Joop Teeuwen
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

Auteur: Patrick Simons

Joop Teeuwen blijft ondanks coronacrisis in Zuid-Soedan: "Ik vind het lastig om als eerste weg te gaan"

Hoewel er wel besmettingen zijn, blijft een echte uitbraak van het coronavirus in Zuid-Soedan voorlopig uit. En gelukkig maar. Want wanneer dat wél het geval is, zijn de problemen niet te overzien. Joop Teeuwen werkt namens hulporganisatie ZOA in het land. We spraken hem over de situatie in Zuid-Soedan, de preventieve maatregelen en wat er gebeurt als het virus echt gaat uitbreken. “Afrika begint nu pas op het netvlies te komen van de wereld als het gaat om het coronavirus.”

We zijn er voor onze naasten in nood die lijden in deze gebroken wereld. We zijn er voor mensen die alles kwijt zijn geraakt door een oorlog of een ramp. Samen met jou kunnen we in noodsituaties snel te hulp schieten. En hen ook daarna trouw blijven, door te helpen bij het opbouwen van een nieuw bestaan. Net zo lang totdat ze zichzelf weer kunnen redden.

Qua besmettingen is er op dit moment in Zuid-Soedan nog niet veel te merken van het coronavirus, zo vertelt de zendingswerker. “Tot dusverre is er bij vier mensen corona vastgesteld. Drie daarvan zijn mensen die voor de Verenigde Naties werken. Dat betekent uiteraard niet dat zij heel gevaarlijke werkomstandigheden hebben, maar meer dat zij veel corona-bewuster zijn. Bij de geringste verdenking wordt er getest. Het heeft er wel toe geleid dat er een zekere mate van wantrouwen is ontstaan naar buitenlanders, met name op social media. Ik merk daar zelf niets van, als ik op straat loop overigens. Iedereen is even vriendelijk als daarvoor.”

"Als er in vrij korte tijd veel extra mensen ziek worden, is er absoluut geen capaciteit om hen te behandelen."

Wel merkt hij dat er flinke maatregelen genomen zijn in het land. “De scholen zijn dicht en er is een samenscholingsverbod. Geen kerkdiensten hier dus. Sinds drie weken zijn ook alle winkels waar anderen zaken dan eten en medicijnen worden verkocht, op last van de overheid gesloten. Dat is een probleem want mensen hebben van de ene op de andere dag geen bron van inkomsten meer. En hier is geen sociaal vangnet. Zuid-Soedan is bijna volledig afhankelijk van wat er wordt ingevoerd, met name uit Oeganda. De grenzen zijn voor vrachtverkeer open, maar niet voor personenverkeer. Ook zijn er geen internationale vluchten meer, dus de mensen zitten ‘vast’ hier.”

Wanneer het virus echt uitbreekt, kan dat voor grote problemen zorgen in Zuid-Soedan. “De gezondheidszorg is, zelfs voor Afrikaanse normen, erg slecht”, vertelt Joop. “Vooral op het platteland. Dus als er in vrij korte tijd veel extra mensen ziek worden, is er absoluut geen capaciteit om hen te behandelen. Ook is de capaciteit om mensen te testen zeer beperkt. Daardoor is het creëren van een duidelijk plaatje hoe corona is verspreid onder de bevolking eigenlijk onmogelijk.”

Daarnaast heeft een dergelijke epidemie ook op lange termijn grote gevolgen. Vooral het verlies van werkgelegenheid is volgens Joop een probleem. “Het leven is al duur hier en om dan, bijvoorbeeld als shopkeeper, geconfronteerd te worden met het sluiten van je winkel voor lange tijd, dat kan mensen tot wanhoop drijven.”

Hoewel Joop aangeeft niet bang te zijn, kan de situatie hem soms wel benauwen. “Vooral als ik denk aan de mogelijkheid op een uitbraak van geweld vanwege mensen die wanhopig worden. Wat gaan ze dan doen? Veel mensen hebben vanwege de omstandigheden sowieso een korte horizon. We werken in gebieden waar mensen heel weinig voedselzekerheid hebben en dan is de gedachte van velen ‘hoe kom ik vandaag aan voldoende eten voor mijn gezin’. Dan is de corona ineens nog ver weg… Afrika begint nu pas echt op het netvlies te komen van de wereld als het gaat om het coronavirus. Het is wellicht te vroeg om de implicaties van corona naar waarde te schatten.”

"Ik vind het lastig om als eerste weg te gaan."

Verschillende zendings- en ontwikkelingswerkers keerden reeds terug naar Nederland vanwege een uitbraak van het coronavirus in het land waar ze verbleven. Zou Joop ook terugkeren als corona toeslaat in Zuid-Soedan? “Een lastige vraag”, antwoordt hij eerlijk. “Mijn vrouw en kinderen zijn in Nederland en ik wil dolgraag bij ze zijn. Aan de andere kant ben ik landendirecteur voor ZOA hier in Zuid-Soedan. Al mijn collega’s zitten hier en vrijwel allemaal hebben ze hun gezin in een ander land. Ik vind het lastig om als eerste weg te gaan. Ik weet dat er soms nog vluchten uit Zuid-Soedan vertrekken naar Addis Abeba in Ethiopië. Een ticket kost meer dan 4000 dollar. En dan moet je ook nog in quarantaine in Addis Abeba, tenzij er een aansluitende vlucht is. Maar die kans is momenteel zeer klein. Ik heb hierover overlegd met mijn vrouw voordat de grenzen dichtgingen. Met inschakeling van gebedspartners hadden we vrede in ons hart met de beslissing dat ik hier vooralsnog blijf.”

Wanneer het virus echt hard toeslaat in het land, is er weinig wat Joop of ZOA kan doen, zo vertelt hij. “Nu is er nog een ‘window of opportunity’ om mensen te bereiken met informatie over corona en hoe de kans op verspreiding sterk te verminderen. En we kunnen zeep en andere zaken distribueren. Als de lockdown ook alle binnenlandse vluchten treft, worden we wel heel erg beperk in ons doen en laten. Dan zouden we nog steeds wat van ons werk doen vanuit onze veldkantoren. Zolang hulpverleners naar buiten mogen dan, want als wij als hulpverleners ook in lockdown moeten, is het einde oefening.”

“ZOA is al jaren actief in haar projectgebieden”, gaat Joop verder. “Dat betekent dat we een vertrouwensrelatie met de bevolking hebben opgebouwd. Dat kan ons heel goed helpen om bijvoorbeeld informatie over corona te verspreiden én om geruchten tegen te gaan. ZOA kan haar netwerk in de projectgebieden gebruiken om mensen te mobiliseren en om zaken zoals zeep te distribueren. Ook kunnen we vooralsnog de meeste van onze reguliere projectactiviteiten voorzitten. Die zijn erop gericht om de weerbaarheid van mensen te vergroten. En die verbeterde weerbaarheid geeft mensen een grote kans corona te overleven, mochten ze dat oplopen.”

Tot slot wil Joop graag mensen in het Westen oproepen om Afrika niet te vergeten. “Juist nu niet. Dit is lastig want veel mensen zullen bezorgd zijn over hun eigen situatie en dus ook niet zo zeker zijn of ze wel geld over hebben om werk zoals ZOA doet, te ondersteunen. Het is echter juist nu harder nodig dan ooit. Ik verwacht dat corona mensen in bijvoorbeeld Zuid-Soedan harder zal treffen dan mensen in het Westen. Daardoor wordt de kloof tussen hen alleen maar groter. Gebed is hard nodig en wellicht nog het meest voor de overheid. De Bijbel roept op om voor mensen in plaatsen van autoriteit te bidden en dat is nodig, vooral gebed om wijsheid om de juiste beslissingen te nemen.”


Corona
- 22 redenen om als christen niet bang te zijn voor het coronavirus
- Jacko is actief op de corona-afdeling: "Een zieke zei: 'Als je Jezus hebt, maakt het eigenlijk niet zoveel meer uit'"
- Megakerken in Zuid-Korea openen hun deuren voor eerste samenkomsten na coronacrisis
- 4 verhalen uit de Bijbel die christenen helpen om de coronacrisis te duiden
- Reformatorisch echtpaar overleeft op wonderlijke wijze corona: "Mogen getuigen dat God ons leven heeft gered"
Meer over Corona »

Steun het werk van ZOA!

Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand.