Charlotte Ariese

Dagelijks leven

04 juli 2019 door Charlotte Ariese

Ingrijpen in DNA van embryo’s: waar leg jij de grens?

Recent schreef ik een weblog voor op de website van NPV-Zorg voor het leven over embryo-onderzoek en kiembaanmodificatie. Hierin vertelde ik over de reacties die ik regelmatig krijg als ik vertel dat ik me bezighoud met de ethische aspecten en mogelijke gevolgen van ingrijpen in embryo-DNA. Vaak zie ik één groot vraagteken in de ogen van mijn gesprekspartner. Begrijpelijk, want het is geen alledaags onderwerp. Maar dat gaat het wel worden. We staan aan de vooravond van baanbrekende ontwikkelingen in de gentechnologie. Sommigen waarderen de mogelijkheid tot ingrijpen in embryo-DNA als positief: het biedt immers kans op genezing of zelfs het voorkomen van erfelijke aandoeningen. Maar er zijn ook grote (ethische) kanttekeningen te plaatsen.

Elk mensenleven is waardevol: van het prille begin tot in de hoge ouderdom. De NPV komt op voor dit leven.

Wist je bijvoorbeeld dat er – om te onderzoeken of ingrijpen in het DNA van mensen effectief en veilig is –speciaal embryo’s ‘gekweekt’ moeten worden voor onderzoek en dat deze daarna worden vernietigd? Op dit moment is ‘embryo-kweek’ nog niet toegestaan in Nederland, maar er is enorme lobby gaande om de Embryowet te verruimen. Mocht ingrijpen in embryo-DNA in de toekomst veilig blijken dan blijven er nog steeds veel ethische vragen liggen. Wie bepaalt bijvoorbeeld welke aandoeningen ernstig genoeg zijn om ingrijpen te rechtvaardigen? Gaan ouders en artsen dat samen beslissen? En hebben we het over het zelfbeschikkingsrecht van de ouders, van het kind of van het verdere nageslacht?

Dit najaar start er een breed maatschappelijke dialoog over kiembaanmodificatie, zie ook deze website. Deze dialoog bestaat uit een serie gesprekken en debatten die tussen medio 2019 en eind 2020 door het hele land plaatsvinden. Ook de NPV participeert in dit project. Wij vertegenwoordigen hierin het standpunt dat het (prille) leven beschermwaardig is. Er zal regelmatig verslag worden gedaan van de dialoog en aan het einde van het project wordt alle informatie gebundeld. Zo wordt inzicht verkregen in de geldende opvattingen over het bewerken van embryo-DNA en welke waarden daarbij van belang zijn.

Om een mening te kunnen vormen over ingrijpen in embryo-DNA én je actief te kunnen mengen in de dialoog is relevante kennis uiteraard noodzakelijk. De NPV zet daarom de komende periode vol in op het toerusten van haar leden inzake ontwikkelingen in de gentechnologie. Een eerste stap in dit proces betrof het in kaart brengen van het huidige kennisniveau op het gebied van embryo-onderzoek en kiembaanmodificatie. Dit deden we in samenwerking met het Reformatorisch Dagblad en het Prof. dr. G.A. Lindeboominstituut.

Uit het (online) onderzoek, dat is uitgevoerd door Direct Research, bleek dat het kennisniveau onder christenen redelijk tot goed is vergeleken met een ‘doorsnee’ panel. Van het begrip ‘kiembaanmodificatie’ (ingrijpen in embryo-DNA) hadden echter slechts weinigen gehoord. Daarnaast bleek dat een ruime meerderheid van de respondenten verwacht dat het verhelpen van erfelijke ziekten bij volwassenen, het kunnen aanpassen van embryo’s om erfelijke ziekten te voorkomen, het ontwikkelen van stamcelonderzoek, en vooral het kweken van embryo’s met gewenste eigenschappen redenen zijn om onderzoek met embryo’s te willen doen. Terwijl ongeveer de helft van de Nederlandse bevolking in het algemeen de eerste drie redenen belangrijk genoeg vindt om embryo-onderzoek te gaan uitvoeren, geldt dit slechts voor zo’n 10% van de achterbanrespondenten; ruim twee derde vindt zelfs geen van de voorgelegde onderzoeksdoelen belangrijk genoeg. Dit illustreert dat het draagvlak voor embryo-onderzoek en het ingrijpen in embryo-DNA niet vanzelfsprekend is, zowel bij de achterban als bij het panel van de Nederlandse bevolking.

Het is mooi om te constateren dat het kennisniveau onder christenen relatief hoog is. Dat biedt een goede basis om de christelijk-ethische bezinning over embryothematiek en te starten. Maar dat is niet voldoende. We hebben als samenleving een grote verantwoordelijkheid voor de bescherming van het prille leven. En we hebben ook een verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties die mogelijk te maken zullen krijgen met de gevolgen en (ongewenste) bijeffecten van genetisch ingrijpen. Het is belangrijk dat het debat over het toestaan en de gevolgen van ingrijpen in het DNA van mensen uitgebreid wordt gevoerd. We mogen geen houding aannemen van ‘de ontwikkelingen gaan toch wel door; daar kunnen we niks meer aan veranderen’. Dat is ook niet waar. Door onze vragen en standpunten in gesprek te brengen, gebeurt er iets, ongeacht de uitkomsten. Bovendien moeten er nog wel degelijk belangrijke (beleids-)keuzes worden gemaakt. Omdat wij – als christenen – allemaal deel uitmaken van die maatschappij, zijn wij ook verantwoordelijk voor de uitkomst. De vraag is dan ook hoe je die verantwoordelijkheid invult.

Wil je actief een bijdrage leveren aan het debat? Of wil je meer weten over dit onderwerp?

Bezoek de themapagina over embryo-onderzoek en kiembaanmodificatie

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify