Prof. dr. Henk van den Belt
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

28 april 2021 door Prof. dr. Henk van den Belt

Stem van gelovige jongeren gaat niet automatisch naar confessionele partij

De jongste verkiezingen laten opnieuw zien dat de steun voor confessionele politiek afbrokkelt. Zo is het voor jongeren niet vanzelfsprekend om op een christelijke partij te stemmen. Hoe moeten we deze ontwikkeling duiden?, vraagt prof. dr. Henk van den Belt in De Waarheidsvriend.

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

In Nederland verkeren we in een luxepositie, vergeleken met andere landen: we kunnen kiezen uit drie confessionele partijen. Toch stemmen veel christenen, vooral jongeren, op een andere partij. Met name de ChristenUnie scoort naar verhouding slecht bij de jongere generatie.

Het grote gebrek aan steun bij de jongste kiezers ook wijzen op een sterkere invloed van de secularisatie bij de jongeren in de achterban van de CU, een ontwikkeling die zich al eerder bij het CDA heeft voorgedaan.

Gebrek aan jongeren bij CDA en CU
Volgens een Ipsos-onderzoek houdt de ChristenUnie nog maar twee zetels over als alleen de jongste kiesgerechtigden (18-24 jaar) stemmen, het CDA krijgt zeven zetels en de SGP drie. Dat christelijke jongeren op een christelijke partij stemmen, is al veel langer niet meer vanzelfsprekend. Dr. Dolf te Velde, docent aan de Theologische Universiteit Kampen, schreef op Twitter: ‘In mijn directe omgeving speelt dit al meer dan 20 jaar. Medestudenten die SP of GL stemden omdat dát pas christelijk zou zijn. Of D66 voor meer directe democratie.’

Toch kan het grote gebrek aan steun bij de jongste kiezers ook wijzen op een sterkere invloed van de secularisatie bij de jongeren in de achterban van de CU, een ontwikkeling die zich al eerder bij het CDA heeft voorgedaan. De christendemocraten behaalden kort na de oprichting nog ongeveer een derde van het aantal kamerzetels. Het is sinds die tijd alleen maar bergafwaarts gegaan, met een kort herstel onder leiding van Jan-Peter Balkenende. Dat staat niet los van de inhoudelijke koers van de partij. Het was strategisch een slechte keuze om de klassieke christelijke thema’s zoals ‘normen en waarden’ en ‘barmhartigheid en gerechtigheid’ in te wisselen voor het neoliberale marktdenken. ‘Zorg voor elkaar’, de slogan van Hugo de Jonge, lag veel dichter bij het hart van de partij dan Wopke Hoekstra’s ‘Nu doorpakken’.

Bezinning
Belangrijker dan een juiste balans in de kerkelijke vertegenwoordiging is de principiële bezinning op de confessionele politiek. Collega ds. P. J. Visser gaf in Kontekstueel aan dat medisch-ethische onderwerpen, zoals abortus en euthanasie, niet langer sjibbolets zouden moeten zijn. Misschien wordt het tijd om te accepteren dat op die terreinen geen politieke winst meer te behalen valt en ons actief te richten op andere thema’s zoals het klimaat en de vluchtelingen. In een latere reactie in De Waarheidsvriend onderstreepte hij wel het belang van de medisch-ethische kwesties als zodanig. Als ik hem goed begrijp, vindt hij echter dat christenen in de politiek daar niet exclusief op moeten focussen en hun stemgedrag ook door andere thema’s kunnen laten bepalen.

Onder het wisselende stemgedrag van jongeren en ouderen ligt wellicht een fundamenteler probleem, namelijk de scheiding tussen het geloof (als privézaak) en het publieke domein.

Onmiskenbaar is een bijbelse visie op gerechtigheid en barmhartigheid ook van invloed op onze visie op het vluchtelingenbeleid, maar moet je dan strategisch stemmen op GroenLinks, terwijl bijvoorbeeld de vrijheid van onderwijs onder druk staat? Onder het wisselende stemgedrag van jongeren en ouderen – zeg maar van de zwevende christenen – ligt wellicht een fundamenteler probleem, namelijk de scheiding tussen het geloof (als privézaak) en het publieke domein.

Kentering
Juist rond abortus zie je dat er ook sprake kan zijn van een kentering in de publieke opinie, bijvoorbeeld omdat er ook bij niet-christenen steeds meer vragen komen rond de termijn van 24 (in de praktijk 22) weken zwangerschap. Met de huidige medische kennis zijn kinderen die na 24 weken worden geboren, levensvatbaar. De felheid waarmee de strijd voor abortus weer wordt opgepakt – inclusief het framen van de pro-life beweging als ‘agressieve anti-abortus demonstranten’ – verraadt een bepaalde zenuwachtigheid bij degenen die abortus als een mensenrecht beschouwen.

Moeten de leiders van de confessionele partijen in de formatie dan maar aangeven dat zij het prima vinden om medisch-ethische onderwerpen tot vrije kwesties te verklaren, omdat ze zo dankbaar zijn dat ze wellicht ook in de regering mee mogen doen?

Met het huidige democratische bestel is het juist de roeping van christenen om ook politieke verantwoordelijkheid te nemen.

Politieke verantwoordelijkheid
Er zijn altijd christenen geweest die tevreden waren als zij zelf een stil en gerust leven mochten leiden. Als er niet meer in zit, is dat ook een groot goed en zelfs een reden om te bidden voor een volstrekt heidense regering. Maar met het huidige democratische bestel is het juist de roeping van christenen om ook politieke verantwoordelijkheid te nemen en vanuit die verantwoordelijkheid de doorwerking van Gods heilzame geboden zo goed mogelijk te bevorderen. Zolang we in Nederland een vertegenwoordigende democratie hebben, mogen we daarin dankbaar participeren.

De confessionele partijen verschillen in hun visie op de mate waarin de overheid gehouden is aan Gods geboden. Zij zijn het er echter wel altijd over eens geweest dat de overheid niet neutraal is en dat christenen ook in de politiek een roeping hebben om te getuigen dat Christus Koning is. Wie dat opgeeft, kan net zo goed alle confessionele politieke partijen opheffen.

Prof. dr. Henk van den Belt is hoogleraar systematische theologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Lees de volledige tekst van dit artikel in De Waarheidsvriend van donderdag 22 april 2021, of download de gratis pdf.

Foto: Geloofstoerusting

Klik hier om abonnee te worden van De Waarheidsvriend!

Reacties

K
Waar ik eigenlijk veel meer benieuwd naar ben, is wat de invloed van die jongeren die niet op een confessionele partij stemmen gaat zijn op de ontwikkelingen binnen de kerken waar ze lid van zijn.
T
Er zijn in Nederland 5 christelijke partijen. Hierbij denken ik aan: CDA, CU de SGP de partij Jezus Leeft en de Gereformeerde Beginsel Partij.
T
Klimaat en vluchtelingenbeleid zijn belangrijke onderwerpen! En daarnaast verdienen de hulpbehoevenden in Nederland ook aandacht. Ik denk dan aan: de daklozen, de klanten van de Voedselbank, de langjarig wachtenden op een sociale huurwoning , de bewoners van sommige verpleeghuizen en tenslotte de Groningse aardbevingsslachtoffers.

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen