Ds. J. Belder
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

14 april 2021 door Ds. J. Belder, De Waarheidsvriend

Leven met een gehandicapte broer of zus geeft een bijzondere situatie

Verdrietig en aangrijpend is het om als ouders een gehandicapt kind te ontvangen. Ook voor de rest van het gezin is het niet makkelijk, constateert ds. J. Belder in De Waarheidsvriend. Hoe is dat, leven met een gehandicapte of chronisch zieke broer of zus? Wat doet het met je?

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

Brussen
Wie een broer of zus met een beperking heeft, moet misschien wel bepaalde taken op zich nemen, zo nu en dan bijspringen en vooral geduld leren opbrengen. Je krijgt ongevraagd mantelzorgtaken toebedeeld. In de wandelgangen word je ‘brus’ genoemd, een samentrekking van broer en zus. Een verzamelterm. Vooral jargon onder hulpverleners. Overigens valt de term niet bij iedereen goed. Hij kan als stigmatiserend worden opgevat, al zie ik daar niet direct reden voor. Waarom zouden we er geen verholen compliment in kunnen horen?

Ze kunnen beter genieten van kleine dingen en hebben doorgaans een groter besef dat gezondheid niet vanzelfsprekend is.

Wat opvalt, is de positieve blik van veel ‘brussen’ op hun gezinssituatie. Denk aan de sterk ervaren verbondenheid met het gezin. Aan een empathisch vermogen, zorgzaamheid en een groot verantwoordelijkheidsbesef. Aan een open houding ten opzichte van mensen die niet aan de gangbare norm voldoen. Er is sprake van meer volwassen gedrag dan bij leeftijdgenoten. Ze kunnen beter genieten van kleine dingen en hebben doorgaans een groter besef dat gezondheid niet vanzelfsprekend is.

Overvraagd
Daar is echter niet alles mee gezegd. Onder het oppervlak kunnen gevoelens van verwarring en frustratie schuilgaan. Vooral als ‘brussen’ worden overvraagd, wanneer het als vanzelfsprekend wordt geacht dat zij bijspringen in het gezin. Uit loyaliteit naar ouders en gehandicapte broer of zus, worden negatieve gevoelens weggeduwd. Ondertussen wroeten die onderhuids, waar je je dan weer schuldig over voelt.

Het is niet goed wanneer ‘brussen’ haast automatisch medemantelzorger worden. Er wordt nog een grens overschreden wanneer kinderen als steun en klankbord voor ouders gaan fungeren en belast worden met zaken die niet bij hun leeftijd horen. Parentificatie heet dat in hulpverlenersjargon. Kinderen zijn geen surrogaatouder. Overvraging uit zich in een scala aan mentale en fysieke klachten.

Het is niet goed wanneer ‘brussen’ haast automatisch medemantelzorger worden.

Leven in een gezin met een gehandicapte broer of zus geeft een bijzondere situatie. Ook als ‘brus’ leef je met beperkingen. Je past je aan en cijfert jezelf soms te veel weg, omdat vader en moeder het al zo druk en moeilijk hebben. ‘Mag ik eigenlijk wel genieten van leuke dingen? Plezier maken met leeftijdsgenoten?’ Dat alles op het gevaar af in een sociaal isolement te raken. Dat negatieve gevoelen wordt nog eens versterkt als het ‘zorgenkind’ wordt ingezet om anderen in het gareel te houden of te brengen. ‘Zou jij niet heel dankbaar moeten zijn dat je gezond bent’, et cetera. Onderlinge verhoudingen kunnen daardoor onder spanning komen te staan.

Externe steun
De mate van zorgintensiviteit is niet enerlei. Ze neemt toe bij gedragsproblemen en slechte gezondheid. Niet onbelangrijk is de wijze waarop ouders met de situatie omgaan. Hebben zij voldoende veerkracht? Zijn zij stressbestendig? Beschikken ze over een probleemoplossend vermogen? Welke betekenis en waarde heeft geloof voor hen? Is er een sociaal netwerk dat steun biedt? Juist in hechte kerkelijke gemeenschappen is er vaak externe steun, vooral in de vorm van helpende handen. ‘Draagt elkanders lasten en vervult zo de wet van Christus’ (Gal. 6:2). Je hoeft niet met je nood te koop te lopen, maar verberg die evenmin. Durf een beroep te doen op hulp die beschikbaar is.

Onderzoek wijst uit dat ‘brussen’ meer dan leeftijdgenoten kans lopen depressiviteit en angstklachten te ontwikkelen. Heftige gebeurtenissen in je directe omgeving roepen verzet op of leiden tot aangepast gedrag. In beide gevallen klinkt een signaal. Positieve aandacht en open communicatie zijn van groot belang. Zo leren kinderen ook goed om te gaan met een gecompliceerde gezinssituatie.

Ds. J. Belder uit Harskamp is emerituspredikant. Lees de volledige tekst van dit artikel in De Waarheidsvriend van donderdag 8 april 2021 of download de gratis pdf.

Klik hier om abonnee te worden van De Waarheidsvriend!

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen