Jonathan Chaplin
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

SAMEN MET B&S

 

Dr. Jonathan Chaplin: "Overheid kan burgers niet opdragen vrienden te worden, dat is de rol van de kerk"

De multiculturele samenleving verdeelt ook christenen. Sommigen zien het liefst dat onze grenzen dichtgaan om islamisering te voorkomen. Anderen zien de komst van migranten vooral als een kans om het evangelie te brengen. CIP.nl sprak met dr. Jonathan Chaplin naar aanleiding van zijn boek Multiculturele gerechtigheid.

Buijten & Schipperheijn is een in Amsterdam gevestigde uitgeverij van non-fictie. Het kent twee fondsen: motief, dat zich bezighoudt met christelijke thema's, en recreatief, dat zich richt op toeristische routes en kaarten.
Ik ontvang graag de nieuwsbrief van Buijten & Schipperheijn

Waarom is, zoals je zelf schrijft, multiculturalisme zo’n vaag en ingewikkeld onderwerp?
"De aanwezigheid van een groeiende groep minderheden die niet uit Europa komt veroorzaakt grote vragen bij veel Europeanen als het aankomt op hun eigen identiteit. Sommigen vinden dat hun identiteit wordt verrijkt door deze religieuze en culturele diversiteit, terwijl velen het ervaren als een verstoring en bedreiging van hun eigen identiteit. Deze diversiteit is substantieel toegenomen in de afgelopen decennia vanwege de globalisatie, die ook de immigratie naar Europa betreft. Dit zag je terugkomen bij de massale vluchtelingencrisis in 2015. Deze crisis werd schaamteloos uitgebuit door populistische politici en media op een xenofobische en zelfs racistische manier.

Maar het staat buiten kijf dat de grote toename aan nieuwkomers uit verschillende culturen een aantal lastige uitdagingen met zich meebrengt, op politiek, economisch en cultureel gebied. Dit bedreigende gevoel is gevoel is toegenomen door de groeiende econmische verschillen die worden veroorzaakt door de globalisatie. Buitenstaanders, en zeker diegenen die er ‘anders uitzien’, worden de nieuwe zondebokken. Mensen denken dat zij hun banen en cultuur overnemen. Ik denk dat deze angst voor vreemden extra groot kan zijn in seculiere samenlevingen waar de enige focus op het behoren bij een land ligt. Het Evangelie is bedoeld om nationalisme te relativeren omdat in Christus noch Jood noch Griek is. Met Pinksteren konden mensen van alle naties en culturen elkaar verstaan. De kerk overstijgt de landsgrenzen en is een gemeenschap van gelijken."

Hoe ga je hier dan op een christelijke manier mee om?
"In het boek noem ik twee theologische principes die stand moeten houden. Ten eerste, alle mensen hebben een gedeelde identiteit en waardigheid omdat ze gemaakt zijn in het evenbeeld van God. Dat overstijgt elk verschil, of het nu religieus, cultureel of economisch is. Maar daarnaast zijn alle mensen onderdeel van een bepaalde cultuur die voortkomt uit hoe mensen voortborduren op Gods schepping. Maar alle aspecten van het mens zijn, inclusief onze culturele uitingen, zijn onderhevig aan de zonde. Daarom kunnen we nooit iemand dopen of voortrekken ten koste van een ander. We worden constant in de verleiding gebracht om onze eigen cultuur hoger dan die van anderen te achten.

"De eerste vraag is niet, ‘hoe kunnen we onze christelijke cultuur verdedigen?’ maar ‘waar moet onze cultuur spijt betuigen en hoe kan het genezen?’"

Met name christenen moeten zich ervan bewust zijn dat overgedragen culturele waarden beïnvloedt zijn door hun eigen zelfgerichtheid, blindheid, intolerantie en ongerechtigheid. Zelfs wanneer ze zijn gevormd door het christendom. Soms zijn deze ‘christelijke culturen’ de bron geweest voor de ergst denkbare, historische wandaden. Tegelijkertijd heeft het Evangelie een voordelige en helende impact gehad op een aantal culturen. Waar die invloed van de dag nog aanwezig is moeten we deze onderhouden door leven te leven die getuigen van die helende werking. Maar de eerste vraag die we onszelf moeten stellen is niet, ‘hoe kunnen we onze christelijke cultuur verdedigen?’ maar ‘waar moet onze cultuur spijt betuigen en hoe kan het genezen?’. Daarin kunnen we, en moeten we, leren van ‘vreemden’."

Hoe kan een christelijke visie op de multiculturele samenleving aantrekkelijk zijn voor niet-christenen?
"Deze mensen leven al in een cultuur die in het verleden vormgegeven is door het christendom. Eén van de uitkomsten van die invloed is een fundamentele toewijding aan gelijke waarden voor de mens. Dit idee wordt door liberale en seculiere denkers gedeeld. We moeten het gesprek aangaan met hen over wat het betekent om die waardigheid in de praktijk te brengen vandaag de dag. Dat betreft het vaststellen van gelijke rechten voor de mens en het respecteren van de gelijkwaardigheid van culturen. Hiervoor is een fundament nodig met wetten die deze rechten beschermt. Het betekent ook dat de verschillende rollen van de overheid en de samenleving (inclusief kerken) worden erkend. De overheid kan minimale voorwaarden stellen om burgers te beschermen tegen ongerechtigheid. Maar zij kan niet opdragen dat burgers vrienden moeten worden of mee moeten doen met alle regels van de heersende cultuur. Dit gebeurt naar mijn idee teveel in Nederland.

"Kerken moeten op lange termijn aan cultuurverandering werken als onderdeel van de samenleving"

Sociale waarden en gebruiken worden door de samenleving zelf bepaald. Dus als de overheden daar verandering in willen zien moeten ze instellingen binnen de samenleving ondersteunen om dat te gaan doen. Daar komen de kerken om de hoek kijken. Zij moeten op lange termijn aan cultuurverandering werken als onderdeel van de samenleving. Ik weet dat velen dat al doen en ik behandel dat in het laatste hoofdstuk van mijn boek."

Waarom zijn christenen zo verdeeld over de multiculturele samenleving?
"Helaas is dat geen nieuws. Christenen zijn vaak verdeeld geweest over cruciale politieke vragen. Maar de verdeeldheid wordt groter wanneer christenen niet hun geloof hun politieke denken laten vormen. Dit betekent dat ze zich laten leiden door de heersende meningen in een seculiere cultuur. Dus vandaag de dag zie je veel christenen zich aansluiten bij populisme, nationalisme, of juist de andere kant, progressief liberalisme. Sommigen zien dat dat als een bedreiging van de christelijke nationale identiteit en laten na om kritisch te zijn op hun eigen cultuur. Terwijl anderen allerlei culturele praktijken omarmen en daarin nalaten om kritisch te zijn op andere culturen.

Christenen moeten hun politieke visie herstellen door hun geloof, het Woord van God en de wijsheid uit hun tradities. Ze moeten die bronnen durven laten spreken op een nieuwe radicale manier in de richting van onze culturele context. Terwijl wij ook van die culturele context leren. Christenen hebben een grote voorraad aan theologische wijsheid waar ze op kunnen terugvallen, maar we hebben niet alle antwoorden.”

Klik hier om het boek van Jonathan Chaplin te bestellen

Download hier al onze gratis e-books + achtergronden!