Ds. J. Belder
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

28 april 2020 door Ds. J. Belder, De Waarheidsvriend

Ds. J. Belder: Kabinet dwingt ons tot keuze over orgaandonatie

Op 1 juli van dit jaar wordt de nieuwe donorwet van kracht. Ons land stapt over naar het zogenaamde ‘ja-tenzij-systeem’. Iedere Nederlander vanaf achttien jaar is dan automatisch donor, tenzij hij daar bezwaar tegen aantekent, schrijft ds. J. Belder in De Waarheidsvriend.

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

Keuzemogelijkheden
In de brief die de overheid binnenkort aan alle Nederlanders vanaf achttien jaar oud stuurt, zijn vier keuzemogelijkheden aangebracht. Je geeft volledige, beperkte of geen toestemming voor donatie. De wet biedt de mogelijkheid om aan te geven welke organen en/of weefsels je niet wilt doneren. Een vierde optie is dat je de beslissing overlaat aan je familie. Is dat een zwaktebod? Zo zou ik het niet willen duiden. Je kunt aangeven wie voor jou uiteindelijk beslist. Maar besef hoe belastend dat is voor de achtergebleven partij, zeker in de emotionele en hectische periode van een naderend of plotseling levenseinde.

Niettemin geeft het wel te denken dat het aantal mensen dat indien nodig een orgaan wil ontvangen, beduidend hoger is dan de categorie die wil geven.

Wie niet binnen zes weken reageert, ontvangt een herinneringsbrief, die nog weer zes weken tijd geeft voor een reactie. Blijft ook dan een antwoord uit, dan word je in het donorregister aangemerkt als ‘geen bezwaar hebbend’ tegen orgaan en weefseldonatie. De bevestiging hiervan volgt. Het gegeven antwoord geldt niet als een wet van Meden en Perzen. Het blijft mogelijk je registratie te wijzigen.

Volgens de richtlijnen van de overheid houdt de familie echter nog een fikse vinger in de pap. Wie met heldere redenen duidelijk kan maken dat de gestorvene geen donor wilde zijn, mag ervan uitgaan dat die beslissing gerespecteerd wordt. De vraag blijft natuurlijk staan of de arts(en) die verklaring aanvaardbaar vindt. Officieel valt er niets tegen te houden en is het laatste woord aan de arts. Wie zal echter tegen de gemotiveerde beslissing van de nabestaanden durven ingaan en emotionele schade willen veroorzaken?

Weigeraars
Diskwalificeren van weigeraars en twijfelaars als niet-menslievend, egoïst of hypocriet is niet fair en bovendien aanvechtbaar. Wie alle eenrichtingverkeer uitsluit – wel willen hebben, niet willen geven – heeft een probleem. Heeft een roker dan ook geen recht op kostbare medische zorg bij ziekte die het gevolg is van zijn rookgedrag? Of een wielrenner die gewond raakt na een valpartij? Niettemin geeft het wel te denken dat het aantal mensen dat indien nodig een orgaan wil ontvangen, beduidend hoger is dan de categorie die wil geven.

Volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doneren niet-religieus georiënteerde landgenoten eerder dan christenen en moslims. De laatste categorie scoort het laagst. Het is niet de afwezigheid van menslievendheid die hier speelt, maar overwegingen van godsdienstige aard geven de doorslag. Voor verreweg de meeste moslims is het belangrijk dat het lichaam van de overledene (verder) intact blijft. Ook valt op dat hoogopgeleiden eerder bereid zijn iets van zichzelf te doneren dan laagopgeleiden en vrouwen vaker organen en weefsels willen afstaan dan mannen.

Besef dat uitstelgedrag niet langer mogelijk is. Zadel je nabestaanden niet op met een beslissing die je in feite zelf moet nemen.

Bijbelse visie
Zijn er bijbels-principiële bezwaren aan te voeren tegen donatie van organen en weefsels? Wij hebben in ieder geval zorgvuldig om te gaan met ons leven. Dus ook met ons lichaam. We zijn daar rentmeester over. We mogen het niet verminken (Lev.19:28; Deut.14:1). Dat houdt echter niet in dat na onze dood geen organen en weefsels mogen worden uit‑ en afgenomen. Als Jozef gestorven is (Gen.50), wordt zijn lichaam geconserveerd door organen uit te nemen en het te balsemen. Omdat orgaantransplantatie pas tot de recente medische mogelijkheden behoort, kunnen we een pro- of contrastandpunt niet staven op voorbeelden in de Bijbel. Dat kan hooguit in afgeleide zin, al dienen we ook daarmee voorzichtig te zijn. Donatie kan ten minste gelden als een daad van naastenliefde. Emotionele argumenten kunnen als rem werken ten aanzien van donatie. Sterven heeft een eigen ritme. De impact die dat heeft op nabestaanden, mag niemand bagatelliseren. De uitname van organen direct na het sterven van je geliefde kan het ingezette rouwproces verstoren. Goede communicatie voor en tijdens dat moment met de arts(en) is van wezenlijk belang. Niemand moet het gevoel hebben te worden opgejaagd. Tegelijk is de beschikbare tijd voor orgaanuitname beperkt.

Gewetensvol beslissen
Keuze voor of tegen orgaandonatie is een persoonlijke beslissing, die anderen hebben te respecteren. Of het integer en christelijk is wel te willen ontvangen en niet te geven, is een vraag die om een persoonlijk antwoord roept.

Bij het komen tot een beslissing kan het helpen een lijstje te maken van voor- en tegenargumenten en je daarbij af te vragen hoe (ir)rationeel die zijn. Besef dat uitstelgedrag niet langer mogelijk is. Zadel je nabestaanden niet op met een beslissing die je in feite zelf moet nemen. Enige nuchterheid is hier geboden. Binnenkort moeten we onze keuze kenbaar maken. Wie zwijgt, stemt toe. Laten we er ten minste over nadenken. Spreek erover met anderen, allereerst met hen die het dichtst bij u staan. Leg uw beslissing biddend voor aan God. En laat eenieder in zijn eigen geest (gemoed) ten volle overtuigd (verzekerd) zijn (Rom.14:5).


Orgaandonatie
- Is orgaandonatie Bijbels?
- Moeten we nou vóór of tegen de mogelijk nieuwe Donorwet zijn?
- Waarom pastoor Jan-Jaap fel tegen de nieuwe donorwet is
- Waarom dominee Ernst Leeftink de donorwet toejuicht
- Donor worden of niet? Als christen kun je het er maar moeilijk mee hebben!
Meer over Orgaandonatie »

Klik hier om abonnee te worden van De Waarheidsvriend!

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand.