De Nieuwe Psalmberijming
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

18 oktober 2021 door Ria Borkent, De Waarheidsvriend

In een modernere berijming bezien we psalmen met nieuwe ogen

Van het psalmboek uit 1773 wordt de helft niet gezongen. De berijming ademt het Verlichtingsdenken uit de achttiende eeuw en de taal is archaïsch. Kunnen gedateerde teksten het leven van jongeren begeleiden op een manier dat het hart geraakt wordt? Of is een alternatief noodzakelijk?

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

De Nieuwe Psalmberijming
Intussen is in 2021 De Nieuwe Psalmberijming (DNP) verschenen. De ontstaansgeschiedenis is van deze tijd: er kon worden gereageerd via een openbare website en van die mogelijkheid is door hebraïci, theologen, neerlandici en musici gebruikgemaakt. Als dichter/revisor voorzag ik in tekstwijzigingen en enkele berijmingen. Psalmen berijmen is een vorm van innovatie, traditie levend houden. Tegelijk weet
je: vertalen is verraden, berijmen is verkleinen. Het is goed als gemeente te beseffen: een psalm zingen is niet de Hebreeuwse psalm zingen, maar een bewerking ervan.

Nu de psalmen moderner berijmd zijn, bezien we psalmen die we nooit zingen, met nieuwe ogen. Bijvoorbeeld de psalm die tussen de geliefde psalmen 119 en 121 in staat. Hij gaat over iemand die ver van huis vrede zoekt, maar haat ontmoet. Goed om te zingen als een soldaat uit de gemeente op vredesmissie gaat. Of als het gaat over geloofsvervolging. In de versie van DNP klinkt Psalm 120 urgent. Vers 2 luidt:

Ik voel mij eenzaam en verloren,
geen sterveling wil bij mij horen.
Een zwerver ben ik, een ontheemde.
Zo ver van huis ben ik een vreemde.
Ik leef bij wie de vrede haten;
ik hoor hen over oorlog praten.
Hoe ik hen ook tot kalmte maan,
ze blijven maar de strijd aangaan.

Nu de psalmen moderner berijmd zijn, bezien we psalmen die we nooit zingen, met nieuwe ogen.

Twee berijmingen
Een te verdedigen zangwijze zou zijn: het hele psalter zingen uit twee berijmingen. Als we geliefde coupletten uit de berijming van 1773 zingen en nooit gezongen psalmen uit De Nieuwe Psalmberijming, komt de kerk de nieuwe generatie tegemoet in het verinnerlijken van psalmen. Laten we niet wachten tot psalmen van de troon gestoten worden.Verinnerlijken, regels die zich nestelen in je hart: ‘eerlijk en echt zijn, leven in uw spoor’ (Ps.119:8) – dat willen jongeren. Zo’n inwonende regel helpt hen bij het maken van keuzes. Het woord blijft hangen, is duurzaam.

Zeggingskracht
Als kinderen gesterkt moeten worden ‘in de bittere strijd tegen het secularisme’, zoals ds. J. A. W. Verhoeven terecht schrijft (De Waarheidsvriend, 27 mei 2021), is DNP mijns inziens een goede keus. De berijming is beknopt (naar Marots ideaal), in taal zonder veel omhaal. De sobere zegging kan ontroeren:
Zonder woorden, aangeslagen,
lig ik wakker vol met vragen. (77:2)

De teksten lopen soepel. Dit is een grote kwaliteit waarover men weinig hoort, maar gelukkig hoorde ik op het psalmensymposium dr. Dick Wursten zeggen: ‘Om taal soepel te laten verlopen, is een gave, beseften Marot en De Bèze.’ Betekent gewone taal dat het mysterie en de intensiteit verdwenen zijn? Toch niet. Authentiek verlangen proef ik in: Doorgrond mijn hartsgeheimen, HEER, ik leg ze eerlijk voor U neer. (139:8)

Poëtische regels:
De maanden laat U tellen door de maan. (104:5)

Laten we niet om een enkel woord een psalmberijming opzij
schuiven.

Beeldend, haast filmisch:
Door vrouwen werd de buit geteld,
terwijl hun mannen in het veld
lui bij het kampvuur lagen. (68:4)

Concreet en meerduidig:
een duif die vlucht
naar de woestijn. (55:2)

Het geheim is er:
een tempel voor de eeuwigheid gemaakt,
een heiligdom dat aan de hemel raakt. (78:17)

Het raadsel blijft:
De vogelvanger spant zijn net,
de pest zal zich verbreiden –
maar over jou zal God, die redt,
zijn sterke vleugels spreiden. (91:1)

In DNP ontbreekt de dichterhand niet, anders was er geen berijming ontstaan die zo soepel in de nootjes valt, zeggingskracht heeft, prachtig verhalend is in langere psalmen, de poëzie van de Schrift concreet en gelaagd laat klinken. Ja maar... er staat ‘tuig’ in een psalm, dat is te populair. Och, in 1773 staat ‘rot’ (troep, bende), dat was toen populair. In 1967 staat ‘puinhoop’. Laten we niet om een enkel woord een psalmberijming opzij
schuiven.

Ria Borkent uit Apeldoorn is dichter en schrijft kerkliedteksten. Ze werkte mee aan De Nieuwe Psalmberijming. Lees de volledige tekst van dit artikel in De Waarheidsvriend van donderdag 14 oktober 2021, of download de gratis pdf. Neem een jaarabonnement (€ 49,00). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

Klik hier om abonnee te worden van De Waarheidsvriend!

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

H
Mooie nieuwe teksten met dezelfde eeuwige betekenis. Mooi project.
J
Zeer welkom project. Groot deel van 1773 is ketters, het Deïstische godsbeeld van een deel van de 1773 psalmen (met name die van Laus Deo Salus Populo) is zo onbijbels als wat. Toch ben ik bang dat veel (iig in naam) bijbelgetrouwe kerken er zich niet aan zullen branden in naam van de traditie.