerk is de ‘heilige vergadering der ware christgelovigen’ (Ned. Geloofsbelijdenis), oftewel: door het geloof ga je deel van haar uitmaken, en niet pas door de doop (die bij baptisten soms jaren ná het tot geloof komen plaatsvindt).

Maar nu dat eerste punt: het gaat hier om de Geestesdoop! Letterlijk staat er: ‘in één Geest tot één lichaam gedoopt’. Het is onzin om te zeggen dat men de waterdoop ontvangt ‘door de Geest’. Maar het is géén onzin te zeggen dat men gedoopt wordt ‘in de Geest’. Dit is precies wat er staat in Hand. 1:5: ‘in [niet: met of door] de Geest gedoopt worden’. Zoals het menselijk lichaam ondergedompeld wordt in water, zo wordt de menselijke geest als het ware ondergedompeld in de Heilige Geest (zie ook Matt. 3:11 enz.). En al die Geestgedoopten vormen samen het ene lichaam van Christus, zegt 1 Korinthe 12:13.

(2) Bevindelijk-gereformeerden. Een lievelingstekst is hier Jeremia 31:18b: ‘Bekeer mij, dan zal ik bekeerd zijn’. Je kunt nóg zo zeer de nadruk leggen op de verantwoordelijkheid van de mens om zich te bekeren (vandaar het vele ‘Bekeer u’), het antwoord dat men in bevindelijk-gereformeerde kringen steevast krijgt, is: Een mens kan zich helemaal niet bekeren, dat moet God doen. En om dat te bewijzen wordt dan Jeremia 31:18 (of Klaagl. 5:21) aangehaald: God moet je bekeren. Zoals een GerGem-dominee zei: 'Al staat er honderd keer in de Bijbel dat een mens zich moet bekeren, deze ene tekst is voldoende om te bewijzen dat de mens zichzelf niet kan bekeren.'

Het is een typisch voorbeeld van een tekst die totaal uit zijn verband gerukt wordt. Het gaat hier nota bene om de hoop van Israël eenmaal te mogen terugkeren naar het Heilige Land.

Het is een typisch voorbeeld van een tekst die totaal uit zijn verband gerukt wordt. Het gaat hier nota bene om de hoop van Israël eenmaal te mogen terugkeren naar het Heilige Land. Het gebruikte werkwoord betekent gewoon ‘terugkeren’ of ‘terugbrengen’. Veel vertalingen lezen in Jeremia 31:18 dan ook zoiets als: ‘Breng mij terug (naar het beloofde land, en daarmee ook naar Uzelf)’ – en dat is precies de zin. Je moet hier geen nieuwtestamentische bekeringstheologie in willen lezen. En zo blijft het bevel wel degelijk onverkort staan: ‘Bekeer u!’ Doe wat, anders ga je verloren!

(3) Gereformeerden algemeen. Er is maar één tekst in de Bijbel waar de besnijdenis en de (water)doop in één adem genoemd worden, en die tekst is dus van enorm belang voor de gereformeerde dooptheologie, volgens welke de doop als teken van het verbond in plaats van de besnijdenis is gekomen: ‘In Hem bent u ook besneden met een besnijdenis die niet met handen plaatsvindt, door het uittrekken van het lichaam van de zonden van het vlees, door de besnijdenis van Christus. [U bent immers] met Hem begraven in de doop’ (Kol. 2:11v.).

Het is mij een raadsel hoe iemand hier kan lezen dat de doop in plaats van de besnijdenis is gekomen. Ten eerste gaat het hier helemaal niet om de letterlijke besnijdenis, maar om een geestelijke besnijdenis van het hart. De waterdoop wast nu juist niet het hart, maar de buitenkant van de mens. Maar die twee horen wel bij elkaar, betoogt Paulus: de innerlijke besnijdenis van het hart (wedergeboorte, geloof) gaat hand in hand met de uiterlijke waterdoop. Merkwaardig genoeg is de tekst daarmee veeleer een argument voor de geloofsdoop dan voor de babydoop. Immers, door de babydoop gebeurt er helemaal niets met het hart van de baby (de baby wordt niet ‘wedergeboren’ door de doop, zoals de katholieken willen afleiden uit Joh. 3:5). De waterdoop is de tegenhanger van wat er in het hart van de dopeling gebeurt: wedergeboorte, geloof. Hier wordt de besnijdenis helemaal niet ‘vervangen’, integendeel, ze wordt ten volle gehandhaafd, maar dan in haar innerlijke, geestelijke betekenis, waarvan de waterdoop de uiterlijke tegenhanger is.

Volgende week nóg vier sleutelpassages, waar weer andere christelijke stromingen zich graag op beroepen.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher