Drie waardevolle lessen uit Deuteronomium

God

05 juni 2019 door Leen Stehouwer

Drie waardevolle lessen uit Deuteronomium

Het boek Deuteronomium is grotendeels een verslag van toespraken die Mozes heeft gehouden ten oosten van de Jordaan, kort voordat Israël het beloofde land binnentrekt. Dat is kort voor het overlijden van Mozes dat aan het einde van het Bijbelboek wordt vermeld, en daarom is het in zekere zin ook zijn geestelijke testament.

Deuteronomium heeft de vorm van het verslag van een verbondsvernieuwing. De vorige generatie, die het verbond verbroken had, is nu gestorven. God maakt een nieuw begin en wil met de nieuwe generatie Israëlieten het eerder gesloten verbond vernieuwen, voordat zij het beloofde land binnentrekken.

Het Evangelisch College (EC) is een interkerkelijk opleidingsinstituut dat (deeltijd)opleidingen en cursussen aanbiedt op het gebied van de Bijbel, Theologie, Missionair Werk en Pastoraat.

1. De centrale plaats van de Tien Geboden
Van de Hethieten (een volk uit Turkije en Noord-Syrië) zijn verbondsteksten teruggevonden die stammen uit het midden van het 2e millennium voor Christus (14e eeuw). Het is heel interessant dat die teksten opvallende overeenkomsten vertonen met de opbouw van het boek Deuteronomium. Dit is een belangrijke aanwijzing dat Deuteronomium uit dezelfde tijd stamt en niet pas veel later dan de tijd van Mozes gedateerd moet worden.

De vloeken worden uitgebreider beschreven dan de zegeningen.

De Hethitische verbonden volgen een vast schema met onder andere een historische proloog (waarin de voorgeschiedenis wordt verteld), basisbepalingen, gedetailleerde bepalingen, een bepaling over het bewaren van de verdragstekst, de vermelding van getuigen en een formulering van zegen en vloek (bij het zich wel of juist niet houden aan het verbond). Al deze elementen vinden we in Deuteronomium terug.
Deuteronomium bevat veel wetten en geeft die volgens een bepaalde structuur weer. De basisbepalingen vinden we van Deuteronomium 4:44 tot 11:32. Deze hoofdstukken beginnen met de Tien Geboden en zeggen ook veel over de houding die van Israël wordt gevraagd.

Het gedeelte van Deuteronomium dat dan volgt (12:1-26:19) geeft gedetailleerde bepalingen die een uitwerking zijn van de Tien Geboden, aangevuld met aanmoedigingen en motivaties.
Een voorbeeld: in 22:13-23:19 vinden we onderwerpen die te maken hebben met het zevende gebod (geen overspel plegen), Deuteronomium 23:20-24:7 werkt het achtste gebod uit (niet stelen). De structuur van Deuteronomium laat hiermee zien hoe fundamenteel de Tien Geboden zijn in de relatie tussen God en Israël.

Om over na te denken: welke betekenis hebben de tien Geboden voor jou?

2. Zegen en vloek
In Deuteronomium 28 wordt de Israëlieten verteld welke zegen zij mogen verwachten bij gehoorzaamheid aan de bepalingen van het verbond en welke vloek bij ongehoorzaamheid. De zegeningen hebben betrekking op alle terreinen van het leven. Onder de volken zal Israël een belangrijke plek innemen.

Het valt op hoe radicaal de Israëlieten moeten afrekenen met verleiding. Ook Jezus doet hier scherpe uitspraken over.

De vloeken worden uitgebreider beschreven dan de zegeningen. Ook allerlei ziektes worden hierbij genoemd. Verder weidt Mozes uit over een toekomstige ballingschap en over belegering van de steden in het land. Bij deze belegering worden de Israëlieten ertoe gedreven hun eigen kinderen op te eten. Dat is een totaal verlies van waardigheid.
We kunnen deze teksten niet zomaar op onszelf toepassen omdat ze horen bij het verbond tussen God en Israël. Vraag je jezelf af of God met betrekking tot zegen en vloek op dezelfde manier met ons omgaat als met het volk Israël? Zoek dan de volgende teksten eens op en denk na over hun betekenis:

  • 1 Petrus 3:9 christenen zijn geroepen om zegen uit te delen en te ontvangen
  • Handelingen 3:6 de apostelen waren niet rijk, net als Christus zelf (Matteüs 8:20)
  • Handelingen 14:22 ons wordt het tegenovergestelde van een gemakkelijk leven voor ogen gesteld.
  • Efeziërs 1:3 nadruk op geestelijke zegening (beschreven in het vervolg)
  • Hebreeën 12:4-11 God kan ons streng behandelen als dat nodig is. Dat wordt echter niet voorgesteld als vergelding, maar als een daad van God die voortkomt uit liefde en die goede vruchten in ons leven voortbrengt.
  • Galaten 6:7-8 Je oogst wat je zaait.

3. Omgaan met verleiding
In Deuteronomium 12:29-13: 19 (in sommige vertalingen is Deuteronomium 13:1-19 genummerd als Deuteronomium 12:32-13:18) zien we dat verleiding op verschillende manieren op Israël af kan komen:
1. verleiding door valse profeten (13:2)
2. verleiding door familie of vrienden (13:7)
3. verleiding door de bevolking van een hele stad (13:13-14)

Het is mogelijk dat een profeet misbruik maakt van zijn positie en oproept tot verering van andere goden. Mogelijk doet hij zelfs bijzondere tekenen. Toch mag het volk absoluut niet naar hem luisteren! Ook een geliefde of vriend kan proberen tot afgoderij te verleiden. Je mag zo’n verwant of vriend niet sparen. Ook deze schuldige moet ter dood worden gebracht.

Het kan voorkomen dat nietswaardige figuren de inwoners van een hele stad tot afval brengen. In dat geval moet men – na een grondig onderzoek – de inwoners van die stad doden. Dit geldt ook voor het vee. De stad mag nooit worden herbouwd.
Het valt op hoe radicaal de Israëlieten moeten afrekenen met verleiding. Ook Jezus doet hier scherpe uitspraken over (Mattheüs 5:29-30):
Als dan uw rechteroog u doet struikelen, ruk het uit en werp het van u weg, want het is beter voor u dat een van uw lichaamsdelen te gronde gaat en niet heel uw lichaam in de hel geworpen wordt. En als uw rechterhand u doet struikelen, hak hem af en werp hem van u weg, want het is beter voor u dat een van uw lichaamsdelen te gronde gaat en niet heel uw lichaam in de hel geworpen wordt.

Om over na te denken: hoe gaan wij om met bronnen van verleiding in ons leven?

Leen Stehouwer is docent Oude Testament bij het Evangelisch College. De ETS-Bijbelcursus van het Evangelisch College is een interkerkelijke Bijbelcursus die wordt aangeboden op 55 locaties in Nederland en online. Elke lesmaand behandelt de cursus één Bijbelboek uit het Oude Testament en één Bijbelboek uit het Nieuwe Testament. Deuteronomium is één van de Bijbelboeken die afgelopen schooljaar bij de lessen Oude Testament aan de orde kwam.

Klik hier voor meer informatie over de ETS-Bijbelcursus!

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher Spotify