Ds. C. H. Hoogendoorn

God

07 september 2018 door Ds. C. H. Hoogendoorn, De Waarheidsvriend

De rede op de Areopagus: het model voor hedendaagse evangelisatie?

"Met ‘Verbonden en vervreemd. Over de God van Paulus op de Areopagus’ sluit dr. W. Dekker zijn theologische trilogie af. Is hiermee het laatste woord gezegd?," vraagt ds. C. H. Hoogendoorn uit Katwijk zich af in De Waarheidsvriend.

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

"Voor Dekker is het duidelijk: zoals Paulus het in Athene deed, zo zouden wij het nu ook kunnen (of zelfs moeten?) doen. Daarom worden er elf hoofdstukken volgeschreven waarin de gang van Paulus’ rede wordt gevolgd waarbij voortdurend toespitsingen naar onze tijd worden gemaakt. Zo gezien is de lijn glashelder.

Tegelijk – ik zeg het maar eerlijk – prikkelde dit boek mij. Hoe komt dat? Zit er misschien een te grote ‘zó-doe-je-dat-gedachte’ achter? Ik weet het niet zo goed. Ds. Dekker suggereert heus niet dat het allemaal vanzelf gaat wanneer je maar de juiste methode volgt. Zeker niet. Het is voor hem ook een worsteling, zoveel is duidelijk.

En tóch. Natuurlijk willen we niet in een patstelling raken. Dekker waarschuwde daar ooit zelf voor: je kunt alle nadruk leggen op de onmogelijkheid (en zelfs onwenselijkheid) om het Evangelie te communiceren in een volstrekt geseculariseerde cultuur. Dat zou parels voor de zwijnen zijn. Daartegenover staan zij die deze benadering onbarmhartig, niet pastoraal en daarom volstrekt onchristelijk vinden. De eerste groep benadrukt het laatste gedeelte van Paulus’ preek, de tweede groep het eerste deel. Dat is uiteraard een vals dilemma. Het gesprek hierover komt ook niet echt verder wanneer we met elkaar blijven discussiëren over de vraag hoe we de natuurlijke Godskennis waarderen. Dat is al zo vaak gebeurd. Met tegengestelde uitkomsten.

De vraag blijft echter staan of Paulus’ verkondiging onder de heidenen op één methode kan worden vastgepind.

Model?
Ik beperk me in het vervolg van deze bespreking tot twee bijbels- theologische opmerkingen. Dekker neemt aan dat de rede op de Areopagus het model zou zijn voor hedendaagse evangelisatie en zending. Hoe weten we dit zo zeker? Toegegeven, zo wordt Handelingen 17 vaak gezien en uitgelegd en de commentaren hierop kopiëren elkaar. Maar is Paulus’ toespraak een exemplary speech, een voorbeeld van hoe een preek eruit zou moeten zien? Waarom zou het niet evenzogoed een gelegenheidspreek geweest kunnen zijn?

Dat is geen rare vraag. De context en terminologie geven namelijk aan dat het gaat om een (juridische) verantwoording voor een rechtscollege van de toenmalige religieuze en intellectuele elite. Sowieso is er een behoorlijk verschil met de manier waarop Paulus zelf zijn bediening en prediking typeert, bijvoorbeeld in de Korinthebrief. Verder valt er nog genoeg te zeggen over de aard van Paulus’ prediking en weten we helemaal niet zoveel over de zendingsstrategie (als we dit moderne woord mogen gebruiken?) van de heidenapostel. Niet geheel ten onterechte wijzen bijbelgeleerden op het opmerkelijke verschil tussen de benadering van Paulus in Athene tegenover die in Korinthe.

Sommigen stellen zelfs dat Paulus na de ‘mislukte’ poging op de Areopagus zijn koers in dezen radicaal wijzigde en in Korinthe meteen rechttoe rechtaan de gekruisigde Christus verkondigde. Nu kunnen we uiteraard met een beetje goede wil de verschillen minimaliseren en de zaak zo plooien dat het allemaal toch redelijk klopt, in ieder geval elkaar niet tegenspreekt – en dat is ook vaak genoeg geprobeerd. Ik zou er ook zeker geen besliste tegenstelling in willen zien, de vraag blijft echter staan of Paulus’ verkondiging onder de heidenen op één methode kan worden vastgepind. Wellicht dat Dekker dat ook niet vindt, hoewel hij in Verbonden en vervreemd tamelijk zeker van zijn zaak lijkt te zijn.

Er is voor mij een nog zwaarwegender, exegetisch, punt. Hoe leggen we de uitdrukking ‘de tijden van de onwetendheid’ (agnoias)’ in Handelingen 17:30 uit? Heeft deze in de context van het boek Handelingen niet een eigen betekenis (zie ook Hand.3:17; 13:27 en 14:16) en verstaan we haar niet het beste in het licht van Handelingen 17:23 (agnostoi) in combinatie met Jesaja 45:20 (in de Septuagint)? Dan is de lastige vraag waarom Paulus in zijn toespraak zo ‘mild’ is meteen opgelost én begrijpen we het nadrukkelijke ‘nu’ in vers 30.

Gevolg is dan wel dat je ‘de tijden van de onwetendheid’ niet zomaar overzetten kunt naar onze tijd en naar West-Europa waar het Evangelie al is geweest én die inmiddels door de Verlichting is heengegaan. Wanneer we dat wel doen, ben ik bang dat we te vriendelijk over onze cultuur denken en te optimistisch zijn over onze pogingen om het gesloten wereldbeeld open te breken."

Lees de volledige tekst van dit artikel in De Waarheidsvriend van donderdag 6 september 2018, of klik hier om de gratis pdf te downloaden. Klik hier om een abonnement op De Waarheidsvriend te nemen.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher