Nico Schipper

Nieuws

29 maart 2019 door Nico Schipper

Zo simpel is het niet meer: Het einde van links en rechts?

In een grijs verleden hielpen de termen ‘links’ en ‘rechts’ bij de indeling van het politieke landschap. Inmiddels zijn het ordinaire scheldwoorden geworden. De animositeit tussen ‘linkse potverteerders’ en ‘rechtse ballen’ had nog iets kneuterigs, maar dat is voorbij. Nostalgie! Het is nu menens. De verschillen tussen ‘links’ en ‘rechts’ worden groter. ‘Er zijn mensen die ik ben gaan haten vanwege de standpunten die zij innemen,’ zegt maar liefst zestien procent van de Nederlanders vandaag.

Heel veel mensen in ons land maken zich daar zorgen over. Dat blijkt uit het rapport ‘Burgerperspectieven 2019’ van het Sociaal Cultureel Planbureau. Paul Dekker: ‘Dat de nuance verloren gaat. Dat mensen agressiever worden in discussies. Dat is echt een groot punt van zorg.’ Zeventig procent van de Nederlanders vindt dat internet en sociale media de tegenstellingen tussen mensen vergroten.

‘Links’ en ‘rechts’ mobiliseren zich. Waar is onze nuchtere poldermentaliteit gebleven?

De verhitte discussie over een fundamenteel en zwaarwegend onderwerp als Zwarte Piet is het plaatje bij dit verhaal. ‘Links’ en ‘rechts’ mobiliseren zich. ‘Blokkeerfriezen’ is voor ‘links’ een scheldwoord en voor ‘rechts’ een geuzennaam. De nationale identiteit staat op het spel. Pak ons nou niet de laatste vaderlandse traditie af! ‘Links’ ontwaart een complot van bruinhemden en ‘rechts’ een samenzwering van linkse leraren die nieuwe generaties beïnvloeden. Waar is onze nuchtere poldermentaliteit gebleven?

In Nederland verandert de betekenis van ‘links’ en ‘rechts’ om de haverklap. Vóór de Tweede Wereldoorlog was het allemaal nog overzichtelijk. ‘Links’ was niet-christelijk en ‘rechts’ was christelijk. Nederland had sinds het einde van de 19e eeuw een rechtse coalitie van christelijke partijen: katholiek en protestants. Die politieke scheidslijn tussen niet-christelijk en christelijk was geïntroduceerd door Abraham Kuyper. Iedereen wist waar hij aan toe was. Lekker makkelijk.

Na de oorlog begon de verwarring. Er werden er coalities gesmeed tussen niet-christelijke en christelijke partijen. De termen ‘links’ en ‘rechts’ werden gelinkt aan progressieve en conservatieve partijen, voorstanders van een grote overheid en een kleine overheid. Dat maakte niet iedereen mee. Het was vóór de oorlog zo overzichtelijk! Publicist Max Pam houdt nog steeds vast aan de scheidslijn tussen niet-christelijk en christelijk: ‘De ChristenUnie is dan uiterst rechts en de SP uiterst links.’

‘Linkse’ en ‘rechtse’ ideeën lopen in de verkiezingsprogramma’s van nagenoeg alle partijen door elkaar heen.

Maar zo simpel is het niet meer. Neem nou de SGP. De broeders willen dat de overheid het roken ontmoedigt. De accijnzen moeten omhoog en het aantal verkooppunten omlaag. Dat is een ‘links’ standpunt. Toch haalt niemand het in z’n hoofd om de SGP in hetzelfde rijtje als GroenLinks te zetten. ‘Linkse’ en ‘rechtse’ ideeën lopen in de verkiezingsprogramma’s van nagenoeg alle partijen door elkaar heen. In Den Haag moppert ‘links’ en ‘rechts’ op de effecten van de marktwerking in de zorg. Heel verwarrend!

In een grijs verleden waren de termen ‘links’ en ‘rechts’ bedoeld om duidelijkheid te scheppen in het politieke landschap. Die tijd is voorbij. De termen ‘links’ en ‘rechts’ hebben hun beste tijd gehad. Forum voor Democratie spot met de traditionele scheidslijnen. De partij vermomt zich als ‘rechts’, maar is intussen ‘links’ revolutionair. Weg met het vertrouwen in doorgewinterde instituties als onderwijs en wetenschap dat zo kenmerkend is voor ‘rechts’ en ‘conservatief’. Open een meldpunt, overheid! Grijp in! Weg met de stevige verankering van ‘checks and balances’ vanwege de boze en onvoorspelbare natuur van de burger die zo typisch ‘rechts’ en ‘conservatief’ is. Geef ons een bindend referendum, overheid! Het roer moet om!

Het ligt allemaal toch iets genuanceerder dan het op het eerste gezicht lijkt. Misschien helpt die ontdekking om de toon te matigen en weer bruggen te slaan.

Nico Schipper is adviseur, coach en trainer in politieke communicatie. Klik hier voor meer informatie.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals
Vakanties
Hier adverteren?

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher