dementie

Dagelijks leven

21 juni 2018 door Ds. M. van de Ruitenbeek, De Waarheidsvriend

Dementie en mantelzorg: een zware zorglast

Rondom mensen met dementie staan mantelzorgers die dag en nacht klaar staan om voor hun waardevolle geliefden te zorgen. Het is een zware last om zowel partner als mantelzorger te zijn. Toch zijn er velen in onze kerkelijke gemeenten die dit 7 x 24 uur zijn, merkt ds. M. van de Ruitenbeek op in De Waarheidsvriend.

De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

Voor hen vragen we aandacht en begrip. In dit artikel beperk ik me tot mantelzorg door partners. Het verlenen van deze zorg vindt plaats vanuit liefde voor elkaar en omdat het beloofd is tijdens de huwelijksinzegening.

De zichzelf wegcijferende liefde wordt zichtbaar. Juist het wegcijferen van zichzelf en daardoor geen aandacht vragen voor zichzelf, leidt tot vereenzaming. De zorg vraagt veel, terwijl de kerkelijke gemeente niet ziet wat er dag en nacht achter de voordeur gebeurt. In stilte en met grote lichamelijke en psychische inspanning wordt liefdevolle zorg verleend. Momenten van ontspanning zijn er bijna niet meer. Op het moment dat er ontspanning komt, wordt deze gebruikt om te rusten. Contacten vertroebelen hierdoor en mantelzorgers krijgen bijna geen bezoek meer: ‘Het is daar in huis zo anders dan vroeger.’ De opgewektheid lijkt ver te zoeken. De verschillende werelden waarin gemeente, mantelzorger en dementerende verkeren, veroorzaken dat, terwijl ze er niet direct zelf iets aan kunnen en willen doen.

Twee werelden
Mantelzorgers geven tijdens een mantelzorggespreksgroep vaak aan dat ze als het ware in twee werelden leven. Twee werelden, die voorheen één wereld van twee echtgenoten was. Aan de ene kant is er de wereld van de dementerende partner die verwarrend is. Een wereld die door de andere partner niet te doorgronden is en waar hij of zij niet meer binnen kan komen, omdat die voor iedereen gesloten is.

Daarnaast is er de wereld van de mantelzorger, maar die is niet meer zijn of haar eigen wereld. De huwelijkse band is er nog wel, maar deze kan heel vaak niet meer samen worden ervaren. Een partner wordt als het ware losgeknipt uit de wereld van de ander. Toch probeert die zich iedere keer te verbinden met de ander, maar telkens laat de hechting weer los. Hierdoor komt de eigen wereld ongewild los te staan van de ander.

Dat maakt het leven zwaar, terwijl anderen niet zien dat de diepste verbinding er niet meer is. Met de nodige zorgvuldigheid, voorzichtigheid, teerheid en liefde heb ik het wel eens benoemd: u bent een weduwe of weduwnaar van een levende man of vrouw.

Juist het wegcijferen van zichzelf en daardoor geen aandacht vragen voor zichzelf, leidt tot vereenzaming.

Omgeving
Een mantelzorger staat, naast de thuissituatie met de twee werelden, in een bredere omgeving. In deze omgeving begrijpen mensen niet wat mantelzorgers meemaken. Ze begrijpen niet dat de zorg emotioneel en fysiek vaak heel zwaar is. In de omgeving is er vaak nog geen oog voor de problematiek van binnenuit. Als voorbeeld noem ik een opmerking: ‘Ik snap niet waarom tafeltje-dek-je daar komt. Er is toch niets mis met de handen van die man of vrouw.’

De omgeving is niet meer de omgeving waarin voorheen de zaken gedeeld konden worden. Het gevoel om niet langer geaccepteerd te worden is groot. Zeker als vermoeidheid parten speelt. Moe en uitgeblust probeert een mantelzorger te zijn wie hij of zij was. Dat valt ook weer zwaar, want daarin ben je jezelf niet.

Pastoraat
In deze situatie, waarin mantelzorgers gemakkelijk kunnen wegkwijnen, mogen ze worden gewezen op de Weg, de Waarheid en het Leven. De Heere Jezus als de Weg, omdat het in Hem duidelijk is waar ons leven uitkomt. In de vele onzekerheden van dit leven ligt de eeuwige bestemming door het verzoenend lijden en sterven van de Heere Jezus vast. De Heere Jezus als de Waarheid, waardoor de feiten vastliggen in het Evangelie. De genade en waarheid bieden een eeuwigheidsperspectief. De Heere Jezus als het Leven, omdat door het geloof in Hem het leven er is, ook al is iemand door ons niet meer te bereiken. Dit biedt stabiliteit in het leven, waaraan veel zekerheden worden ontnomen.

Ook in het pastoraat kan het zinvol zijn om de mantelzorger letterlijk uit de eigen context te halen. Pastoraat al wandelend en fietsend door de natuur leidt tot ontspannen en onverwacht diepe gesprekken. Herinneringen komen boven, zonder de zorglast op dat moment te ervaren. Een prachtig voorbeeld hierbij is een opmerking die ik kreeg: ‘Dominee, toen ik een van de laatste keren met mijn partner fietste, moest ik schakelen, omdat mijn partner dat niet meer begreep.’ Diepe en indringende woorden die de ernst van de mantelzorg duiden."

Ds. M. van de Ruitenbeek is predikant van de hervormde gemeente te Wilnis. Hij ging enkele keren mee met de VOOR ELKAAR vakantieweken van de Hervormde Vrouwenbond. Lees de volledige tekst van dit artikel in De Waarheidsvriend van donderdag 21 juni 2018, of klik hier om de gratis pdf te downloaden. Klik hier om een abonnement op De Waarheidsvriend te nemen.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher