Piet Vergunst
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

God

12 juli 2021 door Piet Vergunst, De Waarheidsvriend

Christelijk scheiden: kerk houdt het huwelijk als standaard hoog en mag werken aan herstel

Wat zegt het ons dat een webinar over ‘christelijk scheiden’ dat de voorbije maand gehouden werd, wel 700 deelnemers telt? Op zijn minst dat er grote pastorale nood is ten aanzien van de beleving van het huwelijk, nood die tot luisteren dringt, schrijft Piet Vergunst in De Waarheidsvriend.

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

‘Want het huwelijk is een prachtig concept, maar tegelijk is het liefhebben in de uitvoering vaak zwaar.’ ‘Sinds de eerste mensen elkaar lief kregen en met elkaar op pad gingen, kwamen er ook relatiebedreigers als egoïsme, angst en sleur mee op reis.’ ‘Zonden als egoïsme, verwaarlozing en vernedering van de ander lijken door de eeuwen heen altijd de kleine broertjes te blijven van vreemdgaan.’ Het zijn zinnen die ik las in het boek Spiegelzalen. Reflecties op huwelijk en scheiding, een nieuwe uitgave van Jan Willem van Dommelen, Maria de Jong-de Kruijf en Anje Slootweg. Dit drietal loopt als advocaat en mediator al tientallen jaren met echtparen op. Hun publicatie lag ten grondslag aan het webinar over of en hoe christelijk scheiden mogelijk is.

‘Ik weet niet wat een huwelijk is’
Een herkenbare constatering in hun boek is dat kerkenraad en gemeente bij spanningen in een huwelijk vrijwel altijd ‘het nakijken hebben’, zelfs niet om twee voor twaalf maar om vijf over twaalf betrokken raken. Het inzicht is er dan dat een echtscheiding onvermijdelijk lijkt, maar de predikant of ouderling dat niet adviseren durft.

Wat zegt het ons dat een webinar over ‘christelijk scheiden’ dat de voorbije maand gehouden werd, wel 700 deelnemers telt?

Het doet me denken aan het boekje Toch gescheiden. Over de complexiteit van een gebroken huwelijk, dat ikzelf in 2012 redigeerde en dat net als Spiegelzalen een fors deel reserveerde voor levensverhalen van mensen. In een van de (anonieme) vraaggesprekken in Toch gescheiden stelt een vrouw hardop de vraag: ‘Is ons huwelijk al niet ten einde? Sterker, ik weet niet wat een huwelijk is.’ Volkomen leeggezogen was ze. Het maakte dat haar predikant (dienend in de Gereformeerde Gemeenten) zei: ‘Je moet weg bij hem, dit is geen huwelijk.’ Vraagt het om moed om op een punt te komen waarop je voelt dat wijzen op de trouwbelofte niet het pastoraat is dat nu geboden moet worden? Wijsheid is nodig om in die situaties niet weg te kijken, maar leiding te blijven geven.

Het is in deze context dat boven een bijdrage van de christelijke gereformeerde dr. C. P. de Boer uit Sliedrecht in Schuilplaatsperspectief, een uitgave van de stichting Schuilplaats, als kop staat ‘Soms is scheiden geboden!’ Ds. De Boer verwijst naar de overtuiging van Beza en Voetius ten aanzien van scheiding (Calvijn had hij ook kunnen noemen) en merkt op dat ‘de nood van onze tijd dwingt tot herbronning van deze visie’. Het laat zich raden dat hierbij pastorale wijsheid onmisbaar is.

Morele ruimte
Spiegelzalen is een boekje dat kerkenraad, gemeente én beide partners in een spanningsvol huwelijk veel aanreikt, niet alleen aan bijbelse gedachten maar vooral aan levenswijsheid. Tot kerkenraden komt de vraag of ‘volledig uitgeprate echtgenoten’ in de gemeente de morele ruimte voelen om hun verdrietige conclusies te trekken. De omgang van Jezus (Joh.8) met een overspelige vrouw is hier helpend: Hij veroordeelt niet, Hij bevrijdt de vrouw uit angst voor veroordeling én Hij zet haar op een spoor om naar de toekomst goede beslissingen te nemen. De kerk houdt de standaard van het huwelijk hoog, laat een oordeel aan God en werkt aan herstel van verhoudingen.

Tot kerkenraden komt de vraag of ‘volledig uitgeprate echtgenoten’ in de gemeente de morele ruimte voelen om hun verdrietige conclusies te trekken.

Zo leren we dat het vasthouden aan de heilzame geboden van de Heere mag samengaan met een luisterende, helpende houding naar de naaste, hij of zij die moeiten genoeg kent. Daarin erkent de kerk dat ‘de beslissing tot echtscheiding een persoonlijke afweging is van draagkracht en verantwoordelijkheden’, die een gemeentelid met God maakt en zich slecht toetsen laat. Aan jarenlang vechten voor je huwelijk kan een mens immers ook kapotgaan? We beseffen hierbij dat gescheiden gemeenteleden veelal een heel streng oordeel over zichzelf hebben, dat hun scheiding blijvend ontwrichtend kan werken en ze schaamte of een gevoel van falen een plaats moeten geven.

De last meedragen
Wat heb je dán nodig? Geen kerkenraad die vooral verlegen is met de situatie, geen ouderling die het min of meer laat afweten nadat de beslissing om uiteen te gaan gevallen is. Geen predikant ook die vooral focust op de schuldvraag en op waarheidsvinding, maar ambtsdragers en gemeenteleden die een last meedragen, die het leven van de ander plaatsen in het licht van Christus. Wie ziet immers – op een breed terrein van het leven – de zonden van zichzelf niet in het leven van de ander? Overigens, laat we ondanks het appèl uit Spiegelzalen en de grote aandacht voor het webinar ‘Christelijk scheiden’ niet over het hoofd zien dat er in het omzien naar elkaar in de gemeente zoveel goeds plaatsheeft. De mooiste dingen in de gemeenten zijn vaak die dingen waarvan niemand iets hoort, de stille aandacht voor de ander, het onopvallende meeleven.

Een relatietherapeut (zelf gescheiden) vertelt in Spiegelzalen dat ‘het ons allemaal overkomen kan’. Treffend en tragisch is het om te lezen dat juist christenen het elkaar moeilijk maken, dat er nauwelijks gescheiden mensen zijn voor wie het geloof samenbindt. Waarom? Omdat ze sterk denken vanuit moreel goed en kwaad, omdat ze soms hun scheiding rechtvaardigen door te accentueren hoe erg de ander was.

Op zondag komt de gemeente samen, onder de bediening van de verzoening. De Heere steekt Zijn hand naar verloren zondaars uit. Gods initiatief is dat, wat maakt dat ik me evenzeer verzoenen moet met mijn naaste. De kerk als gemeenschap die weet en leeft van verzoening, wie wil daar niet bij horen?

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Klik hier om het volledige artikel te lezen.


Echtscheiding
- Nico van der Voet heeft een boodschap voor gescheiden christenen: "Verbreek je trouwbelofte niet"
- Christelijk scheiden: hoe is dat mogelijk? 3 huwelijkscoaches geven antwoord
- Willem Lingeman: "Uitzonderingsregel om te mogen scheiden bestaat niet"
- Echtscheiding is een pijnlijke verlieservaring: hoe ga je verder?
- Wat kun je doen als een relatie of huwelijk dreigt te stranden?
Meer over Echtscheiding »

Klik hier om abonnee te worden van De Waarheidsvriend!

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen