3 waardevolle lessen uit Richteren

God

09 juli 2019 door Leen Stehouwer

Drie waardevolle lessen uit Richteren

Richteren pakt de draad op waar het boek Jozua eindigt en vertelt hoe het verder gaat met de verovering van Kanaän. Nog belangrijker, het vertelt ook hoe het volk in godsdienstig opzicht verder gaat.

Het Evangelisch College (EC) is een interkerkelijk opleidingsinstituut dat (deeltijd)opleidingen en cursussen aanbiedt op het gebied van de Bijbel, Theologie, Missionair Werk, Pastoraat, Jongerenwerk, Prediking en Leiderschap.

Israël heeft in de tijd van de richters geen centrale leider. Dat gebeurt pas weer in de koningentijd. Een richter is er vooral voor rechtspraak (Deuteronomium 16:18 en 17:9), maar in deze periode krijgt de titel een bredere inhoud. Nu is de richter naast rechter (bijv. Richteren 4:5) ook aanvoerder in de strijd en leider in vredestijd.

In de verhalen van de richters is telkens weer een cyclus zichtbaar. Die cyclus wordt in Richteren 2:11-19, nog in het begin van het boek, al uit de doeken gedaan en is als volgt:
1. Het volk vervalt in afgoderij
2. God zendt verdrukkers als oordeel
3. Het volk roept tot God
4. God stuurt een richter om het volk te bevrijden
5. Na een kortere of langere tijd van rust vervalt het volk opnieuw in afgoderij

De mens is telkens weer geneigd tot zonde en tot het negeren van God, ook als de omstandigheden positief zijn.

Deze cyclus en het hele boek Richteren laten het innerlijk van de mens zien en ook het innerlijk van God. De mens is telkens weer geneigd tot zonde en tot het negeren van God, ook als de omstandigheden positief zijn. God accepteert die zonde niet en roept zijn volk terug door het te straffen. De richters zijn geloofshelden (zie Hebreeën 11), maar regelmatig komen ook hun zwakke kanten naar voren. De gebeurtenissen in hun tijd en hun worstelingen zijn herkenbaar en leren ons waardevolle lessen, waarvan er hier drie volgen.

1. Neem wat je toebehoort in bezit
Zoals ook al in het Bijbelboek Jozua duidelijk werd, is tijdens het leven van Jozua nog lang niet het hele land veroverd. Nu worden plannen gemaakt om daarmee verder te gaan.
De stam Juda moet voorop gaan in de strijd. De nakomelingen van Simeon, die een naburig gebied toebedeeld hebben gekregen, staan Juda bij.
Bij Bezek en Jeruzalem worden overwinningen behaald. Ook de verdere veldtocht van Juda is overwegend succesvol.

De conclusie (1:19):
Met de hulp van de HEER maakte Juda zich meester van het bergland, maar het lukte niet om de bewoners van de laagvlakte te verdrijven, want die beschikten over ijzeren strijdwagens.
Vervolgens wordt per stam een overzicht gegeven van hoe de Israëlieten hebben geprobeerd het hun toegewezen gebied in te nemen. Dat blijkt echter niet mee te vallen. Van elke stam die aan de orde komt wordt gezegd dat zij bepaalde plaatsen niet konden veroveren.
In Bochim spreekt een engel van de HEER de Israëlieten bestraffend toe.
Hij verwijt hun dat zij niet naar God geluisterd hebben, maar verdragen met de Kanaänieten hebben gesloten.

Door zich niet in te spannen om de hun toegezegde gebieden te veroveren, halen de Israëlieten zich een probleem op de hals dat heel wat groter is dan de offers die een veroveringscampagne hun gekost zou hebben.

Het gevolg (2:3):
Daarom heb Ik besloten dat Ik de inwoners van dit land niet voor jullie zal verdrijven. Zij zullen jullie in hun netten verstrikken en hun goden zullen jullie ondergang worden.
Gelukkig roept dit oordeel wel schuldbesef en berouw op. Dat blijkt uit de naam die de plaats krijgt: 'Bochim' betekent 'huilenden'.

Door zich niet in te spannen om de hun toegezegde gebieden te veroveren, halen de Israëlieten zich een probleem op de hals dat heel wat groter is dan de offers die een veroveringscampagne hun gekost zou hebben. Omdat zij zich niet inspannen, zal God ook niet beletten dat de Kanaänieten de Israëlieten tot afgoderij zullen verleiden.
Deze gebeurtenissen zijn een waarschuwing voor ons om niet op een overeenkomstige manier een lauw christenleven te leiden dat soortgelijke gevolgen zal hebben:
Leg die onbeschroomdheid dus niet af, u zult er ruim voor worden beloond. Blijf juist volharden, want als u de wil van God doet, zult u ontvangen wat u beloofd is. (Hebreeën 10:35-36)

2. Twijfel
Gideon vraagt om goddelijke bevestiging van zijn opdracht om tegen de Midjanieten te vechten: aan de engel (6:17) en later ook rechtstreeks aan God als hij zijn leger heeft verzameld (6:36-40). Deze vragen zijn aan de ene kant een voorbeeld van twijfel, aan de andere kant is de opdracht zo immens groot dat de twijfel wel heel begrijpelijk is.
God gaat geduldig op de vragen van Gideon in en geeft hem verschillende tekens. Toch blijft er wat knagen bij Gideon, zeker als zijn leger wordt ingekrompen tot 300 man.
De HEER weet dat Gideon nog steeds twijfelt. Ongevraagd helpt Hij hem.

Die nacht zei de HEER tegen Gideon: ‘Het is zover! Doe een aanval op hun kamp; ik geef het je in handen. En als je geen aanval durft te wagen, sluip dan met je knecht Pura naar beneden om te horen waar ze het over hebben. Dat zal je moed geven voor de aanval.’ (7:8-11a).

Niet de tekens die Gideon vraagt (en ontvangt) geven de doorslag, maar het teken dat God aanbiedt!

Gideon gaat inderdaad naar het kamp en hoort daar een gesprek dat alles voor hem verandert. Nadat hij Gods bevestiging heeft ontvangen, is Gideons twijfel voorbij:
Zodra Gideon de droom en de uitleg ervan had gehoord, boog hij zich dankbaar neer. Terug in het kamp spoorde hij de Israëlieten aan: ‘Het is zover! De HEER geeft jullie het kamp van Midjan in handen!’ (7:15)
Niet de tekens die Gideon vraagt (en ontvangt) geven de doorslag, maar het teken dat God aanbiedt!

Om over na te denken:
welke antwoorden op twijfels heeft God jou in het verleden gegeven?

3. God en jezelf dienen loopt fout
Simson is Gods dienaar, aan Hem toegewijd, maar vrouwen zijn zijn zwakke plek.
Telkens weer valt hij op Filistijnse vrouwen.

Nadat zijn bruid hem in de bruiloftsweek uit angst verraden heeft, verlaat hij haar (14:15-20). Als hij het weer goed wil maken, blijkt dat zij ondertussen al aan een ander is gegeven en ontstaat een groot conflict met de Filistijnen.
Zijn bezoek aan de hoer in Gaza (16:1-3) loopt goed af, maar je voelt: dat kan niet maar steeds zo door blijven gaan.

Simson laat zien dat het dienen van God niet samen kan gaan met het dienen van je eigen verlangens.

In zijn relatie met Delila gaat het fout, in feite loopt Simson met open ogen de val in. Net zoals hij eerder niet over zijn raadsel kon zwijgen tegenover zijn bruid, zo kan hij nu ook niet tegenover Delila zwijgen over het geheim van zijn kracht.
Simson wordt weer verraden, raakt zijn kracht kwijt en wordt gevangen genomen door de Filistijnen.

Simson laat zien dat het dienen van God niet samen kan gaan met het dienen van je eigen verlangens. Vroeg of laat hebben compromissen in onze levensstijl tot gevolg dat het werk van God door ons leven heen wordt geschaad of zelfs afgebroken.

Om over na te denken:
heb ik ‘andere liefdes’ die mij vroeg of laat op kunnen breken?

Leen Stehouwer is docent Oude Testament bij het Evangelisch College. De ETS-Bijbelcursus van het Evangelisch College is een interkerkelijke Bijbelcursus die wordt aangeboden op 55 locaties in Nederland en online. Elke lesmaand behandelt de cursus één Bijbelboek uit het Oude Testament en één Bijbelboek uit het Nieuwe Testament. Richteren is één van de Bijbelboeken die afgelopen schooljaar bij de lessen Oude Testament aan de orde kwam.

Klik hier voor meer informatie over de ETS-Bijbelcursus!

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify