Dr. Peter van de Kamp

God

02 juli 2018 door Jeffrey Schipper

Omgaan met echtscheiding: "Alleen theologisch redeneren is niet altijd handig"

“Een opmerking als ‘scheiden mag niet van God’ helpt mensen niet verder in hun proces na een echtscheiding. Wie dat te horen krijgt, voelt zich onbegrepen,” zegt dr. Peter van de Kamp. De universitair docent Praktische Theologie aan de TU Kampen geeft binnenkort leiding aan de tweedaagse cursus ‘Echtscheiding: juridisch, psychologisch, pastoraal’.

Weetwatjegelooft.nl is het online platform voor christenen van alle leeftijden die met het oog op de dagelijkse praktijk van het leven hun inzicht in kerkzijn, het geloof en de Bijbel willen verdiepen.

Echtscheiding is complex. Er zitten diverse kanten aan: moreel-theologische, maar bijvoorbeeld ook psychologische, juridische, cultureel-maatschappelijke en pastorale kanten. De tweedaagse cursus wil pastores helpen de weg te vinden in deze complexe werkelijkheid door voor een integrale benadering te kiezen. De cursist krijgt vanuit het totaaloverzicht beter zicht op de eigen professionele rol in de drie fases van het pastoraat: voor, tijdens en na een echtscheiding. Naast Peter van de Kamp zullen ook mr. drs. Anje M. Slootweg (advocaat en mediator) en drs. Jannie Eijmael-Verkade (klinisch psycholoog/psychotherapeut) als docent meewerken aan de cursus.

Welke morele dilemma’s kunnen opspelen rondom echtscheiding en pastoraat?
“Christenen die een echtscheiding overwegen verwijzen vaak naar de trouwbelofte die ze elkaar hebben gegeven. Kun je die breken? Weegt het gebod om trouw te blijven zwaarder dan toegeven dat het huwelijk mislukt is? Ook voor predikanten en pastoraal werkers is dit een groot spanningsveld. Vanuit de Bijbel heb je een eigen overtuiging en tegelijkertijd heb je te maken met mensen die niet meer in staat zijn om van elkaar te houden.”

Tijdens de cursus ga je ook in op ‘echtscheiding als verliesverwerking’. Waarom is echtscheiding als rouw na een overlijden?
“Rouw treedt niet alleen op na een overlijden en speelt bij iedere verlieservaring een rol. Ook bijvoorbeeld als je je baan verliest of met pensioen gaat. Er zijn verschillende soorten rouwprocessen. Ook bij een echtscheiding gaat een rouwproces in werking. Je verliest je partner niet door de dood, maar omdat jij of die ander het huis verlaat.

"Een opmerking als ‘scheiden mag niet van God’ helpt mensen niet verder in hun proces na een echtscheiding. Wie dat te horen krijgt, voelt zich onbegrepen."

Denkend aan wat de kerk of christenen voor hen kunnen betekenen, lijkt mij een lotgenotengroep heel belangrijk. Het zou heel goed zijn als iemand die een echtscheiding moet verwerken bij een bestaande groep in zijn of haar kerk terecht kan. Die onderlinge gesprekken leveren herkenning op. Het is een feit dat één op de drie Nederlanders inmiddels is gescheiden en die ontwikkeling gaat ook onze kerken niet voorbij.”

Wat is een veelvoorkomende fout in de pastorale begeleiding rondom echtscheiding? Gescheiden mensen zijn dikwijls niet enthousiast over de pastorale begeleiding die ze ontvangen (hebben).
“Het gaat mis wanneer een predikant alleen theologisch redeneert tijdens een pastoraal traject. Dat is niet altijd handig. Denk aan een opmerking als: ‘Het mag niet van God.’ Wie dat te horen krijgt, voelt zich niet begrepen in zijn of haar persoonlijke situatie. Bovendien worstelen de meeste mensen zelf al met de vraag of een echtscheiding wel of niet is toegestaan.

Wat ik ook vaak hoor, is dat een predikant van meet af aan nadruk legt op de plicht om te verzoenen. Dan wordt voorbijgegaan aan de realiteit. In echtscheidingssituaties is verzoening vaak een gepasseerd station. Ook wordt er tijdens een pastoraal traject niet altijd gevraagd naar de kinderen die er vaak bij betrokken zijn.”

Waarom is het belangrijk dat ook de kinderen van gescheiden mensen bij het pastorale proces worden betrokken?
“Laten we eerlijk zijn, uiteindelijk zijn zij de dupe. Ongevraagd moeten ze bijvoorbeeld de ene week naar papa en de andere week naar mama. Ze hebben het gevoel dat ze moeten kiezen tussen papa en mama. Het proces rondom een echtscheiding is voor kinderen enorm ingrijpend. Niet alleen de ouders, maar ook hun kinderen hebben een verlieservaring opgelopen en gaan dus door een rouwproces heen.”

"Onderhoud ook contact met de eventuele mediator of advocaat. Dit voorkomt dat je als predikant of pastoraal werker uit elkaar gespeeld wordt."

Wat kunnen we in onze kerken doen om het proces rondom een echtscheiding te verbeteren?
“Mensen zouden een tweesporenbeleid kunnen overwegen. Daarmee bedoel ik dat de man en de vrouw in kwestie allebei een eigen vertrouwenspersoon hebben aan wie ze hun verhaal kwijt kunnen. Een van die vertrouwenspersonen zou ook gesprekken kunnen voeren met de kinderen. Wees ook goed op de hoogte van de juridische mogelijkheden, die bepalen de speelruimte in het pastoraat.”

Welke boodschap wil je meegeven tijdens de tweedaagse cursus?
“Onderschat de complexiteit rondom echtscheiding niet en hanteer een integrale benadering. Daarmee bedoel ik dat je oog moet hebben voor de vele verschillende aspecten van een echtscheiding. Onderhoud ook contact met de eventuele mediator of advocaat. Dit voorkomt dat je als predikant of pastoraal werker uit elkaar gespeeld wordt en dus onderdeel wordt van een ingewikkeld spel. Iedere schijn van partijdigheid moet vermeden worden.

Ik zeg vaak: dominee zijn is het mooiste beroep van de wereld, maar niet het gemakkelijkste. Daarom hoop ik dat cursussen als deze bijdragen aan meer professionaliteit binnen het pastoraat.”

Lees hier meer over de tweedaagse cursus ‘Echtscheiding: juridisch, psychologisch, pastoraal’.

Reacties

J
Christenen die willen gaan scheiden zijn geen christenen....

H
Mooi genuanceerd antwoord, #not. L
Toon meer antwoorden (1)

Praat mee

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher