Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

11 mei 2020 door Dr. M. J. de Vries, De Waarheidsvriend

Vertrouwen in technologie? Langetermijneffecten corona-app zijn totaal onbekend

De coronacrisis is een tijd waarin de samenleving op de proef gesteld wordt. Hoe gaan wij om met de vele onzekerheden die het coronavirus met zich meebrengt? vraagt dr. M. J. de Vries zich af in De Waarheidsvriend.

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

De medische technieken die worden ingezet op de IC-afdelingen zijn het resultaat van noest ontwerpwerk door ingenieurs. De technologie werkt echter niet zonder mensen. Het is niet voldoende om meer apparatuur aan te schaffen als er geen extra verpleegkundigen zijn om patiënten te behandelen. Het vertrouwen in technologie is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Smartphones en internet hebben het dagelijks leven indringend beïnvloed en de coronacrisis heeft ons meer dan tevoren bewust gemaakt van de mogelijkheden die ze bieden. We zouden de kerkdiensten in de lockdownsituatie niet kunnen meemaken als er geen technologie geweest was om geluid en beeld bij ons thuis te brengen.

Die waardering kan doorslaan. Een sprekend voorbeeld daarvan is het idee om met een app, een programmaatje dat op een smartphone gebruikt kan worden, inzichtelijk te maken welke mensen in de nabijheid geweest zijn van iemand die op dat moment besmet was. Ontwikkelaars werden door het kabinet uitgenodigd om zo’n app uit te proberen en deskundigen beoordeelden de uitkomsten op grond van privacy-bestendigheid. Tijdens de hoorzitting van de vaste Tweede-Kamercommissie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 22 april werd door juristen, artsen en ethici nadrukkelijk gewaarschuwd voor een onderschatting van de gevolgen van het breed en eventueel zelfs verplicht gebruik van zo’n app. Veel meer dan privacy is hier aan de orde. Hoe vrij is de keuze om de app te gebruiken als je als niet-gebruiker in de winkels geweerd wordt? Wie krijgt toegang tot de gegevens die de app registreert? Hoe betrouwbaar zijn die gegevens?

Het is een zegen dat de proef met de apps een mislukking was.

Verantwoordelijkheid
Het is een zegen dat de proef met de apps een mislukking was. Bij een succesvolle uitkomst was de kans groot geweest dat het kabinet groen licht gegeven had voor een brede verspreiding en toepassing, en dat terwijl de langetermijneffecten totaal onbekend zijn. De verleiding is groot om het doel van de volksgezondheid tot een rechtvaardiging voor alle middelen te verklaren. Die middelen worden dan overschat. Een van de informatici sprak bij de hoorzitting uit dat een smartphone niet geschikt is voor het meten van afstanden van minder dan drie meter. Hoe kan dan tegen beter weten in die technologie worden ingezet? Dat verraadt hoezeer wetenschap en technologie bijna blindelings ingezet worden, zonder een zorgvuldige afweging van mogelijkheden en beperkingen.

Er wordt tevens voorbijgegaan aan het feit dat alleen mensen verantwoordelijkheid kunnen dragen en smartphones of apps niet. De mens is het enige schepsel dat aan de Heere en aan mensen verantwoording kan afleggen. Het kabinet heeft tot nu toe in zijn beleid een grote ruimte gegeven aan de verantwoordelijkheid van de burgers, en tot nu toe heeft de samenleving laten zien dat zij die verantwoordelijkheid aankan. Het zou daarom een verkeerd signaal zijn om haar nu die verantwoordelijkheid af te nemen en te verplaatsen naar een opgelegde technologie. Het effect zal zijn dat mensen hun gedrag gaan verbergen, waardoor de betrouwbaarheid van de gegevens nog slechter wordt.

Bijzondere zorg
Het is opmerkelijk hoezeer het kabinet, tot aan de app-discussie, een lijn volgt die door christenen van harte onderschreven kan worden. Het stellen van de bescherming van de kwetsbaren boven economische belangen is te meer opmerkelijk, omdat dit uitgedragen wordt door een premier van VVD-huize. Deugen dan toch de meeste mensen, zoals de titel van het bekende boek van Rutger Bregman suggereert? Christenen zullen in de bijzondere houding van het kabinet iets herkennen van Gods genade dat Hij het kwaad in ons weerhoudt.

Gods bijzondere zorg zien we overigens ook in het feit dat het vanaf de eerste dag van de lockdown prachtig weer geweest is. Hoe zou het geweest zijn als we dagen of weken achtereen door regen verhinderd zouden zijn om een gezonde wandeling of fietstocht te maken? Geen wetenschap of technologie hebben daar ook maar iets aan bijgedragen. Grote dankbaarheid past ons, omdat de Heere in deze tijd ons geloof in de maakbaarheid van het leven van zijn grond berooft. ‘Hij straft ons, maar naar onze zonden niet’, zingen we daarom met Psalm 103.

Dr. M. J. de Vries uit Papendrecht is bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de Technische Universiteit in Delft en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond.

Klik hier om abonnee te worden van De Waarheidsvriend!

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand.