Piet Vergunst
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

30 juni 2020 door Piet Vergunst, De Waarheidsvriend

Grootschalige uitputting van de aarde vraagt om zelfbeheersing: Matiging is nodig

‘Elke versoepeling vraagt nóg meer zelfbeheersing, geduld en discipline van iedereen.’ Bij monde van premier Mark Rutte riep de overheid bij het laten vieren van de teugels op tot matiging. Na Pinksteren wijst de Heilige Geest inderdaad de weg van de zelfbeheersing, schrijft Piet Vergunst in De Waarheidsvriend.

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

Matiging, daartoe roept premier Rutte voortdurend op, nu het mogelijk lijkt de overheidsmaatregelen te versoepelen. ‘Voorzichtigheid nu is immers beter dan spijt achteraf.’ Het betekent dat elk mens zichzelf beperkingen moet opleggen, ten dienste van de ander. Het betekent vooral dat onze verlangens tegen het licht gehouden worden. Dat woordje ‘verlangen’ is heel cruciaal geworden. Verlangen naar uitgaan, naar vakantie op verre bestemmingen, verlangen naar meer en groter voor je werk, salaris en positie.

Tegelijk was er een andere kant. Het onrustige leven dat velen leidden, het moeten omgaan met prikkels en verwachtingen, de angst om dingen te missen – het viel even stil. Verlangen naar eenvoud, naar stilte, naar wandelen in de natuur in plaats van staan in de file, naar vriendschap die de binnenkant van je leven raakt – het maakte dat we het ‘goede leven’ anders gingen definiëren.

Het Nieuwe Testament is te lezen als één strijd tussen aardse verlangens en het wandelen in de hemel.

Verlangen en gebod
Voor een christen heeft dit thema een diepere dimensie. Sinds de Romantiek draaien verlangens in onze cultuur immers veelal om onszelf, gaat het om geluk voor mijn persoonlijke leven. Het is God Zelf Die met Zijn woorden inbreekt in mijn leven en ons oproept Hem lief te hebben met heel ons hart, met al onze kracht. Sterk komt dat naar voren in de psalm die zingt over Gods geboden, die zingt over de Heilige Geest, Psalm 119: ‘Laat Uw geboden op reis mij niet ontbreken, omdat mijn ziel, omringd door duisterheden, zo dikwijls van verlangen is bezweken, om U te zien…’

Het Nieuwe Testament is te lezen als één strijd tussen aardse verlangens en het wandelen in de hemel. De oproep om te leven naar de Geest en de daden van het lichaam te doden – we komen die in diverse brieven van Paulus tegen. Als we bekleed zijn met de Heere Jezus Christus, ‘verzorgen we het vlees niet om begeerten op te wekken’. In het kader van dit begeren vallen woorden als dronkenschappen, zwelgpartijen, slaapkamers en losbandigheden, ruzie en afgunst. In dit alles hebben we matiging nodig, zelfbeheersing. Veel toelichting is daarbij niet nodig.

1,75 aarde
Er zijn echter ook verlangens die onder orthodoxe christenen vaak niet de nodige aandacht gekregen hebben. Denk aan verlangens naar luxe, naar een groter bedrijf, naar meer spullen, naar een rianter huis. De ingewikkeldheid van ons economische leven doet hierin zeker mee, omdat we niet ineens het roer 180 graden kunnen wenden.

Vrucht van het werk van de Heilige Geest in mijn leven, dát is matigheid, zelfbeheersing.

Tegelijk vraagt de grootschalige uitputting van de aarde om radicale stappen. In hoog tempo verbruiken we de grondstoffen die de aarde ons schenkt, die nodig zijn om te leven. Op dit moment hebben we al ‘1,75 aarde’ nodig om de grondstoffen te leveren die we mondiaal verbruiken. Dat is onze ‘ecologische voetafdruk’. Als iedereen leeft zoals wij in Nederland, hebben we 2,9 aarde nodig.

Na twee hete zomers dringt dit alles langzaamaan wat door. Ontbossing, bodemerosie en toename van stikstof in de atmosfeer hebben een einde. Als elke wereldburger zou leven zoals wij gemiddeld in Nederland leven, dan zijn op 4 mei – na ruim vier maanden! – de grondstoffen verbruikt die voor dat jaar beschikbaar zijn.

Eén vrucht
Vrucht van het werk van de Heilige Geest in mijn leven, dát is matigheid, zelfbeheersing. Op geduld komt het aan, en goedheid, blijdschap, zachtmoedigheid, liefde. Het zijn alle kenmerken van die ene vrucht. Galaten 5:22 reikt ons negen kenmerken van een christelijke levenshouding aan. Die zijn niet los verkrijgbaar: zonder zelfbeheersing daarom geen vrede, maar voortdurende ontevredenheid, zonder geloof geen blijdschap, maar eenzaamheid en angst, zonder geduld geen vriendelijkheid maar stress.

Matigheid (een woord dat in de HSV zelfbeheersing geworden is), heeft te maken met macht, met het macht hebben over verkeerde begeerten en gevoelens. Matigheid als vrucht van de Heilige Geest staat niet los van de geestelijke vrijheid. Immers, als je onmatig bent, ben je gebonden aan die begeerten, zondige verlangens naar groter en meer en verder. Die matigheid leert de Geest in de geloofsverbondenheid met Jezus Christus, de Meester. Dan gaat jaloersheid eraan omdat de ander meer heeft, dan gaat hebzucht eraan waardoor je zelf over de grenzen gaat van wat passend is. De Geest van Christus herstelt in de gelovige het beeld van God, dat in de zondeval teloorgegaan was.

Daarin ligt een cruciaal verschil met een niet-christen die ook matig kan leven. Het Woord van God is voor diegene niet de norm, het Woord dat sociaal onrecht scherp kritiseert, dat opkomt voor de weduwe en de vreemdeling, dat Woord waarin Jezus bij gedoe over een erfenis (Luk.12) zegt: ‘Kijk uit en wees op uw hoede voor de hebzucht. Immers, al heeft iemand overvloed, zijn leven behoort niet tot zijn bezit.’

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Klik hier om het volledige artikel te lezen.

Klik hier om abonnee te worden van De Waarheidsvriend!

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Bekijk onze abonnementen.