prof. dr. M. J. Kater
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

21 september 2017 door Jeffrey Schipper

Waarom christenen niet intolerant en arrogant zijn

In Nederland wonen veel intolerante christenen, beweerde een Volkskrant-journalist onlangs. “Het laat zien hoe christenen bekend staan. Maar waarom zou ik intolerant zijn als ik een homoseksuele leefwijze afwijs of anders tegen gelijkheid tussen man en vrouw aankijk?,” vraagt prof. dr. M. J. Kater zich af. De hoogleraar uit Kampen schreef onlangs het boek 'Tolerantie in balans'. Zijn christenen intolerant door te beweren dat alleen de Heere Jezus de weg, de waarheid en het leven is? CIP.nl zocht Kater op.

CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Wat is het verschil tussen christelijke en liberale tolerantie?
“In liberaal perspectief is er geen waarheid. Je moet alles goed vinden, ook als je hardgrondig met elkaar van mening verschilt. We zien het om ons heen. Er lijkt geen waarheid te mogen bestaan en het leidt tot een nieuw dogma: ‘gij zult alles even waar vinden.’ Christelijke tolerantie is anderen verdragen, hoewel je zelf overtuigd bent van bepaalde principes. Het doet wel eens pijn én toch verdraag je die ander. Dus juist absolute waarheidsuitspraken kunnen je tolerant maken. Tegelijkertijd constateer ik dat christenen niet bekend staan om verdraagzaamheid en respect voor de ander.”

Is dat een terecht constatering?
Kater verwijst naar deze video van Maarten Keulemans, wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij beweert dat er in Nederland meer intolerante christenen dan intolerante moslims zijn. “Zijn werkwijze doet mij denken aan het boek ‘How to Lie with Statistics’,” reageert de hoogleraar. “Dit is spelen met getallen. Maar het zou flauw zijn om mij hier zo gemakkelijk vanaf te maken.

"Ik geloof dat de geboden van de Heere heilzaam zijn voor iedereen. Dat is iets anders dan dwang, dat nergens toe leidt."

‘Ze vinden niet alles goed’ wordt gelijkgesteld aan intolerant zijn, terwijl er gewoon sprake is van mensen die een bepaalde overtuiging uitdragen. In dat opzicht vind ik zijn constatering onterecht. Tegelijkertijd wil ik mij als christen afvragen of ik zo overtuigd ben van de waarheid dat ik niet naar anderen luister. Ik geloof dat de geboden van de Heere heilzaam zijn voor iedereen. Dit leidt tot een gunnende houding. Dat is iets anders dan dwang, dat nergens toe leidt.”

Dit is hoe de gemiddelde seculiere Nederlander naar christenen kijkt: gelovigen die homo’s en gelijkwaardigheid tussen man en vrouw afwijzen. Hoe kunnen we hierop reageren?
“Diezelfde mensen mogen we confronteren met hun denkwijze. Waarom zou ik intolerant zijn als ik een homoseksuele leefstijl afwijs of andere opvatting heb over vrouwen? Zo moedig je anderen aan om de definitie van intolerantie nog eens onder de loep te nemen. Maar dat is een intellectuele discussie waar niet iedereen op zit te wachten. Dan is de enige weg dat mensen aan je kunnen merken dat je een gelovige met duidelijke opvattingen bent, maar wel deugt. Iemand die vriendelijk en respectvol is. Als je met je absolute opvatting respectvol blijft en die ander verdaagt, beoefen je tolerantie.”

Rapper Jebroer zorgde voor ophef met zijn lied ‘Kind van de duivel’. Als ik als christen hiertegen protesteer, kan dat een vorm van intolerantie zijn?
“Als je dat wil doen, doe het dan alsof deze rapper bij jou in de kerk zit. Het is namelijk heel gevaarlijk om dingen te roepen over mensen die er niet bij zijn en zich dus niet kunnen verweren op dat moment. Je mag duidelijk dingen afkeuren, maar doe dat niet over de hoofden van anderen heen. Dan kan een stoere gereformeerdheid in de etalage komen te staan, ten koste van iemand die een lied zingt waar je kippenvel van krijgt. De manier waarop vind ik dan ook doorslaggevend.”

‘Gij zult liefhebben de HEERE, uw God, met uw gehele hart, en met uw gehele ziel, en met al uw kracht.’ Dit eerste gebod leidt volgens u tot vrijheid en veiligheid. Wat bedoelt u daarmee?
“Wie alles zelf wil bepalen kan doen alsof er geen grenzen zijn. Gods geboden geven aan dat er wel grenzen zijn. Echt vrij zijn betekent dat je niet naar jezelf luistert, maar naar de Schepper. Denk aan die vis in het water. Als het dier op het droge is, kan het niet ademhalen. Het heeft water nodig om te kunnen leven. Dat is echte vrijheid.

Daarnaast geeft God zijn geboden niet om ons te plagen. Ze zijn écht heilzaam. Ooit zei ik: ‘Weet je wat het grote verschil is tussen moslims en christenen? Moslims moeten heel veel en wij niet,’ waarna iemand opmerkte: ‘maar wij moeten ook heel veel!’ Om dat misverstand weg te nemen is het van belang om te weten dat God met ons mensen een relatie wil. In die relatie zijn regels geen vreemde dwang, maar wordt daar uit liefde gehoor aan gegeven. Er is toch geen mens die tegen zijn man of vrouw zegt: ‘je moet mij liefhebben’!?”

"Christelijke tolerantie is anderen verdragen, hoewel je zelf overtuigd bent van bepaalde principes. Het doet wel eens pijn én toch verdraag je die ander."

Het evangelie is voor een groot deel een exclusieve boodschap: buiten Christus om is er geen redding te vinden. U ziet een toenemende aarzeling bij het belijden van deze exclusiviteit. Wat bedoelt u hiermee?
“Vroeger was het gemakkelijk om van alles en nog wat over ons geloof te roepen. Alle godsdiensten bleven op een grote afstand. Nu worden we er direct mee geconfronteerd. Het leidt tot vragen als: waarom wel de Bijbel en niet de Koran?

Aan de ene kant heeft die toenemende aarzeling te maken met mensdenken: het kan toch niet zo zijn dat mijn aardige buurman er niet bij kan horen? Bovendien is een absolute waarheid hebben vandaag de dag not done. We zijn daardoor sneller geneigd om anderen in hun waarde te laten: ‘ik heb mijn mening en jij de jouwe.’ Vanuit ons menselijk denken in de hedendaagse cultuur komt de boodschap van het evangelie daardoor eigenlijk niet goed over.

En daarom vind ik het van belang om vanuit God te denken. Word je dan een vreselijke, intolerante man of vrouw? Volgens mij niet als je dit voor ogen houdt: dat Jezus zegt dat Hij de weg, de waarheid en het leven is, is altijd de motivatie geweest om over de hele wereld het evangelie te verkondigen. Uit liefde tot God en onze medemens.”

‘Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf,’ luidt het tweede gebod. We hebben dus een exclusieve en inclusieve boodschap. Dat lijkt tegenstrijdig. Hoe komt het dat dit niet het geval is in ons geloof?
“Het brengt een bepaalde spanning met zich mee. Aan de ene kant heb ik rekening te houden met een God die recht heeft op mijn leven en tegelijkertijd moet ik mijn naaste liefhebben zoals ik mijzelf liefheb. De uitdaging is voortdurend om een balans te vinden tussen dat eerste en tweede gebod. Die man of vrouw die in tegenkom is eveneens door God geschapen en zo zou ik hem of haar ook moeten behandelen. En als ik bij die persoon iets bespeur waarvan ik denk ‘dat is niet goed voor je’ mag ik die persoon vanuit die intentie met respect tegemoet treden.”

Wat heeft de gelijkenis over het onkruid tussen de tarwe tot ons te zeggen als het gaat over (in)tolerantie?
“De gelijkenis over het onkruid tussen de tarwe behoort tot de drie van de zeven gelijkenissen over (de komst van) het Koninkrijk der hemelen in Mattheüs 13 die iets van de groei van dat Koninkrijk belichten. Nog iets nader bepaald: de wijze van groei: zoals tarwe waar onkruid tussen gezaaid wordt, zoals het onooglijke zaadje toch de belofte van een grote boom in zich bergt en zoals zuurdeeg, waarvan een klein stukje toch heel het deeg doorzuurt.

Eigenlijk zegt de Heere door middel van deze gelijkenis tot ons dat we niet precies weten hoe het zit. Het echte tarwe en het namaaktarwe mogen samen opgroeien en pas aan het einde (als God oordeelt, red.) blijkt er onderscheid te zijn. Daar komt het exclusieve element van ons geloof dan weer om de hoek kijken. Tot die tijd komt ons het oordeel niet toe en daar moeten we als christenen voor waken.”

Klik hier om de uitgave van prof. dr. M. J. Kater te bekijken of te bestellen.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Error: could not load events
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand.