Paul Blokhuis

Nieuws

11 oktober 2019 door Anthony Ruijtenbeek

Open brief aan ChristenUnie-staatssecretaris Paul Blokhuis over het homohuwelijk

Geachte heer Blokhuis (foto), ondanks dat de ChristenUnie een amendement van diezelfde strekking nog niet zolang geleden met grote meerderheid heeft verworpen, wilt u toch graag het debat weer openen over het homohuwelijk.

Welnu, bij deze dan een bijdrage aan de discussie van mijn hand, en ik denk dat het zinvoller is om het hart van de kwestie te bespreken, dus het over ‘seksualiteit’ te hebben in plaats van ‘homoseksualiteit’, laat staan alleen de politieke uitloper (het civielrechtelijk ‘homohuwelijk’) van deze kwestie. Want ik denk dat het zinvol is om te spreken over gevolgtrekkingen als de kern van de kwestie helder is.

Ook denk ik dat het goed is om wat vooronderstellingen mijnerzijds wat betreft uw persoon op tafel te leggen. U bent zélf nog niet zolang geleden ‘uit de kast gekomen’ als een linkse christen. Dat roept bij mij al ergernis op. Dat wil zeggen, misschien is het een karikatuur om te stellen dat linkse christenen de neiging hebben om op het hoogste religieuze niveau, daar waar mensen zich vrijwillig verenigen om de veronderstelde wil van God te doen, religieuze dogma’s erg vrijelijk te interpreteren, of althans wars te zijn van groepsdruk, maar dat lijkt men ruimschoots te compenseren door op een lager, politiek niveau, via de staat onwillige andersdenkenden tot het veronderstelde goede leven te dwingen. Let wel, ik ben geen libertariër, ik denk dat we er soms niet onderuit komen om bepaalde zaken via de staat af te dwingen. Maar dat neemt niet weg dat ik het liever andersom zie, en daar zal ik nog dieper op ingaan. Maak ik nu een karikatuur van uw standpunten? Misschien, maar ik kan alleen maar zeggen dat al uw meningsuitingen via de media toch wel erg goed in dit patroon passen. De kwestie van de seksualiteit is wellicht de grootste crisis in de oecumene sinds de Reformatie en m.i. staat u daarbij aan de verkeerde kant van de lijn, maar tegelijkertijd lijkt er geen dag voorbij te gaan waarin u weer een tax of een verbod hebt bedacht die de onwillige andersdenkenden tot uw persoonlijke opvattingen over het goede leven moet dwingen.

Ik zal heel abstract beginnen. Veel seculiere ethiek is op de één of andere wijze consequentialistisch. In de encycliek Veritatis Splendor nr. 77 wordt de kern van de inconsistentie van een dergelijke ethiek duidelijk blootgelegd:

"Voor het overige weet iedereen, hoe moeilijk - of, beter, hoe onmogelijk - het is, om alle gevolgen en alle in voor-morele zin goede resp. slechte effecten van de eigen handelingen te beoordelen: een uitputtende verstandelijke raming is niet mogelijk. Hoe moet men proporties vaststellen, die van een waardering afhangen, waarvan de criteria in duisternis verkeren? Hoe zou men op grond van dergelijke dubieuze ramingen een absolute verplichting kunnen rechtvaardigen?"

Voorbeelden te over. Even plat gezegd maar niet fundamenteel onwaar; het socialisme gaat uit van 'eerlijk delen', maar zeker op het niveau van álle mensen op deze aardbol (laat staan die nog geboren gaan worden) valt alleen al door de hoeveelheid van de verschillende parameters en het structurele gebrek aan mogelijkheden om dit allemaal in kaart te brengen, onmogelijk vast te stellen wat 'eerlijk delen' precies betekent. Iets dergelijks geldt evenzogoed voor het liberale beginsel dat mijn vrijheid eindigt daar waar die van de ander begint. En uiteraard geldt dat ook voor de ethiek van de seksualiteit en voor ‘identity politics’ in het algemeen, zeker als iedereen zélf zijn of haar seksuele 'identiteit' mag bepalen en daar allerlei rechten aan wil ontlenen.

In alle gevallen is het antwoord van de christelijke ethiek 'zelfgave'. Vrijwillig een stap terug doen zogezegd. Hoe krijgt dat nu op het gebied van de seksualiteit haar beslag?

Abstract gezien denk ik dat je kunt zeggen dat er twee ethische lijnen recht tegenover elkaar staan.

De ethische lijn achter het LGBT-gedachtegoed lijkt te zijn dat iedereen zijn of haar seksuele identiteit zo uitdrukkelijk mogelijk mag vormgeven en uitoefenen. Gebeurt dit niet, dan wordt iemand in het diepst van z’n zijn beperkt. Alleen al heel abstract bezien wordt het al snel duidelijk dat deze ethische lijn niet ten volle gerealiseerd kan worden. Er zijn immers seksuele voorkeuren die een mens zélf of anderen op vrij directe wijze kan schaden. Er zal wel debat over kunnen zijn wat voor soort voorkeuren daar onder vallen (vooral ook omdat ‘direct’ een rekbaar begrip is), maar dát deze voorkeuren bestaan én niet uitgeoefend zouden mogen worden, daar zal weinig debat over zijn. Persoonlijk vind ik dit eigenlijk al genoeg reden om deze lijn te verwerpen als er een alternatief zou zijn. Immers, de goede herder keek toch ook om naar dat éne schaapje? Het feit dat deze mensen met weinigen zijn mag eigenlijk geen argument zijn en in een samenleving waar deze ethische lijn geldend is, kunnen zij zich nauwelijks handhaven.

Maar ik weet dat dat niet echt een populair argument is. Wat misschien meer tot de verbeelding zal spreken, is dat zo’n lijn, door het feit dat ze onrealiseerbaar is, altijd tot een strijd van ‘winnaars’ en ‘verliezers’ zal leiden. De ‘winnaars’ kunnen niet alleen ongestoord hun seksuele voorkeuren realiseren, ze zullen ze ook erkent zien worden in maatschappelijke conventies en wetgeving, iets wat de ‘verliezers’ natuurlijk ook willen, en daarom zal die strijd steeds blijven voortduren, ook omdat naarmate de mensheid op dit vlak in zichzelf blijft graven, ze steeds weer nieuwe seksuele identiteiten zal vinden, net zolang tot dat er voor elk individu een seksuele voorkeur is. Het is natuurlijk onmogelijk om daar ooit afdoende maatschappelijke en staatsrechtelijke wet- en regelgeving op te maken.

De tegenovergestelde lijn is dat iederéén beperkt wordt. In strikte zin is dit op aarde niet te realiseren omdat er toch voortplanting dient te zijn. Niettemin is het veelzeggend dat er volgens de Bijbel in de hemel geen huwelijken meer zullen zijn, dus in de meest abstracte zin is deze ethische lijn toch een soort eschatologische vooruitwijzing. Wat wél mogelijk is, is om de voortplanting intrensiek met het huwelijk te verbinden en om de verschillen tussen gehuwden en niet gehuwden zoveel mogelijk uit te vlakken. Voornamelijk door dat deze groepen ook naar elkaar de zelfgave gestalte geven. Dit is in feite heel in het kort de seksuele ethiek van de katholieke Kerk, en een antropologisch verantwoorde (en minder abstracte) weergave daarvan kunt u vinden in de Theologie van het Lichaam van Johannes Paulus II, die ik naar het Wetenschappelijk Instituut van de CU zal sturen, en dan zal deze u uiteindelijk wel bereiken.

Op dit punt gekomen is het misschien goed om drie grote verschillen aan te geven tussen de katholieke ethiek over de seksualiteit en de seksuele ethiek zoals die in de mainstream van de Reformatie haar beslag heeft gekregen.

1. De Reformatie heeft in ieder geval de facto de aloude leer van de Kerkvaders (op het concilie van Trente nog eens bevestigd) dat de ongehuwde staat in rangorde boven het huwelijk staat, afgeschaft en het celibaat verdacht gemaakt.

2. Vanaf de Anglicaanse Lambeth-conferentie in 1930, waarin aan gehuwden in bepaalde gevallen contraceptie werd toegestaan, werd seksualiteit steeds meer losgekoppeld van voortplanting. Ik denk dat dit wellicht de belangrijkste cesuur is geweest. Als ‘keurig getrouwde’ christenen zichzelf voordeeltjes blijven toespelen tot op het punt dat de band tussen seksualiteit en procreatie verbroken wordt, dan heeft men weinig argumenten meer om tegen niet-procreatieve seks te zijn.

3. Aansluitend op deze ontwikkeling hebben vooral de Verlichtingsdenkers deze lijn doorgetrokken naar een medicalisering van de seksualiteit die in feite stelde dat heteroseksualiteit ‘gezond’ was en alle andere parafilïen ‘ongezond’ Ik kan u van harte aanraden om daarover het onderaan gelinkte essay van Alastair MacIntyre getiteld ‘Against Heterosexuality’ te lezen, dat niet alleen betoogt dat ‘heteronormativiteit’ z’n oorsprong vindt in de Verlichting, met voorlopers in de reformatie, maar ook hoe onverenigbaar het is met een christelijke antropologie.

Als laatste zou ik nog de meest inhoudelijke kritiek willen behandelen die ik tot nog toe op dit standpunt heb gehoord. Die stelt dat mijn kritiek op de eerstgenoemde ethische lijn op papier wel klopt en dat de tweede genoemde lijn, eveneens op papier wel waterdicht is, maar dat die tweede lijn praktisch gezien niet realistisch is en dat doormodderen op de eerste lijn misschien nog wel het beste is. Mijn antwoord daarop zou zijn dat deze ethiek honderden jaren lang, zeker vanaf de hoge middeleeuwen tot aan de Reformatie, gewoon praktijk is geweest. En er is een brede consensus onder historici dat dit in de praktijk tot een milde omgang met de seksualiteit heeft geleidt. Zie bijvoorbeeld de ‘Geschiedenis van de seksualiteit’ van Michel Foucault, toch niet direct een vriend van de katholieke Kerk.

Ergens is dat natuurlijk ook logisch. De seksuele ethiek van de katholieke Kerk is, zoals de gehele moraalleer, in feite één grote exponentie van de Bergrede is. En in de Bergrede zien we al dat Jezus, die tch bekend staat om Zijn mildheid, de lat van het ideaal constant hoger legt dan de leer van de farizeëers en ze dus eigenlijk als een stel vrijzinnigen wegzet. Tegelijkertijd staan juist die farizeëen als ‘streng’ bekend. Hiermee kom ik eigenlijk weer terug op wat ik eerder al kort aantipte. Als het ideaal héél hoog ligt, dan (h)erkennen we onszelf allemaal als tekortschietende mensen. Als het ideaal echter naar beneden wordt bijgesteld, naar zogenaamde ‘haalbare’ proporties, zoals m.i. in zowel het calvinisme als het socialisme is gebeurt, dán begint het ‘grote vingerwijzen’ en ‘ellebogenwerk’. En daar rust ook mijn voornaamste bezwaar, u preekt compassie, maar in feite doet u niets anders dan cynisch een groep gepriviligeerden (gehuwde protestanten) in stand houden door haar ietsjes uit te breiden (met monogame ‘homoseksuelen’), waar door de druk op de niet-gepriviligeerden alleen maar groter wordt. Het spijt me wel, maar als een ethische lijn de heiligen (celibatair levenden) tot dwazen maakt en juist de allerzwaksten het hardst treft (zij die een seksuele voorkeur hebben die directe schade aan hun zelf of anderen berokkent), dán kan dat nooit van God zijn.

Lees ook: Paul Blokhuis is voor homohuwelijk en wil gesprek binnen ChristenUnie aangaan.

Reacties

J
Paul Blokhuis is geïnfecteerd geraakt met denkbeelden uit de maatschappij. Hij heeft de christelijke leer wat betreft het huwelijk en seksualiteit overboord gezet en probeert nu in zijn functie als staatssecretaris een voorvechter te zijn van homoseksuele rechten. Waar is de regie vanuit de ChristenUnie zelf?
REAGEER
A
Ik word moe van deze discussie. Het gaat in de homofilie niet om het Bijbelse verbieden van een liefdes relatie zoals een reactie zegt, maar om het gebod sex te hebben met mensen van een zelfde geslacht. Liefde m.b.t. een huwelijk kent een patroon in de Bijbel en dat tussen een man en een vrouw geschapen naar Gods beeld. Het beeld van God en de scheppingsorde is leidend in deze discussie. De discussie die Blokhuis wil is reeds gevoerd en een heleboel kerken buigen al mee zijn kant op; zijn oproep is de homolobby ondersteunen in de CU
REAGEER
Wat een verhaal van deze Anthony met zijn ethische lijnen. Hij zet een redenering op hoe seksualiteit , als issue, in de 'kerk van toen' lag en hij verwijt Blokhuis dat hij de grenzen van weleer nu overschrijdt. Blokhuis is nu van de verkeerde kant :). Anthony denkt vanuit een gegeven leer. Een kader, waaruit helaas de kern is verdwenen, namelijk de erkenning dat mensen als hetero en homo worden geschapen en (elkaar) voluit mogen liefhebben. Noem mij trouwens één bijbeltekst waarin een homofiele LIESFDESRELATIE wordt verboden...
Toon meer antwoorden (8)
Toon meer reacties (1)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand!